Zwakte leger schokt Zweden

De hoogste Zweedse militair heeft de bevolking ruw wakker geschud met de mededeling dat het land zich bij een aanval welgeteld één week kan verdedigen. Dat is voldoende, zei minister van Defensie Karin Enström daarop.

AMSTERDAM - De uitspraken hebben het debat aangewakkerd over het Zweedse leger en de vraag of het altijd neutrale land toch niet lid moet worden van de NAVO.


Met het oog op onderhandelingen voor de defensiebegroting had stafchef Sverker Göransson zijn uitspraak wat stellig aangezet. Later bracht hij via Twitter nuanceringen aan over de omstandigheden van een denkbeeldige aanval op Zweden, maar de discussie woedt voort.


Dat het leger klein is, kan geen verrassing zijn geweest voor de Zweden. Sinds het einde van de Koude Oorlog is het leger substantieel geslonken. De prioriteit gaat steeds meer uit naar internationale missies, zoals in Afghanistan en Kosovo. Maar dat het land zó kort zou standhouden en vooral dat dit zo openlijk wordt uitgedragen, valt velen rauw op het dak.


De Liberale Partij, coalitiepartner in de centrum-rechtse regering, noemt het verdedigingsniveau onacceptabel. 'We moeten grotere ambities hebben. Het is moeilijk te voorzien wat er in de toekomst gaat gebeuren,' zei defensiewoordvoerder Allan Widman tegen het Zweeds nieuwsagentschap TT. Hij wees op de toenemende bewapening van Rusland.


Bij een aanval kan Zweden niet zomaar rekenen op hulp van de NAVO zei de bezoekende NAVO-chef Anders Fogh Rasmussen deze week, ook al is Zweden de meest actieve partner van de NAVO. 'Je kan niet buiten het bondgenoodschap staan en toch alles willen krijgen wat het te bieden heeft.'


Maar NAVO-lidmaatschap is een gevoelig onderwerp in Zweden. Het land dat buiten de twee wereldoorlogen bleef, heeft zijn neutraliteit hoog in het vaandel staan.


Uniek in Europa

Onafhankelijkheid hoort bij de Zweedse identiteit, zegt Ulf Bjereld, politicoloog aan de Universiteit van Gothenburg en onderzoeker van het defensiebeleid. 'Zweden is uniek in Europa omdat er al tweehonderd jaar vrede is. Mensen denken dat dit te danken is aan onze onafhankelijkheid. Of dit nou waar is of niet, die overtuiging is diep ingesleten.'


Ook partijen die in principe voor een NAVO-lidmaatschap zijn, zoals de Liberale Partij, zullen er daarom voorlopig geen politieke prioriteit van maken, denkt hij. Bjereld wijst er ook op dat de Zweden hechten aan hun anti-kernwapenstandpunt en vrezen door een bondgenootschap ongewenst in conflicten verwikkeld te raken. De discussie zal zich dan ook vooral richten op de hervorming van het leger die in 2019 klaar moet zijn.


Bjereld: 'Maar ook met wat meer geld, zoals de critici nu voorstellen, zal het land zich maar kort kunnen verdedigen. Misschien twee of drie weken in plaats van een.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden