'Zwakkere mag niet door bodem'

Hannie van Leeuwen doet – zonder te schitteren of te scoren – wat haar collega's in de Tweede Kamer amper lukt: al te bot beleid corrigeren....

'Ik ga erop letten dat de zwakkeren in de samenleving niet door de bodem van hun bestaan zakken.' De 77-jarige Hannie van Leeuwen, senator voor het CDA, vindt dat zij de taak heeft de plannen van het kabinet te beoordelen op hun sociale karakter. 'Als ik vind dat er iets aan schort dan zal ik proberen dat te herstellen'.

Achter de schermen maakte Van Leeuwen direct na het tekenen van het regeerakkoord ernstig bezwaar tegen de keuringen van huidige WAO'ers volgens nieuwe medische normen. 'Dat is contra legem. Je kunt mensen hun bestaande rechten niet afpakken', hield ze haar partijgenoot minister De Geus van Sociale Zaken voor. De plannen zijn aangepast.

Deze week corrigeerde Van Leeuwen voor de schermen de nieuwe bijstandswet. In samenwerkingmet PvdA-senator Van Driel haalde ze de scherpe kantjes van de wet. Ze ontving jaloerse blikken van collega's in de Tweede Kamer die dat niet was gelukt.

U bent in 1995 in de senaat gevraagd om het CDA weer een sociaal gezicht te geven. U lijkt die opdracht ter harte te nemen. Waait er een rechtse wind in Den Haag?

'Ach, wat is rechts en wat links? De marges zijn klein geworden in de politiek. Het gaat erom dat je precies op je netvlies hebt wat bepaalde maatregelen in de praktijk voor mensen betekenen. Als er mensen tekort wordt gedaan, dan moet je dat trachten te repareren.

'De hoofdlijnen die dit kabinet heeft uitgezet zijn goed. We krijgen te maken met enorme kosten door de vergrijzing. Zowel voor de AOW als de zorg. Dat vraagt nu reeds om ingrepen. Je hebt twee economenscholen. De een zegt: we bezuinigen te veel, de ander: het moet. Vast staat dat er bezuinigd moet worden.'

Waar zit de pijn als u kijkt naar de ingrepen van dit kabinet in sociale zekerheid en ziektekostenstelsel?

'Ik had grote problemen met het afschaffen van de categoriale bijstand voor chronisch zieken in de nieuwe Wet Werk en Bijstand. Dat is zo'n punt waarvan ik uit mijn ervaring in organisaties weet dat die groep te zeer getroffen gaat worden. Dat wordt gerepareerd. Mijn grootste zorg ligt bij het nieuwe ziektekostenstelsel. Ik ben nog wel zo lenig van geest dat ik de noodzaak ervan inzie dat we de lasten anders verdelen. Maar over de compensatie van de hoge ziektekosten voor mensen die het krap hebben, is nog nauwelijks gesproken. Het nominale stelsel gaat in 2006 in, het eigen risico van 250 euro volgend jaar, maar we weten nog helemaal niet hoe de tegemoetkoming er precies gaat uitzien.'

U bent in 1977 uit de Tweede Kamer gestapt na een mislukte formatie met de PvdA en een geslaagde met de VVD. Heeft u een goed gevoel over deze coalitie? 'Destijds was ik, ondanks het volstrektgepolariseerde politieke klimaat na het kabinet-Den Uyl, het meest geporteerd voor een nieuwe coalitie met de PvdA. Op dit moment zitten we eigenlijk in dezelfde situatie als in 1994. Er kwam een nieuwe regering, Paars, die op een veel zakelijkere wijze kon regeren dan de jaren ervoor. Mijn droom is nog altijd een CDA/VVD/PvdA-kabinet, vooral nu. Er zijn zulke grote ingrepen nodig. Die moeten tot stand komen door samenwerking van de drie grote partijen. De PvdA zou daaraan moeten meewerken.'

U zit nog vier jaar in de senaat. Wat ziet u als uw grootste opdracht?

'De WAO-plannen beoordelen. Ik ben na mijn ziekte inmiddels vijf jaar voorzitter van de stichting Olijf, de belangengroep voor vrouwen met gynaecologische kanker. Ik zit daar met vrouwen die moeten leven met de ingrijpende gevolgen van de behandeling tegen kanker. Die vrouwen heb ik voor ogen als we het straks hebben over strengere keuringen en het zoeken van passende arbeid.

'Door mijn ziekte ben ik me er de laatste jaren nog bewuster van geworden dat we heel zorgvuldig moeten omgaan met ouderen, chronisch zieken en gehandicapten. Het prettige van senator zijn is dat ik mijn werk veelal achter de schermen kan doen. Scoren zoals de jongelui aan de overkant is niet nodig. Ik hoef niet te schitteren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden