Zwakke ? Geen bezwaar rug

Het is wel degelijk mogelijk om met een zwakke rug hard op een racefiets te rijden. De recreant moet alleen lang aan zijn fiets sleutelen, leert Robert Giebels, en hij moet niet hechten aan een fraaie houding....

Robert Giebels

‘Je hebt nu de rug van een 70-jarige’, zei de dokter die vier uur had geprobeerd een dubbele hernia weg te opereren. Kennelijk was dat niet helemaal goed gegaan: ik verliet het ziekenhuis immers met een onderrug die twee keer zo oud was als ikzelf. Ik heb die chirurg ook nooit meer gezien.

Dat was zes jaar geleden. Met die rug is het niet echt goed gekomen. Maar pijn went en wordt op den duur een continu gevoel. Behalve op de fiets, dan voel ik (42 jaar en 3.500 kilometer per jaar) helemaal niets.

Klopt, zegt wielerarts Rob Barthels (51 jaar, 6.000 kilometer). Hij heeft in het Brabantse Drunen een mooie boerderij met rieten dak als praktijkruimte en is als een van de weinige KNWU-erkende artsen in Nederland gespecialiseerd in het fietsende lijf.

Barthels: ‘Er is een groot internationaal onderzoek gedaan naar wat je aan beweging het langst in je leven kunt doen. Dat was wandelen en sportief fietsen. Dat is goed voor elke rug.’

Maar wie met een pijnlijke of zwakke rug op een fiets stapt, is niet opeens pijnvrij. Dat is afhankelijk van ten minste twee factoren: het lijf en de fiets. ‘Als ik mensen moet adviseren over hun fietshouding, vraag ik ze altijd ook hun fiets mee te nemen’, zegt Barthels. ‘Want vaak staat die verkeerd.’

Soms is dan de zoektocht naar de fijnste afstelling een helletocht. Wie eraan begint, verdwaalt vaak in de ene correctie na de andere. ‘Laatst had ik een zeer ervaren fietser, bij wie zijn nieuwe en heel dure fiets maar pijn bleef doen’, vertelt Barthels. ‘Hij kreeg zelfs een hekel aan fietsen, en had zo veel aan de afstelling veranderd dat het wel een ligfiets leek.’

De grote problemen hadden een simpele oorzaak: de fietsenhandel had op de fiets te korte trappers gemonteerd voor de naar verhouding bijzonder lange benen van de man.

Barthels wil maar zeggen: bij het geschikt maken van de fiets voor een zwakke rug gelden geen wetmatigheden. Elke rug is anders, dus elk rugprobleem ook. Wat telt, is of de zit goed voelt.

Ga bijvoorbeeld eens op een kinderfiets zitten, voel je rug en je weet meteen hoe het op je eigen fiets voelt als je zadel te laag staat. Het zadel staat op de juiste hoogte als je met gestrekt been je hak op het onderste pedaal kunt zetten. Trappend met je voorvoet blijft je been dus altijd iets gebogen.

Met dat zadel op de juiste hoogte prutsend aan mijn stuur, dacht ik wel degelijk een wetmatigheid te hebben ontdekt. Een vuistregel voor alle fietsers met pijn in de onderrug: zet het stuur op gelijke hoogte met het zadel. Zo zit het op mijn crosshybride – een model tussen een mountainbike en een racefiets in. Alleen, met een dergelijke fiets kun je hooguit bij racers aanklampen, zo merkte ik.

Mannen van mijn leeftijd achter me laten huilen van de pijn zit er niet in met een fiets die zo is afgesteld. De zit is zo rechtop, dat je meer wind vangt dan er een heel jaar op de Ventoux waait. Op dus naar de fietsenhandel voor een snelle, doch rugvriendelijke racefiets.

‘Steeds meer racefietsfabrikanten hebben een comfortabel model in hun assortiment’, zegt Corné van Dijk (42 jaar, 1.750 kilometer) van Fietsplus in Breda, een fietsenzaak ter grootte van een half voetbalveld.

Corné, eveneens eigenaar van een zwakke onderrug, wijst op de bovenbuis. Die is ‘sloping’. De bovenbuis loopt naar achteren af en de zadelpen is langer. Maar als ik de 2.500 euro kostende Trek bestijg, voel ik na een seconde aan mijn rug dat dit comfort niet aan me besteed is.

‘Wacht even’, lacht Van Dijk als ik een illusie armer alweer wil afstappen. ‘Er zijn allerlei manieren om met jouw rug toch op een racefiets te rijden.’ Niet lang daarna heeft Corné de voorbouw – waar het stuur aan zit – van de fiets geschroefd en omgedraaid. Het is nauwelijks te zien, maar dat ding zat eerst naar beneden gericht op de fiets. Door het om te draaien, komt het stuur een paar centimeter hoger te staan.

‘Is de afstand van zadel naar stuur goed?’, vraagt hij.

Tja, hoe moet ik dat weten?

‘Als je in je favoriete houding op de fiets zit, mag je de naaf van het voorwiel niet zien. Die moet optisch wegvallen achter het stuur.’

Vervolgens draait Corné de stuurbocht iets omhoog, en zie: stuur en zadel liggen vrijwel op gelijke hoogte. En voel: de rug protesteert niet. Het kan: op een racefiets zonder rugpijn.

Nadat we dat hebben vastgesteld, weet Corné niet hoe snel hij die peperdure racefiets weer in zijn oorspronkelijke staat moet schroeven, om terug te zetten in zijn immense showroom. ‘Want dit ziet er natuurlijk niet uit. Het moet wel een racefiets blijven.’

Ja, lacht dokter Barthels, met een zwakke rug op een racefiets rijden, vraagt concessies. Een diepe zit is weliswaar een sportieve zit, maar valt met de meeste pijnlijke onderruggen niet te rijmen. ‘Vooral oudere fietsers maakt dat onsportieve helemaal niet uit. Die zijn allang blij dat ze kúnnen fietsen.’

De bedachtzame dokter had een 61-jarige patiënt met een versleten nek die van iedereen het advies kreeg te stoppen met fietsen, net nadat hij voor veel geld een oogverblindend racemonster had gekocht. ‘Zijn fietsmaatjes zaten daar al verlekkerd op te azen.’

Na behandeling van de rug, het stuur wat omhoog en het zadel rechtgezet, rijdt de man weer hard mee – zij het in een wat minder sportieve houding, dat wel.

Eigenlijk is een pijnlijke rug de slechtst denkbare reden om niet te fietsen. Maar, zegt Barthels, eigenlijk moet je daarnaast dan andere sporten doen, zoals berglopen en roeien, want dat zorgt voor rompstabilisatie. ‘Dat is dat je je lijf eigenlijk steviger in de steigers zet, zodat je meer van je rug kunt vragen.’ Dan kun je zelfs heel hard fietsen met een rug die is gediagnosticeerd als die van een 70-jarige, – maar berglopen? Roeien? Dat gaat toch allemaal af van de tijd die je had kunnen fietsen? Tsja, geeft de wielerarts toe: ‘Ik kom er zelf ook nauwelijks aan toe, aan die rompstabilisatie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden