Zwakke economie is asociaal

De hervormingen van het kabinet zijn gericht op economische groei en een betaalbare sociale zekerheid...

Minister Brinkhorst (D66) stelt de economische situatie te somber voor, zo betoogt Jan Marijnissen (Forum, 5 juli). De strekking van zijn verhaal is simpel: de regering overdrijft de economische problemen van Nederland en Europa om zo overbodige hervormingen door te drukken. Hij lijkt te veronderstellen dat de regeringspartijen uit een soort liefhebberij lastige maatregelen voorstellen.

Eerst de feiten die ook Jan Marijnissen erkent. In Nederland zijn een half miljoen werklozen. Jongeren, vrouwen en allochtonen vrezen voor hun baan. In geen ander Europees land stijgt de werkloosheid zo snel, terwijl de economie nergens zo langzaam groeit. In 2003 heeft geen enkel groot buitenlands bedrijf zich in Nederland gevestigd, terwijl Nederlandse bedrijven en masse vestigingen dreigen te verplaatsen naar Polen, China, India en de VS. Je moet van goeden huize komen om ondanks die feiten te betogen dat Nederland zo goed draait.

Marijnissen beweerde in de Kamer dat bedrijven die nu uit Nederland vertrekken vanzelf wel weer terugkomen op die 'domme beslissing'. Op Forum baseert hij zijn argumentatie goeddeels op het weekblad The Economist, dat Nederland een 8,62 geeft voor de economie. Dat is inderdaad een mooi cijfer. Maar nog niet zo mooi als de 10 die wij in dezelfde analyse krijgen voor politieke stabiliteit. Let wel: deze 10 hebben we verdiend in de periode waarin Pim Fortuyn werd vermoord en waarin het ruziekabinet Balkenende-I aantrad en viel. Wellicht dus geen onderzoek om op blind te varen bij het maken van een lange termijn-analyse van de economie. Overigens rept Marijnissen met geen woord over de 10 die het financieel-economisch beleid van Paars II krijgt in hetzelfde artikel. Tegen die maatregelen liep Marijnissen te hoop; volgens de SP waren ze zociaal dat zij het einde van de beschaving inluidden.

De grote woorden die Marijnissen gebruikt om het kabinet aan de schandpaal te nagelen staan in schril contrast met de alternatieven die SP, maar ook Groen-Links en PvdA bieden voor de grote vraagstukken van deze tijd: toenemende vergrijzing, wegzakkende economie, hoogoplopende zorgkosten en een mede als gevolg van die ontwikkelingen steeds minder betaalbare sociale zekerheid. 'Er is geld genoeg om iets extra's aan de oplopende werkloosheid te doen,' zo lichtte Bos zijn alternatieve banenplan in de Kamer toe.

Ja, maar in zijn plan ontbrak maar liefst zeshonderd miljoen euro in de dekking. Alle voorstellen van de linkse oppositiepartijen komen in essentie neer op het opendraaien van de geldkraan. In plaats van de concurrentiekracht van Nederland te versterken en banen te scheppen in de marktsector, kiest de oppositie er voornamelijk voor banen te 'kopen' in de collectieve sector, waarmee meteen allerlei maatschappelijke noden worden vervuld. In werkelijkheid steken zij hun kop in het zand: de collectieve sector kan immers niet worden betaald andersdan uit de marktsector. Op dit moment is de collectieve sector de enige groeisector.

Als dat zo blijft is dat funest. Zouden we doen wat de linkse oppositie vraagt, dan is dat op termijn fnuikend voor onderwijs, zorg, veiligheid en andere publieke diensten die ook wij een warm hart toedragen. De rekening daarvan moet wel betaald worden en het is te gemakkelijk om deze door te schuiven naar de volgende generatie. Het is dan ook mijn overtuiging dat de politieke strijd op dit moment gaat tussen politici die kiezen voor de lange of juist voor de korte termijn.

D66 heeft als enige linkse partij niet veel op met starre, collectivistische regelingen of met het verdedigenvan het bestaande belang in de sociale zekerheid. Maar terwijl de toenemende internationale concurrentie en de steeds grotere zelfstandigheid van werknemers de ouderwetse invulling van sociale zekerheid onder druk zetten, blijft de weerstand tegen hervorming bij de linkse oppositie groot.

Nederland heeft op dit moment nog een heel behoorlijke positie, daar heeft Marijnissen gelijk in. Ook het grote aandeel van deeltijdwerk door mensen die arbeid en zorg combineren is een verworvenheid waar ze in de VS jaloers op mogen zijn. Maar dat neemt niet weg dat onze economische groei achterloopt bij vrijwel alle andere Europese landen en dat Europa op haar beurt minder snel groeit dan de VS en AziOmdat anderen sneller beter worden, prijzen we ons zelf uit de markt. Een politicus die op een geloofwaardige manier wil opkomen voor de mooie, maar relatief dure verworvenheden van ons sociale stelsel zou zich daar echt meer zorgen over moeten maken.

Een belangrijke hervorming is het geven van meer keuzevrijheid in de sociale zekerheid. Het akkoord met de vakbeweging is daarop stukgelopen. Dat ging specifiek over de vrijheid om langer door te mogen werken en niet verplicht deel te hoeven nemen aan regelingen om ruim voor de pensioengerechtigde leeftijd te stoppen. Met de vergrijzing voor de deur hebben we alle arbeidskracht hard nodig. Maar de vakbonden kampen met een almaar krimpend ledenaantal en zien door het afbreken van collectief opgetuigde regelingen een verdere aantasting van hun machtspositie. Reden dus om looneisen te stellen. Dat zij daarmee op korte termijn de werkloosheid vergroten en het economisch herstel van Nederland vertragen is blijkbaar minder belangrijk dan de belangenbehartiging op korte termijn. Wie is er nu asociaal? De SP steunt de acties van de vakbonden en ondanks alle retoriek over een sociale sterke PvdA, toont ook Wouter Bos zijn begrip voor de looneisen van De Waal.

Wie hervormt, kiest niet voor de makkelijkste weg. Verandering betekent immers altijd het bedreigen van bestaande rechten. Dat is niet leuk, maar soms nodig om perspectief te bieden op de lange termijn. Daar hebben ook linkse kiezers meer aan dan aan politici die schermen met goede rapportcijfers van The Economist als excuus om de boel de boel te laten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden