Zwaartekracht

De 70ste editie van het filmfestival van Venetië opende met het sf-spektakel Gravity, met George Clooney en Sandra Bullock als astronauten in het nauw.

'Ik dacht: ze gaan vast vragen wat ik denk van Ben Affleck als Batman', zegt George Clooney (52) met een grijnslach, als een journalist hem vraagt of Obama troepen moet sturen naar Syrië.


'Maar het is dus Syrië. Wel, ik heb daar niet echt een antwoord op.' Zo vreemd is de vraag nu ook weer niet voor de activist Clooney, die van zijn verdiensten als acteur onder meer een spionagesatelliet financiert boven Soedan, om aldaar de strijdende partijen in de gaten te houden.


Ook die satelliet komt ter sprake in het afgeladen festivalpaleis op het Lido, waar woensdag de 70ste Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica aanving, het filmfestival van Venetië. In de openingsfilm van de Mexicaanse regisseur Alfonso Cuarón (Y tu mamá también, Children of Men) speelt Clooney met Sandra Bullock een astronautenkoppel dat in de problemen geraakt als ruimtepuin alle rond de aarde cirkelende ruimtestations en satellieten aan gort slaat. Een spectaculair gewichtloos gefilmde achtbaanrit - ook de kijker zweeft mee.


'Wat is de meest angstaanjagende plek om te verdwalen?' zegt Cuáron. 'De ruimte. Toen we ons in het onderwerp verdiepten, stuitten we op iets dat het Kessler Syndroom heet. Een rampscenario van NASA-onderzoekers naar wat er kan gebeuren als ruimtepuin een kettingreactie veroorzaakt. We hebben wetenschappers bij de film betrokken, om te begrijpen hoe zwaartekracht exact werkt bij botsingen, maar de uiteindelijke film blijft natuurlijk wel fictie. Ik wil dat het publiek negentig minuten als vastgenageld in zijn bioscoopstoel zit, maar het is me ook te doen om grote thema's. De ruimte is een metafoor. Nergens is de mens meer onthecht dan daarboven.'


De film kent maar twee rollen: Bullock en Clooney, die een groot deel van zijn filmtijd verstopt zit achter een ruimtehelm, terwijl zijn tegenspeelster ergens verderop in het luchtledige te maken krijgt met boordbrand en zuurstoftekort.


Clooney de filmster is ook een soort zuurstof, voor de filmfestivalwereld. Als hij opdraaft bij het openingsgala, weet Venetië zich automatisch voorzien van wereldwijde aandacht. En Clooney is een trouwe bezoeker van Venetië, hij presenteerde er in 2011 nog de door hem zelf geregisseerde politieke thriller The Ides of March. Dat het festival van Venetië, het oudste ter wereld, onder druk staat, is in alles merkbaar aan festivaldirecteur Alberto Barbera, die in zijn jaarlijkse welkomswoord voortdurend refereert aan concurrerende festivals, zoals dat van Cannes, waar men helaas vaak de ook door Venetië zo gewilde films inpikt. De grote concurrent Toronto, waar het festival volgende week opent, noemt de directeur dan weer niet bij naam.


'Filmfestivals moeten terug naar de basis', doceert de directeur, bij het voorstellen van zijn jury in het festivalpaleis. 'Minder functioneren als promotieplatform voor grote films, en meer als ontdekker.'


Deze editie dingen twintig films mee naar de Gouden Leeuw, de hoofdtrofee die over tien dagen wordt uitgereikt door juryvoorzitter Bernardo Bertolucci (72), die onder luid applaus binnenrolt in zijn rolstoel.


De 70ste editie kent ook tal van hooggewaardeerde filmauteurs die niet altijd een groot publiek bereiken, maar die van cruciaal belang zijn voor het prestige van een festival, van nieuw animatiewerk van het Japanse tekengenie Hayao Miyazaki (Spirited Away) tot het in eigen land al tot controversieel bestempelde Moebius, de nieuwe gewelddadige film van de Koreaan Kim Ki-duk, die vorig jaar de Gouden Leeuw won met zijn verwrongen wraakfilm Pietà.


Nieuw in de competitie voor de Gouden Leeuw zijn de documentaires, waarvan er dit jaar voor het eerst twee zijn geselecteerd. Volgens directeur Barbera omdat de grenzen tussen fictie en non-fictie in cinema elkaar inmiddels voldoende overlappen. Zo presenteert meesterdocumentairemaker Errol Morris (The Thin Blue Line) zijn interviewportret van de Amerikaanse oud-defensieminister Donald Rumsfeld, die vrijelijk meewerkte aan de ondervraging, maar niet wordt verwacht op de rode loper.


Een bezoekster die naar verluidt wel/niet komt, en zo al voor rumoer zorgt, is actrice Lindsay Lohan, die beroemder is vanwege haar drank en drugsinname dan om haar speelfilms. Ze speelt een hoofdrol in The Canyons, de nieuwe lowbudgetspeelfilm over seksuele obsessie van schrijver Bret Easton Ellis en filmer Paul Schrader, die als scenarist een legendarische status geniet (o.a. Taxi Driver en Raging Bull).


'Ik hoop dat mijn jury zal kiezen voor iets onverwachts', zegt meestercineast Bertolucci nog. 'Eerst wilde ik niet komen, want zo veel films op één dag kijken is me te zwaar. Maar Alberto schreef me een lange brief en sprak me aan op mijn verantwoordelijkheid voor de cinema en mensen die net zijn begonnen met het maken van cinema. Dus ik kwam. En als het me niet bevalt, ach, dan kan ik die mooie brief bij thuiskomst in Rome altijd nog verbranden.


Happen op Clooney

Gravity, de openingsfilm van het Venetië Filmfestival, van Alfonso Cuarón, kwam moeizaam tot stand. De studio die de film ontwikkelde, stapte eruit en de Mexicaanse regisseur (Y Tu Mamá También, Harry Potter and the Prisoner of Azkaban) benaderde vele acteurs en actrices om zijn productie alsnog van de grond te tillen. Onder meer Angelina Jolie, Marion Cotillard, Scarlett Johansson en Natalie Portman zeiden nee, of konden niet vanwege andere filmplannen. Dat was allemaal vóór George Clooney toehapte voor de mannelijke hoofdrol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden