Zwaarmoedige verhalen op sportpark Zoudenbalch

Misschien ben ik maandagmiddag wel getuige geweest van een historisch moment: de allerlaatste kromme...

Terwijl de spelers van FC Utrecht bezig waren aan de warming-up, sjokte Willem van Hanegem over het trainingsveld. Hij ontmoette op zijn looplijn een bal en trof het nietsvermoedende leder rechtsonder met zijn linkervoet, half punt en half wreef. Na een korte vlucht landde de bal weer op het natte gras, tolde naar links en smoorde al snel in zijn eigen effect.

Ik moest onmiddellijk denken aan het WK in 1974, wedstrijd tegen Argentinië. Van Hanegem heeft de bal op een meter of twintig van het doel. Met een identiek schopje, een pass kun je het niet noemen, biedt hij Johan Cruijff een vrije doortocht naar de doelman.

Nu belandde de bal bij Dick Heesen, een in Utrecht gestalde leerling-trainer. Van Johan Cruijff tot Dick Heesen, zo vergaat het oude meesters dus.

Het was deze maandag bijltjesdag op sportpark Zoudenbalch, het trainingscomplex van FC Utrecht. Een ploeg van Studio Sport had de auto nog niet geparkeerd of Jan-Willem van Dop, de uitvoerend baas, stormde naar buiten om in een microfoon zijn gal te spuwen.

Die ochtend had Van Hanegem in het Algemeen Dagblad uitgelegd waarom hij er aan het eind van dit seizoen mee wil ophouden en zijn woorden waren, zoals gebruikelijk, niet mis te verstaan.

Van Dop eiste uitleg, nam daarmee aanvankelijk genoegen, maar de volgende dag toch weer niet, waarna het aangekondigde ontslag er eentje op staande voet werd.

Wat dit conflict extra pikant maakt, is dat Jan-Willem van Dop ooit leraar was op een Haags tenniscomplex dat werd beheerd door het echtpaar Van Hanegem – toen nog Willem en Truus. Zo wordt elk drama in zijn leven een Shakespeareaanse smartlap.

Die maandagmiddag wisten we van dat alles nog maar de helft, maar de voortekenen lieten aan duidelijkheid niets te wensen over. Op het parkeerterrein lag versplinterd glas, vermoedelijk drie dagen eerder veroorzaakt toen de autoruit van de trainer werd ingetikt. Aan de zijlijn beantwoordde slechts een enkeling de gemompelde groet van de trainer bij aanvang van de training.

Willem van Hanegem zag er uit als een moegestreden Harry Potter. Nog altijd hetzelfde brilletje, maar de ogen stonden dof. Kasteel Zweinstein was omgetoverd in sportpark Zoudenbalch.

Het enige dat nog aan de aloude Van Hanegem herinnerde, was zijn loopje. Bij elke stap plantte hij zijn voet in de bodem, alsof hij ter plekke wortel wilde schieten en vervolgens de grootste moeite had zich los te rukken.

Misschien moet het verhaal van Wim van Hanegem, die over twee maanden 65 jaar wordt, wel verteld worden met dat beeld voor ogen. Hij hecht zich en zet zich af. Hij zoekt geborgenheid en wil op de vlucht.

Zoals journalist Chris van Nijnatten vaststelde in de biografie Willem van Hanegem, hij is stoer én hij is gevoelig. In het gewone verkeer is de mond groot, maar in zakelijke confrontaties overheerst verlegenheid.

Van Hanegem moet daarmee een onmogelijk mens zijn om mee samen te werken. Maar wie hem in huis haalt, moet daarover achteraf niet zijn beklag doen. Het is de rode draad in zijn loopbaan. Wat liefdevol begint, eindigt knetterend.

Het ellendigst was daarom wel dat zo’n directeur van FC Utrecht voor de camera begint te zaniken over de wetten van het bedrijfsleven en dat Van Hanegem zich er niet aan houdt.

Wetten zijn recht en de Kromme is krom. Zo is het altijd geweest en zo had het kunnen blijven als het voetbal niet zo bedrijfsmatig was geworden.

Het nieuws over de ontslagen Willem van Hanegem werd voor Kerst breed uitgemeten in de media. Maar dat kwam volgens mij door gebrek aan ander nieuws. Veel mensen gaan schouderophalend voorbij aan het ontslag van Willem van Hanegem. Iedereen is hem en z’n chagrijn zat. Harry Potter is zijn toverkracht kwijtgeraakt.

Dat moet pijnlijk zijn voor een man die ooit gold als the working class hero. Bestaat de werkende klasse niet meer, heeft de werkende klasse geen helden meer of heeft Van Hanegem gewoon afgedaan?

Zijn voortijdige pensionering volgt driekwart jaar nadat Johan Cruijff veel van zijn krediet had verspeeld. Die twee zijn altijd elkaars tegenpolen geweest in status, gedrag en spelopvatting.

Bij Cruijff werd het voetbal meteen hogeschool, terwijl Van Hanegem het terugbracht tot zijn essentie. Cruijff dacht vooral aan het collectief, Van Hanegem aan het individu.

‘Hij ziet wat je in je mars hebt en dat haalt hij eruit’, zei Oscar Moens daarover ooit. Niet voor niets zijn de spelers van Utrecht het meest teleurgesteld.

De ironie is zo wreed geweest om van Willem van Hanegem en Johan Cruijff lotgenoten te maken. 2008 was een hard jaar voor de helden van weleer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden