Zuinig met ruimte

Een belangrijke constante in het beleid van het kabinet-Balkenende II is de gedachte dat de overheid niet alles kan en daarom een grotere verantwoordelijkheid moet worden gegeven aan burgers, maatschappelijke organisaties en lokale Commentaar overheden....

Het is daarom terecht dat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) een hard oordeel velt over de concept-Nota Ruimte van minister Dekker van Ruimtelijke Ordening. In navolging van haar voorganger minister Kamp, pleit zij ervoor beslissingen over woningbouw zoveel mogelijk over te laten aan de besturen van gemeenten en provincies. Daarmee wordt naar de mening van het RIVM de deur opengezet naar een verdere aantasting van de toch al schaarse natuur in Nederland.

Waar de horizon in het dichtbevolkte Nederland bijna nergens vrij is van bebouwing, is bijna iedere ruimtelijke ingreep van bovenlokale invloed. Om het steeds verder dichtslibben van de open ruimte tegen te gaan, koos minister Pronk destijds nadrukkelijk voor een sturende rol voor de centrale overheid. Tot een uitwerking van dit beleid is het door de val van het tweede paarse kabinet nooit gekomen en het wekt weinig verbazing dat Kamp noch Dekker iets wil weten van dit 'overheidsdirigisme'.

In plaats daarvan ademt de Nota Ruimte in alle opzichten het liberale marktdenken. Waar planologische belemmeringen een groei van de economie in de weg staan, moeten deze zoveel mogelijk worden opgeruimd. Dit geldt in het bijzonder voor de Randstad, waar minister Dekker overigens met recht de illusie opgeeft dat het Groene Hart – behoudens misschien het oostelijke deel – nog te redden is.

De nadruk die in de nota ligt op de Randstad, beschouwd als de economische motor van Nederland, weerspiegelt de economische invalshoek van het kabinet bij de verdeling van de ruimte. Over hoe de rest van het land eruit gaat zien, lijkt de bewindsvrouwe zich minder te bekommeren. Zij laat dat graag over aan gemeenten en provincies. Zij weten het best wat de lokale en regionale behoeften zijn en zij hebben genoeg verantwoordelijkheidsgevoel om niet alle natuur op te offeren aan woningbouw.

Het gaat niet aan lokale bestuurders bij voorbaat te verdenken van kwade trouw. Toch gebiedt de werkelijkheid te erkennen dat gemeentebestuurders vaak moeilijk weerstand kunnen bieden aan de verleiding dat ene stukje weiland ook nog te bebouwen. Anders komen die woningen in de buurgemeente. Meer inwoners betekent meer inkomsten, meer status en meer macht.

De behoefte aan woningen is even reëel als de noodzaak zuinig te zijn op wat Nederland nog rest aan open ruimte. Juist daarom is het de verantwoordelijkheid van de hogere overheid erop toe te zien dat beide belangen met elkaar in overeenstemming worden gebracht.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden