Zuigelingen prikken houdt ook de economie gezond

Vaccins tegen ziektes als kinkhoest, difterie en polio zijn zeer succesvol. Bijna geen doden meer. En enorme besparingen. Door Broer Scholtens..

Broer Scholtens

Vaccins tegen besmettelijke kinderziektes als tetanus, difterie, mazelen en polio zijn uitermate succesvol. De afgelopen vijftig jaar zijn er miljoenen minder kinderen ziek geworden, zijn er minder kinderen invalide geworden en zijn er honderdduizenden minder kinderen overleden per jaar, schrijven onderzoekers van de Amerikaanse federale gezondheidsdienst CDC in Atlanta deze week in de Journal of the American Medical Association (JAMA) .

Deze gezondheidswinst heeft bovendien tientallen tot honderden miljarden dollars bespaard op gezondheidszorgkosten, aldus de epidemiologen.

Het artikel beschrijft een succesverhaal over de effectiviteit van vaccins als een van de belangrijkste verworvenheden in de zorg. De onderzoekers analyseerden gezondheidsdata van voor en na introductie van vaccins aan de hand van doodsoorzaken en beschreven ziekteverschijnselen.

Neem kinkhoest, een besmettelijke ziekte die door een bacterie wordt veroorzaakt, die zich nestelt in de luchtwegen. De kinderziekte gaat gepaard met hevige hoestbuien. In het begin lijken de symptomen op een gewone verkoudheid. Na weken gaat dat echter over in chronisch heftig hoesten. Weken, maanden achtereen. Een op de duizend besmette kinderen overlijdt. Vooral zuigelingen zijn kwetsbaar.

Complicaties

In de Verenigde Staten, berekenen de onderzoekers in het JAMA-artikel, raakten vijftig tot zestig jaar geleden jaarlijks meer dan tweehonderdduizend kinderen besmet met kinkhoest. Ruim vierduizend van hen, meestal zuigelingen, gingen eraan dood.

Sinds de grootschalige introductie van een eerste kinkhoestvaccin, vanaf 1941, is het aantal slachtoffers sterk gedaald. Gevaccineerde kinderen worden nog wel ziek, maar de complicaties zijn doorgaans gering.

In 2004 stierven er in de VS 17 kinderen aan kinkhoest. Bijna zestienduizend kinderen kregen de aandoening, zij het in milde vorm. Na vaccinatie is het aantal doden met meer dan 99 procent gedaald, berekenen de epidemiologen van het CDC.

Voor andere kinderziektes hebben ze vergelijkbare berekeningen gemaakt, met gelijkluidende uitkomsten. In 2004 is in de VS geen kind meer gestorven aan difterie, mazelen, bof, polio en rode hond, een reductie van honderd procent. En dat is grotendeels veroorzaakt door de hoge vaccinatiegraad, stellen de onderzoekers onder leiding van Sandra Roush van de CDC-hoofdvestiging in Atlanta.

Het tetanusvaccin scoort met 99 procent reductie in het aantal doden (en 93 procent reductie in het aantal geregistreerde besmettingen) wat minder goed. Ook recenter – ook in Nederland – ingevoerde vaccins tegen bijvoorbeeld pneumokokken en hepatitis B bieden een vergelijkbaar hoge beschermingsgraad, zo blijkt uit het JAMA-artikel.

Kudde-immuniteit

In de VS wordt naar schatting 80 procent van de kinderen gevaccineerd. Dat vervolgens de ziektereductie veel groter is, heeft niet alleen te maken met toegenomen hygiëne, maar vooral met zogeheten kudde-immuniteit. Is het overgrote deel van een populatie gevaccineerd, dan profiteren ook niet-gevaccineerden daarvan omdat de bacterie of het virus zich minder goed en massaal in de bevolking zal verspreiden.

Gezondheidskosten

Gezondheidswinst levert ook grote economische voordelen op, berekenen de Amerikaanse epidemiologen in hun artikel. Tienduizenden minder doden per jaar, miljoenen zieken en invaliden minder per jaar, schelen in de VS tien miljard dollar per jaar aan directe gezondheidskosten. En nog eens het drievoudige aan productiviteitsverlies, schat het CDC.

In Nederland ligt de vaccinatiegraad met 97 procent in 2005 flink hoger dan in de VS. Ziektereductiecijfers zijn hier vergelijkbaar hoog als in de VS, zegt Hans Rümke van Vaxinostics, het vaccincentrum van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Drie jaar geleden maakte Rümke voor Nederland een vergelijkbare analyse, gebaseerd op een inherent kleiner aantal kinderen. Ook de Rotterdamse epidemiologen turfden een reductie van meer dan 99 procent voor de aantallen slachtoffers van de meeste besmettelijke kinderziektes als difterie, mazelen, rodehond, bof en polio.

Eventuele bijwerkingen van vaccinatie vallen in het niet bij de enorme gezondheidswinst, zegt Rümke.

Alleen bij kinkhoest lag de reductie met 96 procent in 2004 niet op dat hoge niveau. De ziekte is niet volledig onder controle. De afgelopen tien jaar zijn circa tien kinderen aan de aandoening overleden, zegt Rümke, vooral doordat voor het kinkhoestvaccin de bescherming na enkele jaren afneemt, waardoor de kans op overdracht van de bacterie groter is.

Contact

Dat is aan te pakken, zegt Rümke, door jonge ouders – of aanstaande ouders – opnieuw te vaccineren. Zo is te voorkomen dat jonge zuigelingen in contact kunnen komen met de bacterie.

Onderzoekers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid (RIvM) proberen er nu achter te komen op welke manier kinderen met de kinkhoestbacterie besmet raken, om zo te kunnen bepalen of hervaccinatie op latere leeftijd zin heeft, zegt Rümke.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden