Column

'Zuid-Europese landen hun eigen munt terug? Wat is dat voor gelul?'

Columnist Meindert Fennema wil niet beweren dat de corrupte wantoestanden uit Zuid-Europa verdwenen zijn. 'Maar wel dat met name Spanje en Italië sinds de invoering van de Euro - en in de aanloop daartoe - geweldig gemoderniseerd zijn.'

Een vrouw loopt langs graffiti in RomeBeeld reuters

Het lijkt er op dat de Volkskrant spreekbuis is geworden van de economen en politici die van de euro af willen. Afgelopen woensdag was een groot deel van Opinie & Debat voor die pleidooien ingeruimd.

De Tilburgse econoom Harrie Verbon schrijft dat de structurele aanpassingen die men in Griekenland, Italie, Spanje en Portugal doorvoert geen zin hebben. Om weer concurrerend te worden in het eurogebied zijn deze landen aan een beleid bezig dat gericht is op extreme prijsverlagingen. Afgedwongen door de EU en het IMF werden salarissen en pensioenen van ambtenaren dramatisch verlaagd, belastingen verhoogd en overheidsuitgaven aan banden gelegd.

De hoop is, of misschien kunnen we nu al zeggen: de hoop was, dat als deze landen hun prijzen zouden verlagen hun exportpositie ook weer zou verbeteren.'

Handelstekort
Lijkt me logisch zou je denken. En dat is ook zo want de Spaanse, Italiaanse en Spaanse export trekt weer aan. Het handelstekort van Spanje is afgenomen, de export stijgt snel, ook al importeert het land nog altijd meer dan dat het exporteert. De Spaanse economie groeit weer! Volgens de laatste cijfers zal de Italiaanse export zelfs met 10 procent groeien. Ook de Griekse export groeit weer.

Verbon blij? Nee hoor, want doordat de binnenlandse bestedingen daar afnemen ontstaat er deflatie en zijn er 'grote economische verstoringen'. Als die landen een eigen munt zouden hebben, zouden de aanpassingen van de prijzen volgens Verbon 'op een geordende manier tot stand komen'. Devaluatie van de eigen munt zou 'automatisch tot lagere prijzen leiden en dus de exportpositie van die landen kunnen verbeteren zonder al te grote verstoringen.'

Wat is dit voor gelul? Als je je munt devalueert dalen niet alleen de prijzen maar ook de lonen en daalt dus het besteedbaar inkomen net zo goed als nu. In de eurozone worden regerende elites van zuidelijke landen nu onder druk van de ECB en door de meedogenloze jongens en meisjes van het IMF gedwongen om op een ordentelijke manier te bezuinigen en de corruptie in eigen kring te bestrijden, pensioenstelsels aan te passen, en de belastingheffing efficiënter en eerlijker te maken.

De klos
Bij devaluatie van de eigen munt blijven hervormingen achterwege. Dan daalt de koopkracht van de loonafhankelijken, verdampt het spaargeld van de middenklasse en blijkt dat de vermogensbezitters die hun geld in het buitenland belegd hebben. Dat betekent dat de ambtenaren net zo goed de klos zijn, dat de middenklasse veel méér de klos is, maar dat de rijken de dans ontspringen. Het grote voordeel van de euro voor de middenklassen in de zuidelijke landen is nu juist dat deze kapitaalvlucht veel minder is dan vroeger.

Wie, zoals ik, in één van die landen heeft gewoond toen ze nog een eigen munt hadden weet dat die landen toen vooral daarom een toeristenparadijs waren omdat de lonen toen zo laag waren dat je voor dertig Hollandse centen een glas wijn kon drinken met daarbij een gratis tapa. Die weet ook dat er destijds in die landen een leger ambtenaren bestond met een vast contract, die zó weinig verdienden dat zij zonder steekpenningen het hoofd niet boven water konden houden.

Ik beweer niet dat die wantoestanden - die veel Nederlanders destijds voor romantisch hielden - nu verdwenen zijn. Maar wel dat met name Spanje en Italië sinds de invoering van de Euro - en in de aanloop daartoe - geweldig gemoderniseerd zijn. Dat is deels met te goedkoop geld gebeurd, toegegeven, maar het is wél gebeurd. Vandaar ook dat de meeste Italianen en Spanjaarden de EU én de Euro nog steeds associëren met economische vooruitgang.

Harrie Verbon zegt dat hij de euro wil afschaffen om de bevolking in de zuidelijke landen te helpen, maar het is zonneklaar dat hij zelf van die euro af wil. Zeg dat dan!

Monetaire morfine
Derk Jan Eppink is niet zo hypocriet. Zijn stelling is een andere. Hij zegt dat de Franse en de Italiaanse elites niet bereid of in staat zullen zijn om de noodzakelijke hervormingen door te voeren. 'Structurele hervormingen is een proces van lange adem. Het is twijfelachtig of Italianen dat nog lang volhouden en of Fransen het wel willen.' De analyse van Eppink is niet economisch, maar politiek van aard. Zijn conclusie dat de ECB tijd koopt om de pijn van probleemlanden te verzachten lijkt mij correct. Hij voegt daar aan toe 'dat monetaire morfine de prikkels vermindert om problemen op te lossen.'

Ook dat is waar, maar de mate waarin de Franse en Italiaanse elites hun problemen willen oplossen hangt natuurlijk ook af van hun inschatting van de duur van de morfinetoevoer. Als zij denken dat Duitsland die monetaire morfine tot in lengte van dagen zal blijven verschaffen hebben ze het mis. Maar afkicken in een gesloten inrichting waar de 'nouveau franc' weer het betaalmiddel is en waar Marine Le Pen in plaats van Angela Merkel de hoofdzuster is, lijkt me voor de meeste Fransen geen prettig vooruitzicht. Ik denk niet dat Le Pen de volgende presidentsverkiezingen gaat winnen.

Meindert Fennema is emeritus hoogleraar en columnist voor Volkskrant.nl. Vorig jaar verscheen zijn eerste roman Het slachthuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden