Zuid-Australië heeft zijn eigen Titanic

De Great Ocean Road is de spectaculaire kustweg die deel uitmaakt van het traject Melbourne-Adelaide in Zuid-Australië. Kalksteenformaties, regenwoud, afgronden, eucalyptusbossen, witte stranden, natuurparken, overblijfselen van scheepsrampen en een aantal aardige kuststadjes maken hem tot een populaire route voor wie geen haast heeft....

Ze zijn de Leonardo di Caprio en Kate Winslett van Australië. En hun schip, de Loch Ard, was de Titanic van de Great Ocean Road. Nou ja, op een haar na. Hoe dan ook, leerling-matroos Tom Pearce en passagier Eva Carmichael leven aan de Australische zuidkust nog altijd voort in de herinnering.

Ze waren allebei achttien toen de klipper Loch Ard in maart 1878 vanuit Gravesend in Engeland vertrok met als bestemming Australië. Het schip zou 54 passagiers naar de Britse kolonie vervoeren en met wol en graan terugkeren. Maar het zou nooit arriveren. Na een reis van drie maanden en 15.500 kilometer liep de Loch Ard, uit koers geraakt door foutieve positiebepalingen, om drie uur 's nachts op een rif bij Mutton Bird Island. Passagiers en bemanning werden óf door de geweldige klap overboord gesmeten óf zaten gevangen in hun benedendekse kajuiten. Slechts Tom en Eva overleefden, en Tom vervulde een klassieke heldenrol door een uitgeputte Eva in zijn armen naar een beschutte grot op het eiland te dragen en vervolgens op zoek te gaan naar hulp. Die vond hij bij een troepje schapenherders in de nabije nederzetting Glenample.

Tom en Eva werden een legende en hun namen leven tot de dag van vandaag voort. Tot verdriet van de lokale pers verzuimden ze echter verliefd te worden en met elkaar in het huwelijk te treden. In plaats daarvan reisden ze terug naar Engeland, waar Tom een medaille ontving. Eva trok naar Ierland en de twee zagen elkaar nooit terug. Als filmregisseur heeft God nog veel te leren.

De plek van de schipbreuk heet Loch Ard Gorge, en de grot waar Tom Eva te rusten legde, maakt deel uit van een tweetal wandelroutes die onder andere langs het kerkhof voeren waar zeven verdronken familieleden van Eva en andere slachtoffers van de ramp begraven liggen. Het wrak zelf ligt 27 meter onder de waterspiegel en is een geliefd doelwit voor duikers. Het geheel vormt een van de verplichte stops langs de Great Ocean Road, de spectaculaire kustweg die deel uitmaakt van het traject Melbourne-Adelaide.

De officiële Great Ocean Road is het ongeveer driehonderd kilometer lange deel tussen Anglesea en Warrnambool, dat gerekend wordt tot de meest opzienbarende kustroutes ter wereld. Fraai gevormde kalksteenformaties, plukken dichtbegroeid regenwoud, steile afgronden, eucalyptusbossen, witte stranden, natuurparken, overblijfselen van scheepsrampen en een aantal aardige kuststadjes maken de Great Ocean Road tot een populaire route voor wie geen haast heeft. De uiterst bochtige weg maakt hem weinig geschikt voor wie snel van A naar B wil. Maar daar is het de berijders niet om te doen.

Ooit lag dat anders. In 1916, toen de eerste plannen voor een zuidelijke kustweg werden geopperd, was dit gebied nauwelijks ontsloten en waren de nederzetingen voor communicatie met de buitenwereld afhankelijk van schepen. Bovendien zou het aanleggen van de weg werkgelegenheid bieden aan de soldaten die zouden terugkeren van de frontlinies in Europa.

Zo verliep het exact. Meer dan drieduizend gerepatrieerde militairen werden tewerkgesteld aan het project en in een later stadium voegden de werklozen van de Grote Depressie zich bij hen. Met pikhouwelen, spades, kruiwagens, paardenkarren en dynamiet baanden ze zich letterlijk een weg langs de kust, die door de onophoudelijke antarctische winden en de golven van de Zuidelijke Oceaan een toonbeeld van weerbarstigheid was geworden. In november 1932 werd de Great Ocean Road geopend en sindsdien is de kwaliteit van de weg telkens verbeterd. Maar zijn functie als transportroute is inmiddels goeddeels door andere wegen, verder landinwaarts, overgenomen.

De route is uitstekend aangegeven. Regelmatig staan in de berm borden met een wit schild, waarin een blauw anker is geschilderd: Great Ocean Road. In het begin komen ons nog af en toe road trains tegemoet, geschakelde vrachtwagens van soms vijftig meter lang. Maar al snel neemt het vrachtverkeer af en belanden we in vakantieland. We passeren Torquay en zien grote zwermen crimson rosella's, een soort vuurrode papegaaien met deels blauwe vleugels, een blauwe borst en een witte snavel. In Anglesey, dat zich beroemt op zijn door kangoeroe's bevolkte 18-hole golfbaan, drinken we cappuccino in het Off-Shore Cafe, waar het geurt naar de foccacia's met zongedroogde tomaat, pesto en mozzarella. Soms gaat het anders toe, maar in zuidelijk Australië heeft het toerisme beschaving gebracht. Waar het gemiddelde roadhouse down under uitblinkt in culinaire horror, kun je aan de Great Ocean Road voedsel krijgen dat je bijna zou doen vergeten dat de Australiërs van de Engelsen afstammen.

Dat dit laatste wel degelijk het geval is, blijkt op Point Roadhurst Beach. In de duinen treffen we ineens twee uiterst Angelsaksisch uitziende dames, beiden met grote hoeden op, die bezig zijn de kustlijn op een schilderij vast te leggen. Ze hebben een in-witte huid en zijn als de dood voor elk straaltje UV-licht. Ten gevolge van het gat in de ozonlaag, het aantal zonne-uren en de notoir lichte huid van zijn niet-oorspronkelijke bewoners heeft Australië het hoogste aantal gevallen van huidkanker ter wereld. In een National Geographic-special ter gelegenheid van Australië's bicentennial in 1988, stond een even fraaie als griezelige foto van een zekere Norman Hansell, die zijn kunstneus afneemt. Zijn echte werd, met levensgevaarlijk melanoom, door artsen verwijderd. Het is een langzaam proces, maar stap voor stap zijn Australiërs de zonaanbidding aan het afzweren.

In Lorne heeft het oudere deel van de bevolking allang een verstandiger tijdverdrijf gevonden: bowls. Op een ijzingwekkend glad, met mes en vork aangelegd en zorgvuldig middels een nagelschaartje onderhouden grasveld, bevinden zich enkele tientallen senioren die zichzelf en elkaar onderhouden met een voor buitenstaanders niet geheel te volgen combinatie van jeu de boules en kegelen. Iedereen is in smetteloos wit gekleed, met witte hoedjes en dito schoenen. Volgens een van de deelneemsters is het lang geen gemakkelijke sport, omdat de bolvormige bal met effect moet worden geworpen. Het leidt weinig twijfel dat het hier een sport betreft die gepaard gaat met thee met melk en aardbeien met slagroom.

Een van de meest indrukwekkende bezienswaardigheden langs de Great Ocean Road wordt gevormd door de Otway Ranges. De combinatie van rijke vulkanische grond en aanzienlijke regenval heeft een gevarieerd regenwoud doen ontstaan. Tussen 1850 en 1950 wisten houtzagerijen wel raad met dit natuurschoon, maar inmiddels is het restant verheven tot National Park. Een boardwalk verschaft op verantwoorde wijze toegang tot de rijkdom aan met mossen, wingerds en andere parasieten begroeide bomen en varens.

De beroemdste statie langs de Great Ocean Road wordt gevormd door The Twelve Apostles, gelegen tussen de Loch Ard Gorge van Tom en Eva, en Moonlight Head, waar zich op het strand nog altijd het roestige anker van de in 1891 vergane bark Fiji bevindt. The Twelve Apostles zijn uit zee oprijzende zandstenen rotspieken, die zijn ontstaan onder invloed van de immer op de kust inbeukende golven van de Zuidelijke Oceaan. Het zijn kleine eilanden, kustrestanten, ideale rustplaatsen voor pinguïns, zeemeeuwen en ander gevogelte. Andere producten van wind, zee en zandsteen dragen namen als London Bridge, The Arch en The Grotto.

Drie dagen na het vertrek uit Melbourne arriveren we in Port Fairy. Het is een slaperig, historisch stadje, officieel iets voorbij het einde van The Great Ocean Road, maar met het natuurgebied The Goorong nog in het verschiet. Het is vrijdagavond en uitgestorven. Wanneer we een kroeg binnenlopen, wordt duidelijk waarom. De autochtonen zijn vanavond hevig aan het bier. Port Fairy heeft een oude, zeevarende traditie van walvisvaarders en zeehondenjagers. Ooit heette het Belfast, en nog altijd schijnt er een Noord-Ierse sfeer te heersen. In elk geval vloeit de Guinness er rijkelijk. En iedereen mag gratis meedoen aan de loterij. Prijs: méér Guinness. Op het verlaten van de kroeg staat een straf, uit te betalen in Guinness.

De volgende ochtend zijn de straten van Port Fairy zo mogelijk nog verlatener. De winkels gaan op zaterdag pas om tien uur open, zo blijkt. Je kunt je er wat bij voorstellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden