Zuid-Amerikanen zijn juist tam

De Mexicanen komen! Eerst was daar het chemieconcern Mexichem, dat in maart een derde, waarschijnlijk winnend overnamebod deed op de Zwolse buizenmaker Wavin. En dinsdag bleek Carlos Slim te azen op KPN. Slims telecombedrijf América Móvil heeft 2,5 miljard euro over voor een belang van 28 procent.

JONATHAN WITTEMAN

AMSTERDAM - Met de overname van FEMSA voor 5,3 miljard euro verwierf Heineken twee jaar geleden een van de grootste spelers op de Latijns-Amerikaanse drankenmarkt. De overname gaf Heineken, de op twee na grootste bierbrouwer ter wereld, een marktaandeel van 43 procent in Mexico en van 9 procent in Brazilië.

In ruil daarvoor kreeg FEMSA 20 procent van de Heineken-aandelen en zitting in het bestuur. Het was een van de grootste overnames in de geschiedenis van bierbrouwer Heineken. Het conglomeraat FEMSA telde meer dan 120 duizend werknemers, verdeeld over twaalf brouwerijen in Mexico en Brazilië.

FEMSA is verder de op één na grootste bottelaar van Coca-Cola en eige-naar van de winkelketen Oxxo, met bijna zevenduizend winkels in Mexico. De overname van FEMSA was een van de laatste kansen van Heineken om te groeien in Latijns-Amerika en te kunnen blijven concurreren met de twee grotere broers SABMiller en Anheuser-Busch InBev.

Heineken en Femsa

Oliemaatschappij Shell lanceerde vorig jaar in Brazilië, samen met de Braziliaanse suiker- en ethanolproducent Cosan, de joint venture Raizen. Met Raizen hoopt Shell uit te groeien tot een van de de grootste producenten van de biobrandstof ethanol uit suikerriet.

De waarde van het gezamenlijke concern bedraagt 12 miljard dollar. Dat is omgerekend ruim 9 miljard euro. Cosan en Shell betaalden ieder de helft. Brazilië is een bijzonder aantrekkelijke markt voor spelers op de ethanolmarkt. Dat komt omdat ongeveer negen op de tien nieuw verkochte auto's er op ethanol rijden, of op een mengsel van ethanol en benzine.

Het 44 duizend werknemers tellende gezamenlijke bedrijf Raizen moet jaarlijks 2,2 miljard liter ethanol gaan verkopen. Daarvoor kan het gebruikmaken van de meer dan tweeduizend tankstations van Shell in Brazilië. Shell hoopt met Raizen tegen het eind van dit decennium eenvijfde van de Braziliaanse ethanolmarkt in handen te hebben.

Ruiken de Latijns-Amerikanen bloed nu sommige Nederlandse bedrijven, zuchtend onder de crisis, tot koopjes zijn verworden? Vooralsnog is het eerder andersom: de afgelopen jaren kochten Nederlandse bedrijven juist driftig in Latijns-Amerika. Begin 2010 kocht Heineken de Mexicaanse drankengigant FEMSA voor 5,3 miljard euro. Diervoedingsbedrijf Nutreco kocht vorige maand het Braziliaanse Bellman, terwijl opslagbedrijf Vopak terminals verwierf in Brazilië, Venezuela, Colombia en Peru.

En dan zijn er nog de Nederlandse multinationals die al decennia geleden voet aan de grond zetten in Latijns-Amerika, zoals Philips, Shell en AkzoNobel. Ook het ingenieursbedrijf Arcadis profiteert van het gunstige klimaat voor grote projecten nu de Brazilianen het WK voetbal (2014) en de Olympische Spelen (2016) organiseren.

De cijfers spreken voor zich. Nederland is een netto-investeerder in het buitenland. In 2010 deed Nederland voor bijna 720 miljard euro aan directe investeringen in het buitenland, blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om overnames, fusies, kredieten of oprichtingen van bedrijven. Tegenover de 720 miljard euro aan buitenlandse investeringen stond in 2010 een kleine 444 miljard euro aan buitenlandse investeringen in Nederland.

In Brazilië investeerde het Nederlandse bedrijfsleven in 2010 ruim 8 miljard euro. De Nederlandse investeringen in het land stijgen al jaren: van 698 miljoen euro in 1990 naar jaarlijks tussen de 4,7 en 11,6 miljard euro het afgelopen decennium.

Omgekeerd is het een ander verhaal. De Nederlandse economie is vooralsnog nauwelijks besteed aan Braziliaanse investeerders. Op een uitschieter van 962 miljoen euro in 2006 na waren de investeringen de afgelopen jaren vrijwel nihil.

De banden met andere landen tonen hetzelfde beeld. Mexico 2010: 9,2 miljard euro in, 119 miljoen uit. Argentinië: 956 miljoen in, 13 miljoen uit. Venezuela: 493 miljoen in, 2 miljoen uit. Alleen landen als Japan, Bermuda en Israël investeren meer in Nederland dan andersom.

Accountantsbureau KPMG houdt de overnames bij van Nederlandse bedrijven in den vreemde. Sinds 2005 deden Nederlandse bedrijven 23 overnames in Midden-Amerika en het Caraïbisch gebied en 51 in Zuid-Amerika, waarvan 21 in Brazilië. Geringe cijfers in vergelijking met Centraal- en Oost-Europa, waar Nederlandse bedrijven in dezelfde periode 144 overnames deden. Maar omgekeerd waagden de Latijns-Amerikanen zich niet of nauwelijks op overnamepad in Nederland.

Wouter van de Bunt van KPMG: 'Een veelgehoorde uitspraak bij een overname van een Nederlandse bedrijf is: we worden collectief overgenomen. Maar dat is niet zo. Ook als je de cijfers van de laatste jaren analyseert is er geen trend waarneembaar dat er een omslagpunt nadert. Nederland is nog steeds een netto-investeerder in het buitenland.'

De verklaring: 'Als Nederland grote bedrijven in het buitenland koopt, dan raakt ons dat niet direct. Maar als het omgekeerde gebeurt, vraagt iedereen zich af: wat betekent dit voor Nederland?'

Shell en Cosan: samen ethanol uit suikerriet halen

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden