Zuid-Afrikaanse president Zuma niet afgezet: 'we hebben bewezen de partij van het volk te zijn'

De door schandalen achtervolgde Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma kan aanblijven. Zuma (75) heeft dinsdag een anonieme stemming in het parlement over een motie van wantrouwen overleefd. Slechts een klein deel van de ANC-parlementsleden steunde de motie van de oppositie.

Een blije ANC-aanhanger op straat in Kaapstad.Beeld reuters

'We hebben weer eens bewezen dat we de partij van het volk zijn', zei hij na afloop van de stemming, die met veel spanning tegemoet was gezien. Zuma voorspelde dat het ANC de verkiezingen van 2019 glansrijk zal winnen.

De voorzitter van het parlement maakte dinsdagavond bekend dat 177 van de aanwezige parlementariërs de motie van wantrouwen steunden. 198 verwierpen de motie, negen anderen onthielden zich van stemming. Onder de ANC'ers ging gejuich op.

Geschonden vertrouwen

Zuma sprak bij het parlementsgebouw opgeluchte aanhangers toe. De oppositie reageerde teleurgesteld. Duizenden tegenstanders van de president waren eerder op de dag door de straten van Kaapstad getrokken.

De oppositie beschuldigt Zuma ervan zijn leiderschap te hebben verkwanseld en het vertrouwen van het publiek te hebben geschonden.'Laat ons kiezen voor het volk van Zuid-Afrika en er vandaag voor stemmen om Jacob Zuma af te zetten', zo riep Mmusi Maimane, voorzitter van de belangrijkste oppositiepartij Democratische Alliantie, bij aanvang van de stemming.

De oppositie heeft maandenlang aangedrongen op een anonieme stemming om te voorkomen dat dissidente ANC-leden zich niet tegen de president zouden durven keren. Bij de zes eerdere niet-anonieme moties van wantrouwen tegen Zuma bleken de gelederen zich toch altijd weer te sluiten achter de president. Ook dinsdag dreigde dit weer te gebeuren. Vlak voor de stemming was de ANC-fractie bijeengekomen om af te spreken dat unaniem voor de president zou worden gestemd.

Tekst gaat verder onder de video.

Dat was een eerste signaal dat Zuma zich geen zorgen hoefde te maken over de motie van wantrouwen. De president was aanwezig op de vergadering. Te horen was dat ANC-leden zongen toen de bijeenkomst was afgelopen. 'Je hoort ze zingen', zei fractieleider Jackson Mtumbe. 'Zuma danste. Dat doen wij als wij worden aangevallen.' Zijn ANC-collega Doris Dlakude beschuldigde de oppositie ervan via de motie 'de macht te willen grijpen'.

Parlementsvoorzitter Baleka Mbete was maandag onverwacht akkoord gegaan met de anonieme stemming. Eerder had Mbete, die tevens voorzitter is van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC), aangegeven dat zij daar 'niet over gaat'. De oppositie stapte daarop naar het Constitutionele Hof die eind juni bepaalde dat Mbete wel de bevoegdheid heeft. Mbete verklaarde maandag bij de bekendmaking van het nieuws 'dat het parlement hiermee wil laten zien dat het luistert naar het Zuid-Afrikaanse volk'.

President Zuma wordt al sinds zijn aantreden in 2009 achtervolgd door corruptieschandalen; de druppel vormde het schandaal, vorig jaar, rond de verbouwing van zijn privéwoning die hij op kosten van de staat had laten uitvoeren. Sinds het ontslag van zijn gerespecteerde minister van Financiën, Pravin Gordhan, is het geduld van de Zuid-Afrikanen helemaal op. Vrijwel wekelijks vinden en demonstraties plaats waarin geroepen wordt om het vertrek van de president die niet meer capabel wordt geacht.

Tegenstanders van Zuma dinsdag bij het parlement.Beeld reuters

Grote onvrede

Het economisch wanbeleid van Zuma en de corruptie en vriendjespolitiek binnen het ANC heeft tot grote onvrede geleid onder de zwarte bevolking van Zuid-Afrika. Het verwijt is dat de partij zo weinig voor elkaar heeft gekregen om de armoede onder de bevolking aan te pakken, en vooral met zichzelf bezig is. Binnen het ANC leidde dit tot versterking van de linkervleugels die ofwel vinden dat de erfenis van Nelson Mandela is verkwanseld, dan wel dat deze een veel te gematigde koers heeft ingezet en de macht bij de blanken heeft gelaten.

Vanuit de oppositie spreekt vooral de radicale Julius Malema dit sentiment aan. Malema, die in 2012 het ANC uitgezet omdat hij verdeeldheid zou zaaien, manifesteert zich steeds luider met zijn partij, de Economische Vrijheidsstrijders. Hij zet openlijk aan tot geweld tegen blanke boeren, pleit voor gratis onderwijs en nationalisaties van mijnen en landbouwgrond naar het voorbeeld van Zimbabwe.

Zuma is in 2019 niet herkiesbaar. Al belangrijkste kandidaten namens het ANC worden genoemd: de huidige vicepresident Cyril Ramaphosa en Zuma's ex-vrouw Nkosazana Dlamini-Zuma, die een toppositie bekleedde bij de Afrikaanse Unie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden