Zuid-Afrika Mmusi Maimane

Zuid-Afrikaanse politicus Maimane stapt op na ruzie over rassenverhoudingen

De eerste zwarte leider van Zuid-Afrika’s grootste oppositiepartij is teruggetreden na een bestuurscrisis en een ruzie over rassenverhoudingen. Mmusi Maimane (39) kondigde woensdagavond zijn vertrek aan bij de Democratische Alliantie (DA).

(22 april 2014) Mmusi Maimane praat met een jong meisje tijdens de lancering van de laatste fase lanceert van de affiches van de DA voor de algemene verkiezingen in Zuid-Afrika. Beeld EPA / Kim Ludbrook

De liberale DA is al jaren de luis in de pels van regeringspartij ANC, die aan de macht kwam in 1994, na de afschaffing van de apartheid in Zuid-Afrika. Toen de van oorsprong ‘witte’ DA in 2015 Maimane tot leider maakte, was het idee dat de partij meer zwarte kiezers zou gaan inspireren. Maimane belichaamde zowat het ideaal van raciale harmonie, samen met zijn witte vrouw Natalie. Op lokaal niveau boekte de DA successen maar bij de landelijke verkiezingen van dit jaar leed de partij voor het eerst verlies, en intern ontspon zich een fel debat waarin ras een rol speelt.

Samengevat is de vraag hoe de DA meer (zwarte) kiezers moet aantrekken: door explicieter op te komen voor zwarte Zuid-Afrikanen – Maimane’s positie – of door juist principieel vast te houden aan de ‘verbindende’ boodschap van een ‘non-raciaal’ Zuid-Afrika. Vertaald naar de praktijk, volgens Maimane-gezinden: gaat de DA écht voor de zwarte kiezers, of blijft de partij uiteindelijk toch wit?

Maimane had het voorts aan de stok met Helen Zille, zijn (witte) voorgangster. Zille maakte naam als tegenstander van de apartheid, maar de laatste jaren heeft ze voor opschudding gezorgd met uitlatingen die het koloniale verleden lijken te vergoelijken. Zille kreeg afgelopen weekeinde een belangrijke post in het bestuur van de DA, waarop een partijgenoot uit protest opstapte: burgemeester Herman Mashaba, van het grote Johannesburg.

Maimane leek woensdagavond, tijdens de persconferentie waar hij zijn vertrek als partijleider bekendmaakte, de richtingenstrijd te onderstrepen. De DA blijkt toch niet het beste vehikel te zijn voor de verwezenlijking van ‘één Zuid-Afrika voor iedereen’, aldus Maimane, met een sneer. Hij zei nog wel kortstondig aan te blijven als fractieleider van de DA in Zuid-Afrika’s parlement, tot de partij voor die functie een opvolger kiest.

Fikse tegenslag

Maimanes positie was zeker de laatste tijd niet onomstreden. Bij Zuid-Afrika’s algemene verkiezingen in mei verloor de partij 5 van haar 89 parlementszetels (op een totaal van 400). Het verlies vormde een fikse tegenslag voor een partij die gewend was geraakt aan het idee van een gestaag groeiende aanhang, aan de gedachte dat ze eens het ANC zou ontdoen van de absolute meerderheid.

Een na de verkiezingen door Maimane zelf in het leven geroepen, interne evaluatiecommissie verweet hem besluiteloosheid en inconsistentie. Maimane zou er het best aan doen af te treden, luidde de harde aanbeveling. En de partij zou zich, in lijn met haar liberale grondslag, moeten richten op Zuid-Afrikanen als individuen en niet als exponenten van bepaalde groepen – een verwijzing naar het onderscheid tussen witte en zwarte kiezers. Voor Maimane viel een en ander lastig te verteren.

De crisis binnen de DA zal natuurlijk leiden tot een glimlach bij het ANC. De regeringspartij gaat al jaren gebukt onder interne vetes, maar nu speelt het slechte nieuws zich eens af bij de voornaamste rivaal. In het ANC heet de eigen, quasi-permanente strijd ook wel de ‘slag om de ziel van het ANC’. Momenteel woedt er ook een ‘slag om de ziel van de DA’. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden