Zuid-Afrika wil order voor nieuwe wapens voorlopig niet betalen

Zuid-Afrika wil voor vijf miljard gulden wapens kopen, maar er voorlopig niet voor betalen. Minister van Defensie Joe Modise heeft drie grote Europese consortia die zich als gegadigden hebben gemeld, laten weten dat degene die minstens vier jaar geen geld wil zien de meeste kans heeft op de opdracht....

Van onze correspondent

Hans Moleman

PRETORIA

De voorwaarde die de ANC-regering aan haar eerste - en voorlopig ook laatste - grote wapenbestelling wil verbinden is volgens bank- en defensie-experts 'ongebruikelijk, maar begrijpelijk'.

Op de Zuid-Afrikaanse begroting is de komende vier jaar eigenlijk geen ruimte. De krijgsmacht is volgens Modise, voormalig commandant van het guerrillaleger van het ANC, echter wel hard aan modernisering toe.

Het boodschappenlijstje van Zuid-Afrika omvat vier marinecorvetten, vier duikboten, ruime zestig helikopters, veertig gevechtsvliegtuigen en een stel tanks. De nog steeds omvangrijke, eigen defensieindustrie kan dit materiaal niet maken, maar zal wel als grote onderaannemer bij de projecten moeten worden betrokken.

De afgelopen maanden hebben de Britse, Duitse en Franse wapenindustrie al laten weten te willen leveren. Modise kreeg de afgelopen zomer met moeite steun van zijn collega's voor de modernisering. Hij won het pleit door te beloven dat hij op korte termijn niet veel extra geld zal vragen.

Het nieuwe materieel kan ook worden beschouwd als een effectief middel om verdere onvrede in het leger af te kopen. Bij de regering leeft de stille vrees dat die tot een opleving van extreem-rechtse sentimenten zou kunnen leiden.

Met name de marine en de luchtmacht waarschuwen al lang dat zij zonder investeringen hun werk niet meer naar behoren kunnen doen. Eerder dit jaar dreigden tien generaals van de oude apartheidsgarde op te stappen. Hun protest had ook te maken met het feit dat Modise veel van het kader uit het voormalige ANC-leger benoemt op hoge posten. President Mandela ontbood in juni de voledige generale staf om een crisis te bezweren. Hij deed een dringend beroep op de generaals aan te blijven, omdat anders te veel ervaring verloren zou gaan.

De onvrede in de Zuid-Afrikaanse krijgsmacht is sinds het einde van de apartheid, ruim drie jaar geleden, gevoed door voortdurende bezuinigingen en inkrimpingen. Het budget is vanaf 1989, toen de strijdkrachten nog op oorlogssterkte waren, gekort met 60 procent. Dit jaar is bijna vier miljard gulden te verdelen.

Modise heeft zich tot taak gesteld de onderdrukkingsmacht die het leger tijdens de apartheid was, om te vormen tot een klein, democratisch en modern uitgerust leger. De taken van zo'n krijgsmacht zijn: het bewaken van de visrijke kustwateren, bijstand verlenen aan de politie bij misdaadbestrijding en deelnemen aan VN-vredesoperaties.

De strijd tussen de drie Europese gegadigden om het moderniseringspakket zal waarschijnlijk nog dit jaar worden beslecht. Volgens ingewijden hebben de Duitsers, aangevoerd door Daimler-Benz, de grootste kans. Duitsland heeft vanouds sterke banden met Zuid-Afrika, met ondermeer fabrieken van Volkswagen, Mercedes en BMW. Het haalde onlangs de banden aan door een speciale samenwerkingsovereenkomst te ondertekenen.

Ook Frankrijk doet als leverancier van veel van het oude Zuid-Afrikaanse materieel zijn uiterste best de opdracht binnen te halen. De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Hubert Vedrine, was daartoe donderdag op bezoek in Kaapstad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden