NieuwsCoronacrisis Zuid Afrika

Zuid-Afrika ondersteunt miljoenen arme mensen met omvangrijk economisch plan

Zuid-Afrika start een omvangrijk economisch hulpplan om kleine en middelgrote bedrijven en miljoenen arme mensen te helpen tegen de financiële gevolgen van de coronacrisis.

Vrijwilligers zijn bezig met maaltijden maken voor daklozen in Johannesburg. Beeld AFP

Het plan van 500 miljard rand (ruim 24 miljard euro) is dinsdag aangekondigd door president Cyril Ramaphosa. Volgens Ramaphosa komt het bedrag neer op zo’n 10 procent van de totale omvang van Zuid-Afrika’s economie, de meest ontwikkelde economie in sub-Sahara-Afrika, maar ook de meest ongelijke qua welvaartsverdeling.

De eind maart ingevoerde lockdown heeft een ‘verwoestend’ effect op de economie en leidt tot ‘verdiepende armoede en toenemende honger’, maar is ‘absoluut nodig’, zei Ramaphosa dinsdag in een televisietoespraak. 

Zuid-Afrika (zo’n 60 miljoen inwoners) heeft officieel 3.465 coronabesmettingen en 58 coronadoden, het hoogste aantal in Afrika. De strenge lockdown heeft volgens experts mogelijk een explosieve groei van het virus voorkomen, maar zij houden er rekening mee dat er over een paar maanden alsnog een uitbraak komt.

Het aangekondigde hulpplan – vrijwel uniek in Afrika – bestaat uit onder meer loonondersteuning, extra geld voor werklozen, belastingverlaging en financiering voor bedrijven. Meer dan 17 miljoen Zuid-Afrikanen hebben al uitkeringen, en zij krijgen extra geld om zichzelf en hun familieleden te onderhouden. 

Extra kinderbijslag

Een speciale ‘coronavirustoeslag’ voorziet in extra kinderbijslag in mei van 300 rand (15 euro) en in juni tot en met oktober van 500 rand per maand (24 euro). Alle andere uitkeringsgerechtigden krijgen het komende halfjaar per maand 250 rand erbij (12 euro).

De extra overheidsuitgaven komen in een periode waarin Zuid-Afrika’s regering een ‘diepe recessie’ verwacht als gevolg van het coronavirus. De economie deed het al slecht na jaren van wanbestuur onder de corrupte ex-president Jacob Zuma. Staatsvliegmaatschappij South African Airways staat op omvallen. Belastinginkomsten van de overheid kelderen door de lockdown. 

En kredietbeoordelaars hebben Zuid-Afrika’s investeringsstatus afgewaardeerd tot ‘junk’, wat betekent dat zij er rekening mee houden dat het land zijn schulden niet kan afbetalen. Dit maakt het weer moeilijker voor het land om geld te lenen op de kapitaalmarkten.

Het geld voor het corona-hulpplan komt volgens president Ramaphosa voor ruim eenvijfde deel uit Zuid-Afrika’s bestaande begroting: de rest moet komen van onder meer internationale instellingen zoals het IMF, de Wereldbank en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank.

De economische crisis leidt in Zuid-Afrika – zoals in veel landen – tot discussie over de vraag of de strenge lockdown tegen het coronavirus niet versoepeld moet worden. Vooralsnog gelden de maatregelen tot eind deze maand. President Ramaphosa zou volgens berichten uit Zuid-Afrika de inzet overwegen van wel 70 duizend extra militairen om de lockdown te handhaven. Eerder waren er zo’n 2.200 militairen ingezet, aan de zijde van de politie.

‘Tegen coronatoestanden zoals in Europa is Afrika niet bestand’
Met een zwakke gezondheidszorg hebben Afrikaanse landen als Oeganda weinig andere middelen tegen corona dan een rigoureuze lockdown. Maar, zegt epidemioloog Monica Musenero, er kan wel worden voortgebouwd op de ervaring met ebola, een nog gevaarlijker virus. ‘Dat is de fundering van ons huis.’

Voor landen met weinig geld is het kiezen tussen corona en honger
Een lockdown of sociale-afstandsregel is niet overal een reële optie. Wereldwijd worstelen arme landen met de vraag of zo’n middel niet erger uitpakt dan de kwaal. ‘Een maand alles op slot kunnen wij ons niet veroorloven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden