NieuwsGuus Kouwenhoven

Zuid-Afrika mag van rechter Nederlandse oorlogsmisdadiger Kouwenhoven het land uitzetten

Zuid-Afrika mag de Nederlander Guus Kouwenhoven het land uitzetten. Een rechter heeft het bezwaar verworpen van de zakenman, die in Nederland is veroordeeld tot 19 jaar cel wegens wapenhandel en oorlogsmisdaden, zo meldt persbureau Bloomberg.

Guus van Kouwenhoven arriveert op 25 mei 2018 in een rolstoel voor een hoorzitting over zijn uitzetting in een gerechtsgebouw in Kaapstad.Beeld EPA

Kouwenhoven (78) werd vorige maand door Zuid-Afrika tot ongewenst persoon verklaard. Zijn visum werd ingetrokken. Dat maakte de weg vrij om hem het land uit te zetten. Kouwenhoven kreeg tien dagen de tijd om bezwaar aan te tekenen en mocht de uitkomst van zijn zaak tegen de Nederlandse regering voor het Zuid-Afrikaanse gerechtshof onder huisarrest afwachten.

Het ligt nu voor de hand dat Kouwenhoven op een vliegtuig naar Nederland wordt gezet, dat om zijn uitlevering heeft gevraagd.

De zaak tegen Kouwenhoven, die internationale belangstelling trok, begon in 2006 met een veroordeling door de rechtbank Den Haag tot 8 jaar cel wegens illegale wapenhandel. De rechtbank achtte betrokkenheid bij oorlogsmisdaden toen niet bewezen. De Nederlander ging in hoger beroep en werd vrijgesproken. Dat oordeel werd door de Hoge Raad in 2010 vernietigd. De zaak werd toegewezen aan het gerechtshof in Den Bosch, dat Kouwenhoven vorig jaar alsnog veroordeelde tot 19 jaar cel.

Liberiaanse burgeroorlog

Het hof achtte bewezen dat Kouwenhoven tijdens de tweede Liberiaanse burgeroorlog, die in 1999 begon, behulpzaam is geweest bij het plegen van oorlogsmisdrijven door soldaten van het regeringsleger van Charles Taylor. Hij heeft onder meer een aan zijn houtkapbedrijven toebehorend schip gebruikt voor de invoer van wapens en munitie. Ook stelde hij werknemers van zijn bedrijven ter beschikking voor de gewapende strijd. Zo overtrad hij door de Verenigde Naties uitgevaardigde wapenembargo’s.

De advocaat van Kouwenhoven, Inez Weski, voerde bij de Hoge Raad onder meer aan dat haar cliënt niet in Nederland mocht worden vervolgd omdat de toenmalige president Charles Taylor in 2003 amnestie had verleend aan alle personen die misdaden begingen tijdens de Liberiaanse burgeroorlog. De Hoge raad verwierp dat bezwaar.

Alleen in ‘zeer uitzonderlijke’ gevallen is amnestie voor dergelijke misdrijven toelaatbaar, aldus het college. Bijvoorbeeld wanneer sprake is geweest van een verzoeningsproces of een vorm van compensatie voor slachtoffers. Dat was in het geval van Kouwenhoven en Liberia niet het geval. Taylor werd zelf door een internationaal strafhof in 2013 veroordeeld tot vijftig jaar cel wegens onder meer misdaden tegen de menselijkheid.

‘Nog drie jaar te leven’

In 2017 maakte Kouwenhoven al bezwaar tegen uitlevering omdat hij te ziek zou zijn. ‘Ik ben zó ziek dat ik nog ongeveer drie jaar te leven heb’, luidde het in een beëdigde verklaring die medio december 2017 werd voorgelezen door de rechter die zijn verzoek om vrijlating op borgtocht behandelde en door een Zuid-Afrikaanse krant werd opgetekend. De verklaring bevatte een lijst met gezondheidsproblemen waarmee de Nederlander kampt.

Het gerechtshof in Den Bosch zei dat de veroordeelde in de gevangenis gespecialiseerde hulp zou krijgen, maar Weski betwijfelt dat. Volgens haar zijn daar geen garanties voor en is Kouwenhovens gezondheid te broos om hem achter tralies te zetten.

De zaak in Den Bosch kreeg nog een staartje, omdat het hof in zijn arrest Weski’s pleitnota onderuit haalde. De rechters spraken van ‘een bijna onontwarbare kluwen van kritiekpunten, stellingen en beweringen’. 

Een jaar later zou het hof in Amsterdam tot een soortgelijk oordeel komen. ‘Door het zeer wijdlopige en grammaticaal niet kloppende taalgebruik’ was het de rechters niet duidelijk  geworden wat de advocaat beoogde te zeggen. Een ‘bench slap’, zo omschreef de vakwebsite Advocatie de schrobbering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden