Zuid-Afrika dreigt zich terug te trekken uit Internationaal Strafhof in Den Haag

De regering van Zuid-Afrika wil het land niet langer lid laten zijn van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Daarmee dreigt na Burundi opnieuw een Afrikaans land zich uit het ICC terug te trekken. Het parlement, waarbinnen het regerende ANC de meerderheid heeft, zal zich binnenkort over de zaak buigen.

Jacob Zuma. Beeld anp

Maite Nkoana-Mashabane, de Zuid-Afrikaanse minister voor Internationale Betrekkingen, heeft het plan van de regering van president Jacob Zuma formeel bekendgemaakt bij de Verenigde Naties in New York. Als de procedure loopt zoals de regering-Zuma wil, zal Zuid-Afrika over een jaar geen lid meer zijn.

Op het voornemen bestaat binnen en buiten het land veel kritiek. De belangrijkste oppositiepartij, de DA, meent dat de regering-Zuma de internationale gemeenschap een 'ongrondwettelijke' boodschap stuurt waaruit blijkt 'dat wij niet langer een land zijn waarvan het buitenlands en binnenlands beleid is gebaseerd op mensenrechten.'

Afremmen

De internationale mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) stelt dat Zuid-Afrika dreigt 'de slachtoffers van de ernstigste misdaden' in de steek te laten. 'Het is in het belang van zowel Zuid-Afrika als de regio', aldus HRW, 'dat deze trein die er nu vandoor snelt, wordt afgeremd.'

De Zuid-Afrikaanse regering maakt in haar mededeling aan de VN duidelijk dat het ICC zich in zijn werk te veel richt op Afrikaanse staten, 'ondanks duidelijk bewijs van schendingen door anderen'. Het is een klacht die binnen Afrika al veel langer wordt gehoord. De laatste vier jaar echter is het ICC-onderzoek ook naar niet-Afrikaanse landen uitgebreid.

Volgens de meeste waarnemers heeft het voornemen van de regering-Zuma om uit het ICC te stappen vooral te maken met binnenlandse overwegingen. Zo kwam er felle kritiek toen Zuid-Afrika in juni vorig jaar gastheer was voor Omar al-Bashir, de president van Soedan. Tegen Bashir loopt al jaren een arrestatiebevel van het ICC vanwege misdaden tegen de menselijkheid, begaan in Darfur.

Nkoana-Mashabane. Beeld anp

'Diplomatieke conventies'

De Zuid-Afrikaanse regering beriep zich op 'diplomatieke conventies' die arrestatie van Bashir ongewenst zouden maken. Maar diverse maatschappelijke groeperingen in Zuid-Afrika hebben de zaak bij de rechter aangekaart. Het Grondwettelijk Hof zal zich hierover volgende maand buigen. Leidraad daarbij zijn de wetten die golden in juni 2015.

De meeste landen in Afrika zijn bij het Internationaal Strafhof aangesloten. Opvallende afwezigen bij de 124 leden van het ICC zijn de Verenigde Staten, Rusland, China en India. De eerste strafonderzoeken van het Hof richtten zich alle op misdaden die in Afrika zijn begaan. De bekendste veroordeling tot nu toe is die van Jean-Pierre Bemba, de voormalige vice-president van de Democratische Republiek Congo.

De Afrikaanse beweging tégen het ICC is enkele jaren geleden op gang gebracht door Kenia. Van dat land waren Uhuru Kenyatta en William Ruto, momenteel president en vice-president, verdachten wegens misdaden begaan tijdens het geweld na de Keniaanse verkiezingen van 2007. Het ICC heeft de zaken tegen beide mannen voorlopig vanwege gebrek aan bewijs opgegeven.

Vorige maand besloot Burundi zich van het ICC los te maken. Dat besluit is ingegeven door de kritiek die op het land bestaat sinds president Pierre Nkurunziza besloot voor een derde termijn president te worden, en zijn critici te laten arresteren of vermoorden.

Het hoofdkantoor van de VN commissie voor de mensenrechten in Burundi. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden