Zuckerberg heeft kennelijk nog steeds geen idee wat er gebeurd is

Het is ‘zeer wel mogelijk’ dat er grote overlap is tussen de 87 miljoen Facebook-gebruikers die Cambridge Analytica bemachtigde en de 126 miljoen die door het Russische Internet Research Agency met propaganda werden bestookt, zei Mark Zuckerberg dinsdag tijdens een hoorzitting voor de Amerikaanse Senaat. ‘Dat zijn we nu aan het uitzoeken.’

Mark Zuckerberg. Beeld REUTERS

Als dat waar is, zou dat betekenen dat er een connectie is tussen de Russen en Cambridge Analytica, het bedrijf dat de Trump-campagne van kiezersdata voorzag. Daarmee zou Cambridge Analytica een missing link vormen tussen Trump en de Russen. Het is de eerste keer dat Facebook die mogelijkheid suggereert.

Maar Zuckerberg wist het dus niet, net zomin als hij kon zeggen waar de miljoenen gebruikers zitten waarop Cambridge Analytica zich richtte. ‘Ik heb die informatie niet bij me’, zei hij. En: ‘Ik heb het niet per staat uitgesplitst.’ Het vermoeden is dat zowel Cambridge Analytica als de Russen zich vooral op kiezers in de sleutelstaten (Pennsylvania, Ohio, Wisconsin, Florida) hebben gericht. Zuckerberg heeft, anderhalf jaar na de verkiezingen, kennelijk nog steeds geen helder idee wat er gebeurd is.

Dat was misschien wel het meest opmerkelijk, tijdens de hoorzitting dinsdag. Zuckerberg, een datanerd, wist basale vragen over zijn data niet te beantwoorden. Zo kon hij ook niet zeggen of gebruikers worden gevolgd als ze uitgelogd zijn. En ook niet hoe veel data van elke gebruiker worden vastgelegd. En ook niet hoe lang het duurt voordat data door Facebook worden verwijderd, nadat een gebruiker ze heeft gewist. 

Minilesje Facebook

‘Senator, ik zal mijn team contact met u laten opnemen om dit verder te bespreken’, zei hij ettelijke keren tegen de senatoren. Of: ‘Dat is een goede vraag, dat geeft me gelegenheid dat uit te leggen.’

Echt hard werd de ondervraging nooit – alleen een paar vrouwelijke senatoren waren scherp. Sommige oudere senatoren wisten niet eens dat Facebook zijn geld verdient met advertenties, anderen begonnen met overvloedige complimenten voor de American Dream die Zuckerberg zou hebben waargemaakt. Het gaf Zuckerberg vaak de gelegenheid met lichte verveling en op een denigrerend uitlegtoontje een minilesje Facebook te geven en de rotte plekken gewoon te negeren.

De discussie ging nauwelijks over de verdeeldheid die Facebook zaait, of over het misbruik dat Facebook zelf jarenlang heeft toegelaten, of over de verslavende effecten van sensationeel nieuws, of de inbreuk op de privacy waarop Facebook is gebaseerd. Zuckerberg erkende de gemaakte fouten, maar zei dat de gebruikers straks echt volledige controle hebben over hun data.

Alleen Maggy Hassan constateerde helder dat Facebook een ‘problematisch fundament’ heeft. Het verdienmodel is erop gebaseerd dat gebruikers zo veel mogelijk tijd doorbrengen op het platform. Facebook heeft zelf in het jaarverslag twee risico’s gesignaleerd: dat meer gebruikers hun privacy-settings veranderen, en dat gebruikers psychische problemen krijgen door te veel op sociale media rond te hangen. ‘Er zit spanning tussen uw woorden en de manier hoe u geld verdient. U zegt dat u nooit prioriteit zal geven aan adverteerders, maar dat is precies wat uw verdienmodel doet.’

Zuckerberg zei iets over het geluk van gebruikers dat zou correleren met het leggen van zinvolle verbindingen, en zei dat de belangen van zijn bedrijf op lange termijn gelijk lopen met de belangen van gebruikers. En dat hij heus zal meewerken als Congres meer regulering wil. Maar boetes, nee, dat vond hij niet nodig. 
Hij kwam ermee weg. Op Wall Street maakte de koers van Facebook tijdens het verhoor een sprong van 4,5 procent. 

Het gezicht van Mark Zuckerberg in een camera in het Congres. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden