Zu Chen neemt wereldtitel over

Door de afwezigheid van titelverdedigster Xie Jun was de afloop van het WK-toernooi van de vrouwen vooraf volstrekt onvoorspelbaar. De Russische schakers hoopten op tijdig vormherstel van de kwakkelende Alisa Galliamova, China rekende op Zhu Chen en Xu Yuhua en in Nederland dachten sommigen dat Zhaoqin Peng misschien een kans...

Iedereen kreeg een beetje gelijk. Peng speelde uitstekend en zou met een wat solider repertoire tegen 1. d2-d4 de halve finale hebben bereikt. Rusland zag Galliamova falen maar werd ruimschoots gecompenseerd door de formidabele prestaties van de 17-jarige Alexandra Kostenjoek. En China kreeg het meest gelijk van iedereen. Xu Yuhua legde het in de halve finale af tegen Kostenjoek maar in de eindstrijd was Zhu Chen uiteindelijk de sterkste.

De finale was een buitengewoon spektakel. Achtmaal zaten Zhu Chen en Kostenjoek tegenover elkaar. Het niveau was niet altijd even hoog maar de vonken vlogen eraf en wonderlijk genoeg eindigde geen enkele partij in remise. Kostenjoek deelde de eerste klap uit:

Kostenjoek - Zhu ChenEerste matchpartij

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pg8-f6 3. Pf3xe5 d7-d6 4. Pe5-f3 Pf6xe4 5. d2-d4 d6-d5 6. Lf1-d3 Lf8-d6 7. 0-0 0-0 8. c2-c4 c7-c6 9. Pb1-c3

Onschuldig volgens de theorie die 9. cxd5 cxd5 en pas dan 10. Pc3 voorschrijft.

9 ... Pe4xc3 10. b2xc3 d5xc4 11. Ld3xc4 Lc8-g4 12. h2-h3 Lg4-h5 13. Ta1-b1 b7-b5 14. Lc4-d3 Tf8-e8

In een paar partijen is 14 ... Pd7 gespeeld maar met de torenzet is niets mis.

15. Tf1-e1 Te8xe1+ 16. Dd1xe1 Lh5xf3

Voor de hand liggend maar onverstandig. Het staat gelijk na 16 ... Pd7.

17. g2xf3 a7-a6

Eerste probleempje. Na 17 ... Pd7 18. De4 wint wit een pion.

18. De1-e4 g7-g6 19. Lc1-h6 Ta8-a7 20. De4-g4 Dd8-e8

Op de e-lijn is niets te halen. Het was tijd om de ontwikkeling te voltooien met 20 ... Pd7.

21. Kg1-f1 Ta7-e7 22. f3-f4

De zwakke dubbelpion promoveert tot aanvalswapen.

22 ... Pb8-d7 23. f4-f5 c6-c5

Op zoek naar tegenspel met ... De8-a8. Vrij uitzichtloos is 23 ... Pf6 24. Dh4 Pd5 25. Lg5 waarna de toren de e-lijn moet verlaten en wit Ta1-e1 kan spelen.

24. Lh6-g5 f7-f6 25. Lg5-e3

Vooral niet 25. Lh6 g5 26. h4 Da8! 27. Kg1 Lf4 28. hxg5 fxg5 29. Lxg5(?) Lxg5 30. f4 Pf6 31. Dg3 Db8 en zwart wint.

25 ... c5-c4 26. Ld3-c2 g6-g5 27. a2-a4

Zo dient een dergelijke stelling te worden behandeld. Wit opent een tweede front. Op de koningsvleugel kan ze voorlopig geen vorderingen maken (27. h4 h6).

27 ... Pd7-b6 28. Dg4-g2 Kg8-h8 29. a4xb5

Sterker was eerst 28. Df3 om zich te beschermen tegen een kwaliteitsoffer op e3.

29 ... a6xb5 30. Tb1-a1 De8-c8?

Sergei Sjipov, commentator van kasparovchess.com, merkte terecht op dat zwart hier niet had mogen aarzelen. Na 30 ... Txe3 31. fxe3 Dxe3 32. Te1 Dxc3 zou ze buiten gevaar zijn geweest.

31. Ta1-a5 Dc8-e8 32. Ta5-a6 Ld6-c7 33. Dg2-f3

Zwart krijgt geen tweede kans.

33 ... De8-c8 34. Ta6-a1 Dc8-e8 35. Kf1-g2 Kh8-g8 36. Ta1-a7 Lc7-d8 37. Ta7-a6 b5-b4?

Speelde Zhu Chen misschien op winst? Ze moest verder afwachten.

38. c3xb4 De8-b5 39. Ta6-a5 Db5xb4 40. Ta5-c5

Sterk gespeeld. De toren houdt de c-pion gemakkelijk onder controle.

40 ... Db4-b2 41. Lc2-e4 c4-c3 42. Le4-d5+ Kg8-h8 43. Ld5-e6!

Zie diagram 1

Nu kan de beslissende inval 44. Dc6 niet verhinderd worden.

43 ... Db2-b4 44. Df3-c6 Kh8-g7 45. Dc6-d6 Pb6-d7 46. Le6xd7 Te7xe3 47. Ld7-e6

Elegant. Zwarts koning is machteloos.

47 ... Te3xe6 48. f5xe6 Ld8-a5 49. Dd6-d7+

Alles wint. Het is mat in drie na 49. De7+.

49 ... Kg7-h6 50. e6-e7 ...

Zwart geeft op.

Zhu Chen sloeg terug met twee opeenvolgende aanvalsoverwinningen. Na de derde partij leken Kostenjoeks kansen definitief verkeken.

Kostenjoek - Zhu ChenDerde matchpartij

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-g5 e7-e6 7. f2-f4 Dd8-b6 8. Pd4-b3 Lf8-e7 9. Dd1-f3 Pb8-d7 10. 0-0-0 Db6-c7 11. g2-g4 b7-b5 12. Lg5xf6 Pd7xf6 13. g4-g5 Pf6-d7 14. h2-h4 b5-b4 15. Pc3-e2 Lc8-b7 16. Lf1-h3 d6-d5

Daarmee heeft zwart de openingsstrijd gewonnen. Wits volgende aanvalspoging komt te laat.

17. f4-f5 Ta8-c8 18. c2-c3 d5xe4 19. Df3-e3 Le7-c5 20. Pb3xc5 Pd7xc5 21. f5xe6 f7xe6 22. Th1-f1 Th8-f8 23. Lh3-g4 Tf8xf1 24. Td1xf1 Dc7-a5!

Wits koning is in veel groter gevaar dan die van zwart.

25. De3-d4 Da5xa2 26. Kc1-c2 e4-e3

Scherp berekend.

27. Lg4-h5+ g7-g6 28. Dd4-h8+ Ke8-e7 29. Dh8xh7+ Ke7-d6 30. Lh5xg6

Zie diagram 2

30 ... b4-b3+

Er volgt een klopjacht op de witte koning.

31. Kc2-c1 Pc5-a4 32. Tf1-d1+ Lb7-d5 33. Td1xd5+ e6xd5 34. Kc1-d1 Da2xb2 35. Kd1-e1 Db2-d2+ 36. Ke1-f1 Tc8-f8+

Wit geeft op.

Nog een half punt had Zhu Chen nodig en in de vierde partij zag het er lang naar uit dat ze dat zonder problemen zou behalen. Bij de 40ste zet was de volgende stelling bereikt:

Zie diagram 3

Zhu Chen - Kostenjoek na de 39ste zet van zwart. Wat kan wit gebeuren? Met voldoende bedenktijd zou ze 40. Lxd5 kunnen uitrekenen waarna zwart genoegen moet nemen met remise na 40 ... exd5 41. Dxd5+ Kf8 (na 41 ... Kh8 of 41 ... Kg7 komt 42. Pc4) 42. Dd6+ Kg8 43. Dd5+.

Maar Chen had geen tijd. Wel herinnerde ze zich dat een paar zetten tevoren bijna dezelfde stelling, met de witte toren op b1 in plaats van c1, op het bord had gestaan. Toen had ze de lastige zwarte dame weggejaagd met Dd4-c3 en dus...

40. Dd4-c3? Pc5-b3!

Game over. Wit speelde 41. Dxb3 Dxb3 42. axb3 Txc2 en gaf op bij de 57ste zet.

Een dag later kwam alles toch nog in orde. Zhu Chen heerste in de rapidpartijen en won met 3-1. Uit de laatste partij komt het volgende fragment:

Zie diagram 4

Kostenjoek - Zhu Chen na de 27ste zet van wit. De nieuwe wereldkampioene sloot in stijl af:

27 ... Pf6xe4 28. Dc3-c2 Pe5-f3+ 29. Kg1-f1

Het is mat in vier na 29. Kh1 Pg3+.

29 ... Pf3xh2+ 30. Kf1-e1 Ph2-f3+ 31. Ke1-d1 h3xg2 32. Dc2xe4 g2-g1D+ 33. Kd1-c2 Pf3-d4+ 34. Pb3xd4 Dg1xd4 35. Ta1-f1 Dd4xe4+ 36. Te2xe4 Dg5-g2+

Wit geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden