Zowel Merkel als Sharon laat wereld gissen naar werkelijke intenties

Twee vragen streden om de voorrang deze week: 'Was will das Weib?' en 'Wat wil de oude ijzervreter?' De vrouw naar wier intenties omstandig werd gegist, is Angela Merkel....

Op het eerste gezicht bestaat er een wereld van verschil tussen dekersverse Duitse bondskanselier en de ex-generaal die sinds begin 2001 deIsraëlische regering leidt. Wat het tweetal echter verbindt, is dat huneen strategisch script of in elk geval een ideologisch kompas wordttoegedicht dat vermoedelijk helemaal niet bestaat. Of hoogstens inrudimentaire vorm, waarbij nog de nodige improvisatie komt kijken.

Neem de buitenlandse bliksemtournee van Merkel na haar inhuldiging.Mocht ze hiermee een subtiele boodschap hebben willen geven over haarinternationale oriëntatie, dan bleef die praktisch aan het zichtonttrokken. Wat misschien ook iets te maken had met het schutterigeoptreden van haar gastheren. President Chirac leek de eerste vrouwelijkebondskanselier te willen begroeten met een joyeuze handkus, maar zijn mondbleef tien centimeter boven haar hand steken. (Bij het afscheid ging hetbeter.) In Brussel danste NAVO-baas De Hoop Scheffer als een bronstig hertom haar heen.

Ja, er school een kleine vingerwijzing in het feit dat ze in Brusseleerst naar het NAVO-hoofdkwartier toog, voordat ze haar opwachting maaktebij de Europese Unie. Maar nergens zei ze iets wat op een kloekekoerswijziging zou kunnen duiden. Continuïteit was het Leitmotiv van dezerondgang.

Hetgeen een tikkeltje teleurstellend was, maar niet kon verbazen. Wanthoewel Merkel zich in de verkiezingscampagne heeft onderscheiden met eenzeer uitgesproken hervormingsprogramma - dat van de kiezers meer offersvroeg dan ze bleken te willen opbrengen -, bleek ze er na de tegenvallendeuitslag weinig moeite mee te hebben om een groot deel van de voorgesteldehervormingen overboord te zetten en de steven te wenden in de richting vande enige levensvatbare regeringscombinatie: een Grote Coalitie met desociaal-democraten. De concessies die daarbij nodig waren, gingen haar ookduidelijk makkelijker af dan haar nieuwe vrienden.

Maar wat wil ze in elk geval wel bereiken? Opereert ze nog steeds meteen plan voor Duitsland, dat vanwege de politieke verhoudingen alleen veelgeleidelijker ten uitvoer kan worden gebracht dan ze aanvankelijk hadgehoopt? Een goede kennis van Merkel bekent in de jongste editie van DieZeit dat hij het niet zou kunnen zeggen. Hij volgt haar verrichtingen ophet politieke toneel nu bijna vijftien jaar, maar ze is voor hem nog steedseen 'enigma'.

In hetzelfde artikel wordt geopperd dat het in dit stadium ook niet zorelevant is om precies te weten welke zaken haar na aan het hart liggen.Merkel staat allereerst voor de taak autoriteit te verwerven. Het ambt vankanselier biedt daarvoor goede kansen. Waar de Nederlandseminister-president fungeert als primus inter pares, heeft de Duitsebondskanselier duidelijk de touwtjes in handen. Hij/zij is de 'ingenieurvan de macht', aldus Die Zeit.

Een ingenieur met een bagage die Henry Kissinger - nog steeds eenanalyticus van formaat - doet denken dat Duitsland en de wereld veelplezier aan haar kunnen beleven. Vanwege haar Oost-Duitse achtergrond heeftze geen last van de hang-ups van de '1968-generatie', schreef hij deze weekin de International Herald Tribune. Ze heeft een positieve visie op deAtlantische samenwerking en ziet de Europese integratie veeleer als hetvoertuig naar een betere toekomst dan als het recept voor een lossere bandmet de Verenigde Staten. Aan haar stamina hoeft niet te worden getwijfeld.Aan haar inzet voor Duitse belangen evenmin. 'Maar die belangen zullen inhet teken staan van een visie op de toekomst en niet zijn beladen metideologische noties uit het verleden.'

Kan dat in wezen ook worden gezegd van Sharon, hoewel deze natuurlijknooit de positie van relatieve buitenstaander heeft ingenomen in zijn langemilitaire en politieke carrière? De man die nog niet zo lang geleden goldals een onverbeterlijke hardliner en kampioen van de joodsekolonistenbeweging, die met zijn omstreden bezoek aan de Tempelberg in 2000als het ware eigenhandig de tweede Palestijnse intifada op gang bracht,deze zelfde man vertegenwoordigt nu bij uitstek de hoop op een verdereafbraak van ideologische barrières op weg naar een oplossing van hetIsraëlisch-Palestijns conflict.

Ook hier lijkt de politieke lijn veeleer het product van deomstandigheden dan dat er sprake is van een strategisch masterplan. Sharonis een vaardig tacticus, maar een matig strateeg, merkte een Israëlischecommentator ooit op. Misschien is dat toch te verkiezen boven eenvisionaire strateeg die tactisch voortdurend tekortschiet, zoals ShimonPeres.

Duidelijk is dat Sharon in de loop van zijn premierschap tot nieuweinzichten is gekomen. Hij is zich gaan realiseren dat de toekomst vanIsraël alleen kan worden gewaarborgd door ruimte te maken voor eenPalestijnse staat. Maar als vredesapostel zal hij nooit gloriëren.Daarentegen voelde hij perfect aan dat er een stevig draagvlak was voorzijn ontruimingsplan voor Gaza, zoals hij nu tijdig heeft onderkend dat ereen uniek gat in het politieke centrum is ontstaan door de onverzoenlijkeopstelling van Likuds rechtervleugel en de ruk naar links van deArbeidspartij onder de nieuwe leider Amir Peretz.

Hoe denkt Sharon nu verder met de Palestijnen om te gaan? Niemand weethet met enige zekerheid. Maar zijn markante manoeuvre is voorlopig the onlygame in town. Voor Gretta Duisenberg, Dries van Agt en Harry de Winter moethet een verwarrende tijd zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden