Zoveelste vrijwilligersbaantje in het asielzoekerscentrum

De arbeidsmarktintegratie van vluchtelingen laat te wensen over, concluderen werkgevers en werknemers, verenigd in de Sociaal-Economische Raad (SER). Lees hier de ervaringen van Mohannad (39) en zijn gezin. De Volkskrant volgt het dagelijks leven in de opvang in deze serie. Deel 23: vrijwilligerswerk in het computerlokaal.

Mohannad werkt als vrijwilliger in het Open Leer Centrum.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

'De muis is in de doos.' De bewoners van het asielzoekerscentrum in Nijmegen spreken niet of nauwelijks Nederlands. Maar dit ene zinnetje kan iedereen in het computerlokaal opdreunen. 'De mois ies in de dois', herhaalt Mohannad nog een keer. Medebewoner Mutasen giert achter zijn scherm van het lachen.

Mohannad klikt een filmpje aan waarin een vrouw gillend op een tafel zit, vanwege die muis dus. De zin komt uit het eerste thema 'Huis', op de website Oefenen.nl, het favoriete adres van de Nijmeegse statushouders die proberen zelfstandig wat op te steken over de Nederlandse taal. Weliswaar wordt er in het asielzoekerscentrum ook soms klassikaal lesgegeven, maar sommigen hebben zo hun redenen om daar niet aan mee te doen.

Toen Mohannad bijvoorbeeld instroomde in de cursus, was de docente al aanbeland bij les 9. 'Ik snapte er helemaal niks van', zegt hij. Daarom heeft hij nu bedacht dat hij eerst zelfstandig probeert zijn begripsniveau wat op te krikken. Als dat is gelukt, begint hij bij de Radboud Universiteit met een echte cursus. 'Ik wil niet naar een vluchtelingenschool', zegt hij. 'Daar is de kwaliteit niet goed. Die willen alleen maar je geld. Je kunt beter naar de universiteit gaan.'

Maar voordat het zover is, zit hij dus hier in het OLC. Dat betekent Open Leer Centrum, in het afkortingenlingo van de asielwereld. Het is een lokaal met negen computers. 'De mond', klinkt het in ABN uit een van de speakers. 'De na-gel. De bad-ka-mer.'

Mohannad is hier trouwens aan het werk momenteel. Even voor één uur heeft hij bij de receptie de sleutel opgehaald en het lokaal geopend. Als een schoolmeester zit hij nu aan het bureau midden voor de klas, in een keurig beige jasje. Dat heeft hij niet voor deze gelegenheid aangetrokken, maar omdat hij vanochtend een diabetescontrole had in het ziekenhuis. Voor de leuke verpleegsters daar wil hij toch een beetje netjes voor de dag komen.

In het OLC moet hij er als vrijwilliger drie keer per week op toezien dat zijn medebewoners geen sites bezoeken 'die aanstoot kunnen geven', zoals het op het geplastificeerde vel met regels aan de muur hangt. 'Ze kijken soms naar seks', fluistert Mohannad. Ook wordt van hem verwacht dat hij in actie komt als er een technisch probleem is met de computers.

Het is het zoveelste vrijwilligersbaantje dat hij voor zichzelf heeft geregeld sinds hij ruim een jaar geleden in Nederland aankwam. Hij vouwde eerder broeken bij het Rode Kruis, poetste tafels in de eetruimte van het asielzoekerscentrum en begeleidde kinderen in de bus naar school. Alles om maar bezig te blijven.

Maar onlangs had hij dan toch betaald werk gevonden. 'Looking for a job', had hij op Facebook geschreven. Een fruitteler uit de Betuwe reageerde daarop dat hij nog seizoenswerkers kon gebruiken om appels te plukken. Niet het enerverendste werk misschien, maar Mohannad had er wel oren naar. Hij nam de bus van Nijmegen naar Druten. Er was een optie voor zwart werk voor 4 euro per uur en een optie voor plukken met een maandcontract voor het minimumloon van ongeveer 1300 euro. 'Ik heb nu een verblijfsvergunning, die ga ik niet riskeren met illegaal werk', zegt Mohannad.

Dus keerde hij naar Nijmegen terug met het officiële contract. Daarbij was hem toegezegd dat hij per dag vier appels mee naar huis mocht nemen. De fruitteler had hem op het hart gedrukt nog even met het COA te spreken voor hij het contract zou tekenen.

Verantwoording

In de Nederlandse asielopvang verblijven momenteel 29.835 personen, van wie ruim 13.049 statushouders die wachten op huisvesting.

Onder hen Mohannad El Jechi (39), zijn vrouw Layla (34) en hun twee kinderen Ziad (10) en Ibrahim (8). De familie is van Palestijnse origine en verbleef de laatste jaren afwisselend in Syrië en Saoedi-Arabië. Ze zijn sinds september 2015 in Nederland. Begin juni kregen ze een verblijfsvergunning. Lees hier de eerdere afleveringen van 'Groeten uit' terug.

De medewerker van het COA trok een rekenmachine tevoorschijn toen Mohannad vertelde over zijn nieuwe baantje. Na wat plussen en minnen hield hij het apparaatje voor Mohannads neus: 190. 'Hij zei: 'Dat is het bedrag wat je overhoudt na een maand werken. Weet je zeker dat je daarvoor dertig dagen appels wilt plukken? Zo niet, dan kun je dat contract beter verscheuren.'

Statushouders die een eigen inkomen hebben, betalen bij het COA mee aan de kosten voor hun opvang en levensonderhoud. Als Mohannad gaat werken, wordt hij geacht bij te dragen in de opvangkosten voor zijn gezin. 'Het COA vindt het belangrijk dat een asielzoeker wordt aangesproken op zijn zelfstandigheid en verantwoordelijkheidsgevoel en door het verrichten van betaalde arbeid drukken de opvangkosten niet uitsluitend op de samenleving', zegt een woordvoerster van het COA. Wat haar collega tegen Mohannad heeft gezegd weet zij niet. 'Ik kan daar geen uitspraken over doen.'

Mohannad voelde zich in elk geval geenszins aangemoedigd om voor 190 euro per maand elke ochtend voor dag en dauw de bus naar Druten te pakken. 'De kosten van de buskaartjes moesten trouwens ook nog van die 190 af', zegt hij.

Dus doet hij voorlopig maar zijn vrijwilligerswerk in het asielzoekerscentrum, waar hij vooral in het Arabisch overlegt met medebewoners die klagen over trage wifi. 'Dat komt omdat ze in de les Nederlands hiernaast nu bij het tweede uur zijn, dan gaan ze allemaal op de computer en dat kan het netwerk niet aan', zegt Mohannad.

Twee Syriërs gaan er daarom vandoor, er zit nu nog maar één andere computergebruiker in het OLC. Mohannad heeft alle tijd om zijn eigen zelfstudie voort te zetten. 'Ah yes', roept hij als hij een plaatje van een keuken ziet op zijn scherm. Zorgvuldig vult hij het woord in in het lege vakje. 'De koeken', staat er.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden