Zoveelste corruptiezaak in Rusland; elite voert strijd

Rusland is in korte tijd opgeschrikt door drie grote corruptieschandalen bij de overheid. Waarnemers spreken van een oorlog binnen de elite. President Poetin, de ultieme arbiter van zulke conflicten, kampt met rugpijn.

VAN ONZE CORRESPONDENT ARNOUT BROUWERS

MOSKOU - Eerst was er het grote corruptieschandaal bij Defensie waarbij 80 miljoen euro zou zijn verduisterd en dat tot dusver de kop kostte aan de minister, de stafchef van de strijdkrachten en een handvol hoge ambtenaren.

Daarna volgden de revelaties over corruptie bij de voorbereidingen van de Apec-top in Vladivostok, waar een van rugpijn strompelende president Poetin (zie kader) Aziatische staatsleiders ontving. In de aanloop naar die top is 16 miljard euro geïnvesteerd in de infrastructuur van het gebied en in prestigieuze megaprojecten. De afgelopen maanden spoelden verscheidene delen van nieuw aangelegde wegen al weg na hevige regen.

Vorige week werd Roman Panov, de oud-onderminister van Regionale Ontwikkeling, ervan beschuldigd zelf ook een graai in de pot te hebben gedaan. Het gaat tot dusver om een 'kleine zaak' van 2,3 miljoen euro, maar onderzoekers zeggen dat het bedrag nog kan oplopen.

Dat gebeurde bij het schandaal rond Glonass. Deze met technische tegenslag kampende Russische tegenhanger van het Amerikaanse GPS-navigatiesysteem is ook een miljarden verslindend project. In juni sprak de politie over een onderzoek naar verduistering van 14 miljoen euro bij Russian Space Systems, maar vrijdag kondigde de politie aan dat het inmiddels gaat om bijna 160 miljoen euro aan gestolen overheidsgeld. De algemeen directeur van het Glonass-project is al op non-actief gesteld, evenals de hoofdingenieur.

Volgens Poetins perswoordvoerder, Dmitri Peskov, is er niets bijzonders aan de hand. De strijd tegen corruptie is al jaren een prioriteit van de president, liet hij weten. Maar Russische politicologen en oppositiepolitici zien een andere realiteit: de recente schandalen, zeggen zij, wijzen op een steeds fellere strijd binnen de regerende clans.

Die maken daarbij gebruik van de vervolgingsbevoegdheden van diverse ordehandhavende organen, die door rivaliserende groepen worden gestuurd. Zo was het de veiligheidsdienst FSB die de zwendel op Defensie aan het licht bracht, maar sloeg het ministerie van Binnenlandse Zaken terug met de fraude bij Glonass, die vrijdag opeens tien keer groter was dan aanvankelijk vermoed. Daarnaast is er nog het zogeheten Onderzoekscomité, dat zich de afgelopen maanden vooral bezighield met het vervolgen van de oppositie, wat ook intern tot spanningen leidt.

Het vermoeden dat de onthullingen over corruptie op Defensie en bij Glonass onderdeel zijn van een afrekening binnen de elite, werd versterkt toen Poetins chef-staf Sergej Ivanov moest erkennen dat hij al jaren op de hoogte was van de misstanden bij Glonass, maar erover had gezwegen om te voorkomen dat de daders aan vervolging zouden kunnen ontsnappen. Ivanov wordt gezien als een van de drijvende krachten achter het wegwerken van minister van Defensie Serdjoekov, die bij zijn hervorming van het defensieapparaat veel vijanden had gemaakt.

Grote afwezige bij de beslechting van deze conflicten binnen de elite is Vladimir Poetin, meent Vladimir Milov, die ooit onder Poetin werkte maar nu in de oppositie zit. 'Poetin heeft sinds zijn terugkeer als president geen machtsevenwicht behouden in zijn entourage. Simpel gezegd, Poetin komt vaak niet opdagen op zijn werk en is terughoudend geweest in zijn rol als scheidsrechter in binnenlandse conflicten, een taak die hij zo effectief vervulde toen hij op de piek van zijn populariteit zat.'

Wordt Ruslands ultieme krachtpatser geteisterd door rugpijn?

Het wordt ten stelligste ontkend en het is ook ongelofelijk, maar de geruchten houden aan en anonieme bronnen bevestigen het: de Russische president Vladimir Poetin, die onlangs zijn 60ste verjaardag vierde, heeft last van zijn rug.

Judomeester Poetin heeft er altijd alles aan gedaan om zijn positie als Ruslands ultieme krachtpatser veilig te stellen. Als hij even geen kraanvogels naar broedgebieden vliegt, tijgers bedwingt of Griekse amfora's uit zee opduikt, galoppeert hij het liefst met ontbloot bovenlijf op een paard over de Russische steppe.

Maar de afgelopen weken heeft president Poetin internationale staatsbezoeken en andere topontmoetingen afgezegd, evenals lang van tevoren ingeplande nationale verplichtingen. Hij komt niet vaak naar het Kremlin, maar blijft in zijn werkpaleis buiten de stad.

De enkele keren dat hij zich wel vertoont, is zijn jas veel te groot (draagt hij een korset?) en loopt hij een beetje mank.

Is het een onschuldige sportblessure of moet de Russische president worden geopereerd? Niemand weet wat er precies aan de hand is, maar een ding is zeker: de 'kremlinologie' uit de Sovjettijd is terug van nooit weggeweest.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden