Vijf vragenJos B.

Zoveel dna-sporen op de onderbroek van Nicky Verstappen, maar is dat ook voldoende bewijs tegen Jos B.?

Ruim 22 jaar na de dood van de 11-jarige Nicky Verstappen en ruim twee jaar na de arrestatie van verdachte Jos B. in de heuvels bij Barcelona begint vandaag de inhoudelijke rechtszaak tegen de Limburgse bushcrafter. Vijf vragen over een beladen zaak.

Het monument voor Nicky Verstappen op de Brunsummerheide.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Waarvan wordt B. precies verdacht?

Het Openbaar Ministerie verdenkt hem van gekwalificeerde doodslag, seksueel misbruik en ontvoering (plus het bezit van kinderporno). Aanvankelijk liet het OM lang in het midden of de verdachte vervolgd zou worden voor moord (met voorbedachten rade) of doodslag op Nicky. Het is uiteindelijk gekwalificeerde doodslag geworden: iemand doden om een ander misdrijf – het seksueel misbruik – te verdoezelen. Daarop staat een maximumstraf van levenslang.

Hoe sterk is het bewijs tegen B., ruim 22 jaar na de dood van Nicky?

Dat wordt het heikele punt tijdens de rechtszitting. Op de onderbroek, pyjamabroek en het lichaam van Nicky zijn 27 dna-sporen gevonden die afkomstig zijn van B. Ook opmerkelijk: het jongetje had zijn onderbroek en rode Ajax-pyjamabroek binnenstebuiten en achterstevoren aan toen hij levenloos werd gevonden.

De verdachte heeft zich tot dusver vooral beroepen op zijn zwijgrecht, mede op advies van zijn advocaat Gerald Roethof. Tijdens de eerste pro-formazitting eind 2018 ontkende hij slechts alle beschuldigingen: ‘Ik ben niet de persoon die Nicky heeft ontvoerd,  ontuchtige handelingen heeft gepleegd en hem van het leven heeft beroofd.’

Daarna deed hij er vooral het zwijgen toe. Ook zijn advocaat heeft tot dusver niet willen zeggen hoe de dna-sporen van zijn cliënt dan wel op het slachtoffer terecht zouden kunnen zijn gekomen. Hij suggereerde slechts dat dit ook via onschuldig contact kan zijn gebeurd, bijvoorbeeld via de wc-bril of de deurknop op een toilet van de camping. Bovendien gaat het niet om bloed of sperma, dus zijn het volgens Roethof geen ‘dadersporen’.

Het OM stelt dat zoveel dna-sporen ‘schreeuwen om een verklaring’, die B. echter niet wil geven. Ze zullen tijdens de zitting een 3D-visualisatie van Nicky’s onderbroek laten zien, gemaakt door het Nederlands Forensisch Instituut, waarop alle dna-sporen (vooral van huidschilfers, speeksel en haar) van alle kanten bekeken kunnen worden.

Volgens rechtspsycholoog Peter van Koppen zeggen al die dna-sporen niet zoveel. ‘Als je een onderbroek in een zak stopt, gaan sporen zich verplaatsen', zegt hij. Van Koppen wijst op het risico dat het processtuk destijds niet op de juiste manier is veiliggesteld.

Bovendien zeggen de sporen niets over de dood van Nicky.  Volgens Van Koppen kan een alternatief scenario niet worden uitgesloten: ‘Meneer B. heeft de jongen misbruikt, samen met een andere man. Die ander heeft hem meegenomen en om het leven gebracht. In dat geval gaat B. vrijuit, want het misbruik is (als delict) verjaard.'

Is er ook ander bewijs dan de dna-sporen?

Het OM zegt een sterke zaak te hebben. Ook als de verdachte blijft zwijgen, denken de twee persofficieren samen met andere informatie in het dossier voldoende bewijs te hebben om hem veroordeeld te krijgen.

Zo hebben zich vlak na de arrestatie van B. twee getuigen gemeld die beweren dat ze in augustus 1998 een man op de Brunssummerheide zagen fietsen ‘met een jongetje met rode broek, ontbloot bovenlichaam en blote voetjes achterop’. Ze zeiden dat ze B. hadden herkend als de fietser. Roethof noemt die verklaringen volstrekt ongeloofwaardig.

 Het OM zal tevens aanvoeren dat B. een zedenverleden heeft. In 1985 werd hij ook al verdacht van ontucht met jongetjes. Die zaak is destijds voorwaardelijk geseponeerd. Daarnaast is op zijn laptop of computer kinderporno aangetroffen.

Opmerkelijk is ook dat B. enkele uren nadat het lichaam van Nicky was gevonden, langs de plaats van het delict fietste. Dat was na middernacht. Tegen twee marechaussees die hem staande hielden, beweerde hij dat hij post van de scoutingclub aan het rondbrengen was.

Een complicerende factor is wel dat de precieze doodsoorzaak van Nicky nooit is vastgesteld, en ook niet of hij wel of niet seksueel is misbruikt. Het OM denkt dat hij door smoren of verstikking om het leven is gekomen – dat laat nauwelijks sporen na. Volgens Roethof kan Nicky ook verdwaald zijn en door uitdroging zijn overleden. Maar het OM herhaalt steeds: ‘Jongetjes van 11 gaan niet zomaar dood.’

Jos B. wordt opgepakt door de Spaanse politie. Beeld EPA

Krijgen de ouders en zus van Nicky tijdens de zitting eindelijk te horen wat er in de laatste uren van zijn leven is gebeurd?

Dat is hoogst onzeker. Nicky verdween maandagmorgen vroeg uit zijn tent in het scoutingkamp en werd 39 uur later levenloos in een dennenbosje op 1 kilometer afstand gevonden. Volgens Roethof heeft B. vorig jaar ‘een kluisverklaring’ over de zaak afgelegd, waarin hij zijn versie van de gebeurtenissen zou hebben gegeven. ‘Die kaart wil ik achter de hand houden’, zei B. tegen de rechtbank.

Na afloop van de achtste pro-formazitting twee maanden geleden liet Roethof in het midden of B. nog wel met een verklaring zal komen: dat is afhankelijk van het bewijs waarmee het OM komt. Zijn strategie is duidelijk: niet B. hoeft zijn onschuld te bewijzen, maar het OM moet met ‘wettig en overtuigend bewijs’ komen voor zijn betrokkenheid en schuld bij de dood van Nicky.

Hoe gaat de rechtszitting verlopen?

De rechtbank Limburg heeft zeven zittingsdagen in Maastricht gereserveerd, die coronaproof zullen plaatsvinden: de pers zit in aparte zalen met een videoverbinding, en publiek kan in een wijkcentrum meekijken. Vandaag en morgen wordt het strafdossier besproken, inclusief de 3D-presentatie door het OM. Volgende week worden deskundigen gehoord en de persoonlijke omstandigheden van B. besproken. Dan zullen ook de moeder en zus gebruik maken van hun spreekrecht. Op 8 oktober komt het OM met zijn requisitoir, inclusief strafeis. Vier dagen later houdt advocaat Roethoef zijn pleidooi – hij zal bij gebrek aan bewijs voor vrijspraak pleiten. Wanneer de rechtbank uitspraak zal doen, is nog niet bekend.

Lees verder

Steeds meer verdachten, zoals Jos B.,  beroepen zich op het zwijgrecht. Frustrerend voor slachtoffers en nabestaanden. Maar is zwijgen niet nog altijd beter dan liegen?

Tijdens de schouw staan de ouders oog in oog met verdachte Jos B. op de vindplaats van hun zoon Nicky. ‘Dat grijpt iedereen aan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden