Zou Pim Fortuyn...

Zou Pim Fortuyn...

... zijn eigen stad nog herkennen? Het nieuwe Centraal Station oogt als een scheefgetrokken piramide - niets herinnert nog aan Perron Nul waar drugsverslaafden samenschoolden voor methadon. Zou het hem verbazen dat 3.500 verslaafde daklozen van de straat verdwenen?

'Ere wie ere toekomt, het heeft gewerkt', zegt dominee Dick Couvée (57). Hij volgde in 2008 Hans Visser op in de Rotterdamse Pauluskerk die zich het lot aantrekt van verslaafden, daklozen en vluchtelingen in de stad.


'Het straatbeeld is enorm veranderd, ten goede. De meeste verslaafde daklozen zijn afgekickt of krijgen methadon, ze wonen begeleid of hebben werk. Ze zitten, zoals dat heet, in een traject. Het is goed dat de gemeente die taak op zich heeft genomen. Met dank aan Leefbaar Rotterdam en de PvdA.'


Het compliment aan de leefbaren van de Pauluskerk mag haast een godswonder heten. 'Fortuyn en Visser konden elkaars bloed wel drinken', zegt Couvée. 'Dat de kerk zich na de sluiting van Perron Nul bleef ontfermen over verslaafden, zette nogal wat kwaad bloed. De stad moest worden schoongemaakt, vond men.'


De oude Pauluskerk die Pim Fortuyn nog heeft gekend, tussen concertzaal De Doelen en de Rotterdamse Schouwburg, is in 2006 gesloopt. Op die plek verrijst nu de Calypso, een prestigieus yuppencomplex. Aan het uiteinde komt de nieuwe Pauluskerk, als een rode diamant. Couvée is trots: 'Overal worden kerken in de steden gesloopt. Wij bouwen een nieuwe kerk, twee keer zo groot. Uniek.'


Nu is een krap bemeten pand aan de Westersingel het tijdelijke onderkomen. Nog steeds is de kerk brandpunt van sociale actie. Daklozen en vluchtelingen kloppen er nooit tevergeefs aan voor een maaltijd of medische hulp. Zo nodig wordt een hotelkamer geregeld.


Couvée is amper binnen of hij wordt al door deze en gene aangeklampt. 'Talk to de koster!', roept hij. Probleem van de dag: een groep Irakezen is 'geklinkerd' (op straat gezet) uit een detentiecentrum, omdat ze van de Raad van State niet meer mogen worden uitgezet. 'Ze kregen een briefje mee: informeer bij de Pauluskerk naar onderdak', zegt Couvée. Tegen een collega: 'Ga niet zeggen dat de hele wereld hier kan komen pitten. Zeven is the limit.'


In de ogen van Fortuyn was deze kerk de grote vijand, zegt Couvée. 'Maar daklozen en vluchtelingen zijn mensen, geen menselijk afval.' Fortuyn heeft veel losgemaakt, vindt de predikant. 'Openbare orde en veiligheid staan centraal, ook bij andere Rotterdamse partijen. Helaas vergeet men vaak dat zorg en opvang de andere kant zijn van dezelfde medaille.'


Anno 2012 is Fortuyns agenda uitgewerkt, vindt Couvée. 'Nog steeds ligt het accent op veiligheid, maar de grens is bereikt. Uit angst voor de achterban durven ze er niet meer vanaf. Leefbaar en de PvdA houden elkaar gevangen, want ook de PvdA is als de dood om ook maar een millimeter ruimte te bieden.'


Zou Pim Fortuyn...

... zijn eigen partij nog herkennen? Zijn opvolger Marco Pastors is nu 'superambtenaar' en poogt onder leiding van een strenge PvdA-burgemeester de achterstandswijken in Zuid uit het slop te trekken. Zou hij burgemeester Aboutaleb een Leefbaar-politicus vinden?

'Welnee!', zegt Dries Mosch, raadslid voor Leefbaar Rotterdam. Burgemeester Ahmed Aboutaleb mag dan geregeld hard uithalen naar patsers die de straat terroriseren en naar migranten die geen Nederlands spreken, het blijft een PvdA'er. Dat die partij hamert op dezelfde thema's als Leefbaar, valt simpel te verklaren: 'Ze jatten je schilderijen en zetten er hun eigen handtekening onder.'


Was Fortuyn niet vermoord, dan was Mosch niet al tien jaar raadslid. De 63-jarige oud-snackbarhouder, voormalig handelaar in Lada-autobanden, in antiek en in goedkope rijbewijzen via de Antillenroute, nam Fortuyns zetel over. 'Dat wil zeggen: Ik heb zijn stoel vier jaar leeg gehouden. Voor mij stond er een extra zetel in de raadszaal.'


Onder zijn colbert draagt Mosch een shirt met een cartoon van een kantoor dat wordt doorgezaagd. 'Rotterdamse overheid', staat eronder, 'Leefbaar' op de zaag. Hij houdt van 'geinige shirts om een beetje te provoceren'. Hij heeft er ook een met de dialoog 'Gaat meneer de kunstenaar nog wat doen?' 'Nee, de subsidie is nog niet binnen.'


Exploiteert de partij onderbuikgevoelens? Nee, zegt Mosch beslist. 'Voor wij er waren, stemde 14 procent Centrumpartij. Lullig gezegd, zei Pim, maar ze kunnen beter op mij stemmen dan op Janmaat.' Al is er niks mis met de onderbuik: 'Die waarschuwt je. Verliefdheid voel je in je buik. Als je een ernstig ongeluk ziet, voel je dat in je maag.'


De tijd was er rijp voor, in 2002, 'zo veel boosheid was er in de oude wijken. In sommige kroegen hoor je wat mensen écht denken. Dat wil ik hier niet herhalen, maar je moet die mensen wel een stem geven.' Fortuyn gaf echt niet domweg de schuld aan de buitenlanders, zegt Mosch: 'Hij zei dat je kritisch op jezelf moest zijn, niet meteen anderen de schuld moest geven. Als je jezelf goed op de vingers slaat, dan kan je Jules Deelder nog nieuwe vloeken leren: je geeft de hamer de schuld, maar hebt zelf geslagen.'


Fortuyn droeg Mosch op kritisch naar subsidiestromen te kijken. Dat doet hij nog steeds. Klokkenluiders weten hem te vinden, zodat hij onlangs de fraude bij scholenkoepel BOOR aankaartte. 'Ik kan goed rekenen. Niemand kan hier rekenen.'


De Leefbaar-agenda is nog lang niet uitgewerkt. De gemeente schrijft rode cijfers en Leefbaar let op de centen. En Mosch signaleert in de crisis de problemen van zzp'ers 'die nog te trots zijn om hun ellende toe te geven'.


De balans na tien jaar: 'We zetten ze onder druk op de Coolsingel, net zoals Fortuyn deed.' Het jokpaleis, zo noemt Mosch op het terras van café 't Fust het nabijgelegen stadshuis aan de Coolsingel. 'Want man, ze liegen er wat af.'


LEEFBAAR EN PVDA, WATER EN VUUR

In maart 2002 won Pim Fortuyn 17 van de 45 raadszetels in Rotterdam. Vanaf dag één waren Leefbaar Rotterdam en de PvdA water en vuur. Dat was te wijten aan inhoudelijke verschillen én aan botsingen tussen de kopstukken. Voor het eerst bleef de PvdA (11 zetels) buiten het college, een dreun die sommige sociaal-democraten nog niet te boven zijn.


In 2006 werd de PvdA weer de grootste (18 zetels), Leefbaar kwam met 14 zetels in de oppositie.


In 2010 behaalden beide partijen 14 zetels, maar Leefbaar had andermaal het nakijken. Wel zit de partij sindsdien in het Dagelijks Bestuur van vier deelraden (Prins Alexander, Pernis, IJsselmonde en Hoogvliet).


In Hoogvliet bestuurt Leefbaar Rotterdam zelfs samen met de PvdA. 'Het zijn gewoon aardige mensen met goede oprechte ideeën voor de wijk', zegt Cor van Hulst, de PvdA-fractievoorzitter van Hoogvliet. 'Helemaal niet extreem.'


Leefbaar werd in 2010 met vijf zetels de grootste fractie in de deelgemeente. Van Hulst: 'We waren niet hun eerste keus voor een coalitie, maar het loopt prima.' Hij hoopt dat de twee partijen na de verkiezingen van 2014 samen Rotterdam gaan besturen. 'Dan heb je een breed gedragen coalitie. De verhoudingen aan de Coolsingel zijn volgens mij de laatste jaren sterk verbeterd.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden