Zorgverzekeraars draaien apothekers duimschroeven aan

Apotheken zitten in de hoek waar de klappen vallen. Ruim eenderde maakt verlies omdat de inkomsten zijn gedaald en de kosten gestegen. Het kan niet lang meer zo doorgaan, klagen apothekers.

AMSTERDAM - De nieuwe afspraken met zorgverzekeraars vormen een financiële strop voor apothekers. Winsten zijn in 2012 zo'n 30 procent gedaald doordat verzekeraars lagere vergoedingen betalen voor medicijnen en diensten van apothekers. Het aantal openbare apotheken neemt daardoor voor het eerst af.


Dat blijkt uit een rondgang van de Volkskrant langs de vijf grootste advies- en accountantskantoren voor apothekers, die enkele honderden apothekers als klant hebben.


Gemiddeld is de winst gedaald naar 45 duizend euro. Ruim eenderde van de apothekers maakt verlies. Zij houden hierdoor weinig geld over voor vernieuwing, terwijl de minister daarop inzet. Toch juicht het ministerie van Volksgezondheid de besparingen toe. De sector presteert volgens VWS goed, tegen lage kosten.


De brutowinst daalt doordat apothekers aan de ene kant per voorschrift minder verdienen en aan de andere kant meer kosten maken door de gestegen zorgvraag, terwijl zorgverzekeraars het budget voor 2012 niet hebben verhoogd. Zorgverzekeraars Nederland erkent dat verzekeraars scherp inkopen, maar wijst erop dat de zorgpremies hierdoor licht konden dalen. Een positief punt, vindt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).


'Het gevolg is niet zozeer dat apotheken failliet gaan, maar wel dat vestigingen sluiten', zegt accountant Stefan van Huizen, partner bij Grand Thornton. Uit cijfers van de Kamer van Koophandel blijkt ook dat er in 2012 36 apotheken werden opgeheven en dat er 17 werden geopend. 1 apotheek ging failliet. Uit cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) blijkt verder dat het aantal openbare apotheken vorig jaar voor het eerst is gedaald.


Er gaan weinig apotheken failliet, omdat banken geen belang hebben bij een faillissement. Liever geven ze de apothekers langer de tijd om hun vaak hoge leningen te betalen. Bij overname van een apotheek betaalt een apotheker goodwill aan de vorige eigenaar. Zeker als de apotheek voor 2008 is overgenomen, kan de lening die hij daarvoor heeft afgesloten een strop vormen. De goodwill is dan namelijk bepaald op basis van de toen geldende, hogere tarieven en bijbehorende winstverwachting.


'Ergens is het jammer dat niet meer apotheken failliet gaan. Dan zouden zorgverzekeraars inzien hoe zwaar het nieuwe beleid drukt op de apothekers', vindt Van Huizen. Want hoewel er nauwelijks faillissementen zijn, hebben apothekers wel vestigingen gesloten en bezuinigd op personeel. Hierdoor komen vooral apothekersassistenten op straat te staan. Ze krijgen vaker jaarcontracten in plaats van vaste contracten. De NZa zegt geen grote problemen te zien, omdat consumenten tot nu toe gewoon hun zorg krijgen.


Er vallen weinig ontslagen, zegt Ed Brouwer van B+P Belastingadviseurs. Dat bedrijf doet voor ruim 10 procent van de apothekers de boekhouding. 'Veel apothekers nemen zelf genoegen met minder. Het norminkomen voor een apotheker was zo'n 110 duizend euro, nu aanvaarden mijn klanten zo'n 70 procent daarvan', zegt Brouwer.


Voorheen bepaalde de NZa de vergoeding voor de dienstverlening door een apotheek. Nu is die vrijgegeven voor een vrije markt. Accountants geloven niet dat die er is. Verzekeraars onderhandelen niet met individuele apothekers over de prijs, maar leggen het door hen gewenste prijsbeleid op.


Volgens het ministerie van VWS beperkt de zorgplicht de macht van de verzekeraars. Ook de NZa stelt dat verzekeraars door de zorgplicht apotheken niet zomaar kunnen laten verdwijnen.


Het beleid waarbij zorgverleners binnen een groep van gelijke geneesmiddelen een voorkeursmedicijn aanwijzen dat ze vergoeden, bereikt het beoogde doel. Zorgverzekeraars kiezen meestal voor het goedkoopste middel en hebben sinds 2008 een kleine 900 miljoen bespaard, blijkt uit cijfers van de NZa. Wat VWS betreft, wegen de voordelen van het zogenoemde preferentiebeleid dan ook op tegen de nadelen.


Nadelen zijn een hogere werkdruk voor apotheken en langere wachtrijen. Het beleid zorgt voor verwarring bij patiënten, wier medicijnen regelmatig van merk en dus uiterlijk veranderen. Zorgverzekeraars hebben voorkeursgeneesmiddelen en kunnen elk jaar andere kiezen. Mede hierdoor hebben apothekers de voorkeursmedicijnen niet altijd op voorraad.


Het beleid kan een apotheker volgens accountants jaarlijks tot zo'n 50 duizend euro kosten omdat hij duurdere medicijnen moet verkopen dan de verzekeraars vergoeden.


Volgens VWS valt de macht van verzekeraars best mee

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden