Zorgstelsel heel grote stap voor Amerika

Met de overwinning van zondagavond heeft president Obama zichzelf andermaal een plaats in de geschiedenisboeken verzekerd. Wat een reeks presidenten vergeefs hebben geprobeerd, is hem wel gelukt.

Het nieuwe zorgstelsel is voor Amerika een heel grote stap, vergelijkbaar met de invoering van sociale zekerheid onder president Roosevelt of Medicare (medische zorg voor alle ouderen) onder president Johnson.

Recht

Waar gezondheidszorg tot nu toe een privilege was, (weliswaar genoten door een ruime meerderheid), maken Obama en de Democraten er een recht van. Een van de belangrijkste verschillen tussen Amerika en andere ontwikkelde industrielanden is daarmee opgeheven.

Zoiets vereist staatsingrijpen in de verzekeringsmarkt en de gezondheidszorg. Het kost ook veel geld. Dat is precies waarom veel Amerikanen er zo huiverig voor zijn. De Republikeinen wakkerden de weerzin aan met een genadeloze tegencampagne, en wisten zo Obama en de Democraten politieke schade toe te brengen.

Toespraak Obama. Tekst gaat verder na video

]]>

Twijfelachtig

Er is ook voor objectieve beschouwers heel wat op de nieuwe wet aan te merken: de bezuinigingen die het betaalbaar moeten maken zijn twijfelachtig. Obama heeft de kans laten liggen om het rigide systeem van verzekering via de werkgever te verlaten. Er komt nog geen einde aan de perverse prikkels die dokters onnodig tot dure onderzoeken en behandelingen verleiden.

Maar dat kan nog verbeterd worden in de toekomst. Deskundigen zijn hoopvol gestemd over enkele aanzetten tot kostenbesparing in de wet. De principiële keuze voor een ander raamwerk is met Obama’s plan in ieder geval gemaakt.

Dat dit gelukt is, zei Huisvoorzitter Pelosi vlak voor de stemming, is mede te danken aan de tomeloze persoonlijke inzet van president Obama. Er klinkt veel kritiek dat Obama het debat in het afgelopen jaar niet voldoende naar zijn hand heeft gezet. Maar op het beslissende moment is hij bereid gebleken groot politiek risico te nemen. Toen de tegenwind guur werd en de kiezers van Massachusetts de Democraten van hun supermeerderheid beroofden, leek de gezondheidshervorming politiek dood.

Kleinere wet

Sommige naaste medewerkers en Congresleden raadden Obama aan zich neer te leggen bij een kleinere wet die minder weerstand oproept. Maar net als in de verkiezingscampagne verkoos Obama het grote gebaar boven voorzichtige stapjes.

‘Ik weet niet hoe dit politiek gaat uitpakken, maar ik weet dat we het juiste doen’, zei Obama vrijdag tegen aanhangers, en sprak over Amerika’s toekomst en de impact op miljoenen mensen die hulp nodig hebben.

Obama zei al voor zijn verkiezing dat hij een president wil zijn die de politieke koers van het land verlegt, zoals Ronald Reagan, en geen voorzichtige president als Bill Clinton. Onlangs zei hij dat hij liever een eentermijnspresident is die echt iets heeft veranderd dan een tweetermijnspresident die dat niet heeft gedaan.

De grote vraag is nu of zijn politieke waaghalzerij wordt beloond of afgestraft. Hoe gaat het Amerikaanse publiek reageren tussen nu en november, als er Congresverkiezingen zijn? Op dit moment is de natie diep verdeeld over het plan voor de gezondheidszorg. Er woedt een traditioneel Amerikaans gevecht tussen voor- en tegenstanders van staatsingrijpen. Een meerderheid is tegen het plan.

Kantelt

Het Witte Huis hoopt dat het beeld kantelt nu het plan wet is geworden. Mensen gaan zich realiseren wat de verandering concreet betekent voor henzelf, is de redenering, en zien dat de rampen die de Republikeinen hebben voorspeld, niet gebeuren. Obama’s tegenstanders hopen juist dat het zo schadelijke etiket van ‘socialist’ op hem zal blijven plakken. Het publiek blijft in dit scenario de hervorming afwijzen, de Democraten durven geen ingrijpende dingen als de klimaatwet meer te doen, en bij de verkiezingen in november verliezen ze de macht in het Congres aan de Republikeinen.

Het was dit rampscenario dat zoveel Democraten bang voor het verlies van hun zetel maakte. Maar ze beseften ook dat wanneer ze hadden teruggetrokken, op een moment dat het Witte Huis en het Congres Democratisch is, het kiezerspubliek ze ook zou afstraffen wegens incompetentie.

Aan de hand van Obama zijn de Democraten de afgrond in gesprongen, en passant weerleggend dat Washington niet meer in staat is tot grote, ingewikkelde beslissingen. Alleen de tijd zal leren of dat schade of juist winst oplevert. Maar zeker is dat Amerika een historische stap heeft gezet die niet makkelijk weer terug te draaien zal zijn.

Barack Obama en Joe Biden lopen door de gangen van het Witte Huis nadat Obama het Huis heeft toegeproken. (Reuters)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden