Zorgpersoneel dat steelt van patiënten komt vanaf vandaag op zwarte lijst

In de zorg komt diefstal door personeel geregeld voor. Als er al iemand wordt betrapt, kan die vaak probleemloos elders aan de slag. Een waarschuwingssysteem moet dat voorkomen.

Zorgpersoneel dat steelt van patiënten in verpleeg- of verzorgingshuizen kan vanaf vandaag op een zwarte lijst komen. (archiefbeeld) Beeld anp

Zorgpersoneel dat steelt van patiënten in verpleeg- of verzorgingshuizen kan vanaf vandaag op een zwarte lijst komen. Werkgevers openen een waarschuwingsregister om elkaar onderling in te lichten over zorgmedewerkers die ernstig over de schreef gaan.

'Diefstal in verpleeg- en verzorgingshuizen komt geregeld voor, maar het duurt lang voordat het aan het licht komt', zegt directeur Rick ter Stege van werkgeversorganisatie ZorgZijn Werkt, oprichter van het register. 'Veel instellingen ontkennen dat het bij hen gebeurt. En als de daders worden gepakt, zien collega's hen na ontslag gewoon weer aan het werk gaan bij de zorginstelling om de hoek. Dat is frustrerend.'

'Grijze lijsten'

Met steun van het ministerie van VWS richtte hij het register op, dat inmiddels de goedkeuring heeft van het College Bescherming Persoonsgegevens. De detailhandel werkt al jaren met een vergelijkbaar systeem.

Het waarschuwingsregister is voor verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg, instellingen voor verstandelijk gehandicapten en de ggz. Naast diefstal worden ook mishandeling en grensoverschrijdend gedrag opgenomen. In eerste instantie is het alleen voor de regio Haaglanden, maar binnen een jaar moet het landelijk actief worden.

Zorginstellingen informeren elkaar nu nauwelijks over stelende werknemers. 'Onder de tafel werken sommigen wel met 'grijze lijsten', zegt projectleider Mirja van der Hoeven. 'Maar officieel mag dat niet. De meeste instellingen zijn uiterst terughoudend.'

'Zorginstellingen zijn bang voor hun imago', zegt Ter Stege. 'Als familieleden naar de politie willen stappen, reageert het management vaak boos. Ze vinden dat het intern moet worden opgelost. Maar het gaat hier om zeer kwetsbare mensen die bescherming verdienen. Sommige ouderen slapen uit angst met hun tas onder hun hoofdkussen.'

Aangifte

Een medewerker komt alleen in het register als de instelling aangifte tegen hem heeft gedaan en hem heeft ontslagen. Ook moet er voldoende bewijs zijn. Daarna kan hij twee of vier jaar in het register komen.

Opvallend is dat geen veroordeling door de rechter nodig is. Volgens Ter Stege is dat een van de redenen die het register nodig maken: 'Voor justitie heeft dit geen prioriteit', zegt hij. 'Het gebeurt zelden dat iemand na zoiets wordt veroordeeld. Veel zaken halen de rechter niet eens.'

Sommige gevallen zijn schrijnend, zegt projectleider Van der Hoeven. Zo hoorde ze van een familie die werd gebeld dat hun moeder overleden was. 'Toen ze aankwamen in het verpleeghuis, bleek de trouwring van haar vinger afgehaald. Ook de trouwring van haar overleden man die ze om had, was verdwenen. Ze zijn nooit terug gevonden.'

'Naming and blaming'

Het is onbekend hoe vaak dit voorkomt: naar diefstal in de zorg is nooit goed onderzoek gedaan. Directeur Richard Franken van Hoffmann Bedrijfsrecherche zegt dat hij jaarlijks tweehonderd zaken onderzoekt en dat dit groeit met 10 procent. Om dieven te snappen, zet hij soms 'omakastjes' in, met ingebouwde camera. 'Vaak wordt er gedacht dat het uitzendkrachten zijn die stelen', zegt hij. 'Maar de klassieke fraudeur is juist iemand die er al lang werkt, niet opvalt, nooit ruzie zoekt en hard werkt.'

Instellingen zijn niet verplicht om mee te doen. Brancheorganisatie Actiz van verpleeg- en verzorgingshuizen is positief. 'Het is een goed initiatief, als er goed mee wordt omgegaan. Maar het zal niet alle diefstallen voorkomen. Wij adviseren ouderen vooral zelf beter op te letten.'

GGZ Nederland is juist fel tegen en zegt bang te zijn voor een cultuur van 'naming and blaming' en voor een 'heksenjacht'. Ze verzet zich vooral tegen het feit dat geen veroordeling nodig is. 'Er moet worden voorkomen dat er geruchten gaan rondzingen zonder dat een en ander goed is uitgezocht, anders werkt dit gevoelens van onveiligheid in de hand.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden