NieuwsPalliatieve Zorg

Zorgorganisaties richten extra palliatieve afdelingen op voor covid-19-patiënten om humaner te sterven

Ziekenhuizen en zorgorganisaties zetten overal in Nederland palliatieve afdelingen op voor coronapatiënten. In de bedden komen alleen patiënten te liggen die volgens de artsen zullen gaan overlijden.

Beeld Frank Muller

Het doel hiervan is om stervende patiënten en hun familie beter en met meer rust te kunnen begeleiden, omdat daar op de ‘normale’ covid-19-afdelingen te weinig tijd voor is. Volgens deskundigen maakt dit het stervensproces humaner. ‘Deze afdelingen zijn niet meer gericht op beter worden’, zegt geriater Judella Daal van het Dijklander Ziekenhuis in Hoorn, ‘maar op comfort’.

De extra bedden – in ziekenhuisvleugels, ouderenzorginstellingen, hotels en congrescentra – zijn ook nodig omdat naar verwachting zo veel coronapatiënten zullen overlijden dat niet iedereen meer thuis zal kunnen sterven.

De komst van de speciale afdelingen in ziekenhuizen heeft te maken met de ervaringen van Brabantse artsen, zegt Daal. ‘Normaal plaatsen we uitbehandelde patiënten over naar een verpleeghuis of in een hospice. Maar bij corona sterven patiënten soms binnen 24 uur. Anderen overlijden na twee, drie dagen. Het gaat zo snel, dat wij niet meer met deze mensen willen gaan slepen.’

Hotels

Ook huisartsen en ouderenzorginstellingen zoeken in heel Nederland naar locaties. ‘Wij hebben nu een hotel op het oog dat kan uitbreiden tot 200 bedden’, zegt Rieuwk Visser, bestuurder van huisartsengroep Hadoks in de regio Haaglanden. ‘Daarin komen mensen voor wie geen genezing meer mogelijk is en voor wie wij insturen naar het ziekenhuis als huisartsen niet zinvol vinden. Als je ze aan de beademing legt, komen ze er nooit meer vanaf. Dat kun je hun niet aandoen. Wij willen er alles aan doen om te zorgen dat het voor hen geen lijdensweg wordt.’

In een normale situatie zou een patiënt ook thuis kunnen overlijden, zegt hij. ‘Misschien kan dat nog wel. Maar wij dringen ook aan op een hotel omdat we verwachten dat er straks te weinig beschermingsmiddelen, thuiszorgmedewerkers en huisartsen zullen zijn om patiënten die gaan overlijden allemaal thuis te begeleiden.’

Er komen ook veel afdelingen, benadrukt bestuurder Ronald Schmidt van de Amsterdamse zorgorganisatie Cordaan, waar naast palliatieve patiënten mensen kunnen worden opgenomen die na hun ziekenhuisopname verder moeten aansterken. ‘Ook van de ouderen herstelt een substantieel deel, laten we dat niet vergeten.’ Voor Noord-Holland en Flevoland hebben zorginstellingen maximaal driehonderd van dit soort multi-inzetbare bedden beschikbaar. ‘Als die vol zitten, zullen ook wij naar hotels moeten uitwijken.’

Op de palliatieve afdelingen draait alles om een zo menswaardig mogelijk einde, zegt hoogleraar palliatieve zorg Saskia Teunissen van het UMC Utrecht en bestuurder van de Coöperatie Palliatieve Zorg Nederland. In de media verschenen verhalen van coronapatiënten die in hun laatste uren naar adem hapten  een traumatische dood, ook voor familieleden aan het bed. ‘Er zijn coronapatiënten die compleet oncomfortabel overlijden’, aldus Teunissen. ‘Mensen zien eruit alsof ze heel benauwd zijn, maar we weten niet hoe zij dat ervaren.’

‘In de vaart van de gewone covid-19-afdeling om patiënten te genezen, kunnen die signalen weleens gemist worden’, zegt Daal. ‘Dat is geen verwijt, maar daar is niet altijd tijd om telkens binnen te lopen.’

Bezoek

Een van de belangrijkste problemen van stervende coronapatiënten is benauwdheid. Juist daar zal veel aandacht voor zijn, zegt Daal. ‘Je kunt patiënten zuurstof geven, maar ook morfine. Daarvan wordt het gevoel van benauwdheid minder.’ Teunissen: ‘Op deze afdelingen is veel kennis over de hoeveelheid morfine die je mensen in zo’n geval kunt geven, bijvoorbeeld om te voorkomen dat mensen in een delier terechtkomen en verward raken.’

Een andere reden voor de speciale afdelingen is dat er zo in elk geval nog één iemand op bezoek kan komen. Op de ic- en verpleegafdelingen van de meeste ziekenhuizen is familie nu niet meer welkom. Volgens Marike de Meij, een huisarts in Amsterdam die in het ziekenhuis OLVG een palliatieve corona-afdeling van acht bedden heeft opgezet, is ‘het afschuwelijkste van alles’ dat patiënten nu alleen overlijden. ‘Dat nabestaanden geen afscheid kunnen nemen vind ik onmenselijk. Dat gaat heel erg tegen het idee in van wat goede palliatieve zorg is. Afscheid nemen is ontzettend belangrijk. Nog even bij elkaar zijn, nog iets kunnen zeggen, gewoon kunnen waken.’

Alles over het coronavirus
In dit dossier worden alle vragen beantwoord over het virus: over de effecten, symptomen en andere prangende vragen.

De belangrijkste grafieken en kaarten
Elke dag worden allerlei cijfers over de uitbraak van het coronavirus gepubliceerd. Maar welke cijfers zijn belangrijk? En hoe moeten we ernaar kijken?

Waarom je afstand moet houden
Nu het nieuwe coronavirus steeds verder om zich heen grijpt, groeit de roep om sociale contacten massaal terug te schroeven. Een simpel model laat zien hoe een beetje afstand een wereld van verschil maakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden