Nieuws Cordaan

Zorgorganisatie Cordaan liet verstandelijk beperkte cliënten zwijgcontract tekenen

Zorgorganisatie Cordaan heeft een groep verstandelijk beperkte cliënten een zwijgcontract laten tekenen over de financiële, geestelijke en fysieke mishandeling die zij jarenlang hebben moeten doorstaan.

Ronald Schmidt bestuurder van Cordaan. Beeld Ivo van der Bent

Dat bevestigt bestuurder Ronald Schmidt van Cordaan vandaag in een interview met de Volkskrant. Schmidt neemt het woord zwijgcontract zelf niet in de mond, maar erkent dat er in 2014 een ‘vaststellingsovereenkomst’ is getekend met de cliënten. ‘Daarin stond dat zij niet mochten praten over het bedrag dat zij van Cordaan ontvingen en dat zij zich niet negatief over Cordaan mochten uitlaten’, zegt Schmidt. Die laatste bepaling zou Cordaan ‘anno nu nooit meer laten ondertekenen’, aldus Schmidt. 

Overigens werden de medewerkers die de cliënten mishandelden niet ontslagen, maar vertrokken zij ‘in goed overleg’ en kregen ook zij een geldbedrag en een zwijgcontract mee.

Deze week veroordeelde de Amsterdamse rechtbank begeleider Sonja L. tot een werkstraf van 200 uur en het betalen van schadevergoedingen aan haar oude cliënten bij dagopvang Villa Anderz in Amsterdam-Noord. De dagopvang was een onderdeel van zorggigant Cordaan. Sonja – die volgens psychologen zelf over een weinig evenwichtige geestelijke gesteldheid beschikt – voerde daar samen met een collega jarenlang een schrikbewind. Ze kleineerde cliënten, gaf ze lijfstraffen en liet de psychisch zwakke cliënten hun uitkering opnemen voor de pot van de groep. De collega trof eerder al een schikking met justitie voor een taakstraf van 160 uur.

Yuri, een van de slachtoffers uit Villa Anderz van zorgorganisatie Cordaan, heeft in juni dit jaar in de Volkskrant uitgebreid verteld over zijn mishandeling. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

‘Dat het zo ver heeft kunnen komen, is mede doordat het management van Cordaan onzichtbaar was en nauwelijks toezicht en coaching had op de werkzaamheden van de verdachten’, stelde de rechtbank deze week in het vonnis over Sonja. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugdzorg tikte de organisatie eerder al op de vingers voor de situatie en voor het feit dat Cordaan bijna een jaar wachtte voordat het een melding deed.

De Inspectie laat weten niets af te weten van de zwijgcontracten. ‘De misstanden zijn destijds bij ons gemeld en door Cordaan voldoende onderzocht. Er is niet gemeld dat cliënten iets hebben moeten ondertekenen’, zegt een woordvoerder. De inspectie waarschuwt al langer tegen het gebruik van zwijgcontracten in de zorg, die volgens de instantie ‘zeer ongewenst’, zijn. ‘Als er iets mis gaat in de zorg, moet dat in alle openheid gemeld en onderzocht worden om ervan te leren en om herhaling hopelijk te voorkomen.’

Niet durven praten

Cordaan wilde zolang de rechtszaak liep niet reageren, maar dat doet bestuurder Schmidt vrijdag dus wel. ‘Wij hebben veel geleerd van deze afschuwelijke zaak’, zegt Schmidt. ‘We hebben nu veel beter zicht op wat er gebeurt op onze locaties. En we hebben geleerd dat je bij misstanden zoveel mogelijk open moet zijn. Daar past een clausule dat cliënten zich niet negatief mogen uitlaten dus zeker niet bij. Maar dergelijke clausules kwamen destijds vaker voor in de zorg.’

Voor de clausule dat er niet over bedragen mocht worden gepraat, heeft Schmidt wel begrip. ‘De bedragen verschilden per cliënt, de een had meer financiële schade geleden dan de andere. Het zou onrust geven als ze die bedragen onderling zouden vergelijken.’ Daarnaast wilde Cordaan volgens Schmidt voorkomen dat ‘mensen die om deze mensen heen vertoeven’ hen het geld weer afhandig zouden maken.

De zwijgcontracten waren zeer belastend voor de slachtoffers, stelt hun advocaat Wendy van Egmond. ‘Ze durfden met niemand te praten over wat hen was overkomen. Daardoor waren nieuwe begeleiders vaak niet eens op de hoogte.’ De advocaat laakt ook de manier waarop de contracten destijds zijn getekend. ‘Ik heb van mijn cliënten begrepen dat bijvoorbeeld hun bewindvoerders er niet bij waren. En dat de persoonlijk begeleiders van Cordaan die er namens hen wel bij waren, ook een zwijgcontract moesten tekenen.’ Verder wilde Cordaan de contracten volgens advocaat Van Egmond ook niet meegeven aan de cliënten. ‘Slechts een van hen heeft daarop gestaan, daardoor weet ik nu wat erin staat.’ De advocaat zoekt nog uit of die hele gang van zaken überhaupt wel mag.

Afhandelen

Schmidt, die destijds nog niet tot de raad van bestuur van Cordaan behoorde, herkent die weergave van de feiten niet. ‘Voor zover ik het heb kunnen terugvinden heeft Cordaan externe juridische bijstand voor de cliënten geregeld. Maar als blijkt dat we het toen verkeerd hebben gedaan, dan zullen we dat zorgvuldig met hen afhandelen.’

Lees meer over de mishandeling van zwakbegaafde cliënten van Cordaan:

Cordaan reageerde tot nu toe nauwelijks op de mishandeling van psychiatrisch patiënten in Villa Anderz. ‘Een afschuwelijke zaak’, zegt tweede man Ronald Schmidt van de zorgreus na de veroordeling van dader Sonja L. Hij gaat ook in op de ‘zwijgcontracten’ die zouden zijn opgesteld.

Sonja L. heeft als groepsleider jarenlang verstandelijk gehandicapten mishandeld op de dagopvang Villa Anderz in Amsterdam-Noord. Yuri vertelt hoe die jarenlange mishandeling door Sonja L. in zijn werk ging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden