Nieuws Zorginstelling Humanitas

Zorginstelling Humanitas vindt berisping van Inspectie demotiverend

Twee Rotterdamse verpleeghuizen van Stichting Humanitas presteren onder de maat volgens de Inspectie Gezondheidszorg. De zorginstelling erkent de problemen, maar vindt dat er met de zware berisping een verkeerd signaal wordt gegeven. Terecht?

Het Rotterdamse verpleeghuis De Leeuwenhoek van Humanitas. Beeld Foto Arie Kievit

Stichting Humanitas, een grote Rotterdamse zorgorganisatie, moet van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) de zorg in twee van haar Rotterdamse verpleeghuizen binnen acht maanden aanzienlijk verbeteren. Anders volgen sancties. Humanitas-bestuursvoorzitter Gijsbert van Herk tekent bezwaar aan tegen deze zogeheten aanwijzing. ‘Met een aanwijzing kan het werven van personeel nog lastiger zijn.’

Volgens de zorgbestuurder heeft de Inspectie ten onrechte geen rekening gehouden met de specifieke Rotterdamse grootstedelijke problematiek van deze verpleeghuizen, Hannie Dekhuijzen en de dementerenden-afdeling van de Leeuwenhoek. In grote steden is het volgens Van Herk nog moeilijker om voldoende deskundig personeel te vinden en de problemen van de bewoners zijn complexer. ‘Door zo’n aanwijzing raakt het personeel dat al keihard werkt gedemotiveerd, terwijl wij nu juist gemotiveerd personeel nodig hebben.’

Onvoldoende deskundigheid

Een aanwijzing van de Inspectie is een zwaardere berisping dan verscherpt toezicht: binnen een opgelegde termijn moet de kwaliteit van de zorg aanzienlijk verbeteren. Dit jaar heeft de Inspectie acht keer een aanwijzing opgelegd in de verpleging en verzorging. Vorig jaar was dat zeven keer.

‘Op een aantal punten hebben wij behoorlijke zorgen over de kwaliteit van de zorg in deze twee verpleeghuizen’, zegt hoofdinspecteur maatschappelijke zorg Korrie Louwes van de IGJ. In het inspectierapport staat dat het personeel van de Leeuwenhoek onvoldoende deskundig is om met de steeds complexere problemen van de dementerende bewoners om te gaan. Er zijn veel personeelswisselingen. Soms is er geen toezicht in de huiskamers. Veel (flex)krachten kennen de bewoners nauwelijks en houden onvoldoende rekening met hun wensen. Niet alle medewerkers kunnen omgaan met het grillige gedrag van dementerenden. Louwes: ‘Genoeg redenen om een aanwijzing op te leggen, een maatregel met de dwingende boodschap dat de zorg beter moet. Humanitas krijgt daarvoor acht maanden, een voor ons doen lange termijn.’

De Inspectie vervroegde het al geplande bezoek aan de Leeuwenhoek, na publicaties in de media in april dat er sprake zou zijn van structurele ouderenmishandeling. ‘Daarvan is niets gebleken. Als er acuut gevaar zou zijn geweest voor bewoners hadden we de Leeuwenhoek gesloten’, zegt Louwes. 

Aanzienlijke verbetering

De zorg van Humanitas is volgens haar aanzienlijk verbeterd ten opzichte van 2016, toen de hele organisatie met 23 verpleeghuislocaties een aanwijzing kreeg. ‘Maar er moet echt een tandje bij voor goede zorg op deze twee locaties. Wij denken dat die verbetering sneller gaat met de oplegging van zo’n maatregel.’

Van Herk heeft tevergeefs geprobeerd publicatie van de kritische inspectierapporten over de twee verpleeghuizen te voorkomen. ‘Niet om onze problemen verborgen te houden’, zegt de zorgbestuurder. ‘Wij zijn juist heel open, zie bijvoorbeeld de door Hugo Borst en Adelheid Roosen gemaakte documentaireserie in de Leeuwenhoek dit jaar. Daarin komen ook de door de Inspectie genoemde problemen aan bod.’

De Inspectie had volgens hem meer rekening moeten houden met de omstandigheden. ‘Ik pleit er nadrukkelijk niet voor dat de zorg minder goed mag zijn in sociaal-economisch zwakkere wijken in grote steden. Maar ik vind wel dat ons meer tijd en geld gegund zou moeten worden om aan de normen te kunnen voldoen.’

Personeelstekort

Het arbeidsmarktprobleem is groter in de grote steden, het vastgoed is er duurder en de sociaal-economische positie van bewoners is zwakker, zegt van Herk. ‘Onze cliënten hebben relatief vaker gezondheidsproblemen en psychiatrische problemen, en gemiddeld minder steun van mantelzorgers. Daarover ben ik met mijn grootstedelijke collega-zorgbestuurders al in discussie met het ministerie van Volksgezondheid. Met onderwijs is die differentiatie er tenslotte ook.’

Brancheorganisatie Actiz van werkgevers in de ouderenzorg bevestigt dat in het algehele personeelstekort in de zorg het in de grote steden nog lastiger is om zorgmedewerkers te werven. ‘Daarom zijn wij voorstander van regionaal beleid in de zorg’, zegt de Actiz-woordvoerder.

Het ministerie van Volksgezondheid laat nu door de zorgautoriteit NZA onderzoeken of de locatie zou moeten meespelen bij de financiering van verpleeghuizen; wat betreft de extra kosten van grootstedelijkheid, maar ook bijvoorbeeld de extra reiskosten door grotere afstanden in plattelandsgebieden. Eind van het jaar komt daarover een advies aan de minister.

Maar de Inspectie zal zeker geen andere inspectienormen hanteren op basis van de plek waar de zorginstelling staat. ‘Als Rotterdamse weet ik dat de Leeuwenhoek een uniek verpleeghuis is, multicultureel en in een levendige wijk. De bewoners hebben er een relatief zware zorgbehoefte’, zegt hoofdinspecteur Louwes. ‘Wij begrijpen dat het probleem om voldoende deskundig personeel te vinden niet in een week is opgelost, maar in acht maanden zou het moeten lukken. Wij weten dat ook veel andere verpleeghuizen in grote steden worstelen met de combinatie van arbeidsmarktproblemen en een complexere populatie. Maar alle verpleeghuizen moeten aan dezelfde basiskwaliteitseisen voldoen, ongeacht de locatie waar ze staan. Iedereen heeft recht op goede zorg.’

Complexere zorg

Door de hervorming van de zorg en de sluiting van verzorgingshuizen, komen alleen nog de meest zorgbehoevenden in het verpleeghuis. Op die steeds complexere verpleeghuiszorg is het personeelsbestand van Humanitas, met van oorsprong een welzijnsfilosofie, nog niet geheel toegerust, zegt Van Herk. ‘Humanitas neemt iedereen op, ongeacht de zwaarte van zijn problemen. De dag dat wij hoorden dat wij een aanwijzing kregen, hebben we nog iemand in totale crisis opgenomen op Hannie Dekhuijzen. Zo’n 80 procent van onze bewoners heeft meerdere, complexe problemen.’

De zorgbestuurder onderkent dat de zorg beter moet in de twee huizen. ‘Maar wij hebben daarvoor geen aanwijzing nodig. Toen ik in 2016 begon bij Humanitas, moest de organisatie van ver komen. Er zijn stappen gemaakt. Maar we zijn er nog niet. We gaan ons personeel scholen in hoe om te gaan met onbegrepen gedrag. Probleem is dat de werkdruk verder stijgt door het tekort aan personeel. De arbeidsmarkt kan ik niet beïnvloeden. De trend is dat veel collega’s als zzp’er gaan werken. Die kosten meer en kun je alleen inroosteren op hun voorwaarden, wat in de praktijk betekent dat vaste krachten bijvoorbeeld meer nachtdiensten en weekenddiensten moeten draaien.’

Van Herk vreest dat het een lastig traject wordt. ‘In het uiterste geval zullen wij de keuze moeten maken om cliënten in de zwaarste probleemcategorie niet meer op te nemen. Dat we inkrimpen en ons cliëntenbestand toespitsen op de medewerkers die we hebben. Dat is tegen onze principes.’

Veel mensen willen bij ons oud worden juist door die nadruk op welzijn, zegt Van Herk. ‘De Leeuwenhoek heeft een wachtlijst. Sommige bewoners zeggen: wij hoeven geen multidisciplinair zorgteam en een mantelzorgcontract. Die opgelegde normen hoeven van ons niet, zeggen ze, het is oké zo.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden