Nieuws

Zorgen over wreed lot van tolken die Nederlanders in Afghanistan bijstonden, nu Westen daar vertrekt

Tientallen Afghaanse tolken die voor de Nederlandse troepen hebben gewerkt, lopen levensgevaar in Afghanistan. Sinds 2019 is er een regeling die hun komst naar Nederland moet bespoedigen, maar die heeft maar in beperkte mate effect gesorteerd. Zonder extra maatregelen wacht hun een vreselijk lot, vrezen Vluchtelingenwerk en veteranen.

Barigul, een Afghaanse tolk die kort geleden nog ondergedoken zat in door de Taliban heroverd gebied. Beeld Marcel van den Bergh
Barigul, een Afghaanse tolk die kort geleden nog ondergedoken zat in door de Taliban heroverd gebied.Beeld Marcel van den Bergh

‘We maken ons echt zorgen’, zegt Hiske van den Bergh van Vluchtelingenwerk Nederland. Precieze cijfers over tolken ontbreken, omdat de IND ze niet apart registreert. ‘Voor zover wij er zicht op hebben zijn er sinds eind 2019 niet meer dan 25 tot 30 tolken alleen of met hun gezin naar Nederland gekomen.’

Nederland heeft een slechte naam als het gaat om de zorg voor tolken die een cruciale rol vervullen voor Nederlandse troepen in oorlogsgebieden. In 2014 nog blokkeerden de VVD en de PvdA een regeling die het tolken makkelijker zou maken asiel te vragen. Pas na een schandaal met een afgewezen asielverzoek van een tolk werd eind 2019 de regel losgelaten dat iedere tolk moet aantonen dat hij persoonlijk gevaar loopt.

‘We zijn anderhalf jaar verder, maar het lijkt er niet op dat het nu op zijn allersnelst gaat’, zegt Van den Bergh. Reden voor Anne-Marie Snels, de pas afgetreden voorzitter van de militaire vakbond AFMP, de noodklok te luiden – zeker nu de VS het vertrek van alle troepen uit Afghanistan hebben aangekondigd.

‘De tijd dringt, dus hoe gaan wij voor elkaar krijgen dat die belangrijke groep tolken die daar nog zit op tijd hierheen komt’, zegt Snels, ‘wetende dat de ambtelijke molens, ook van de IND en de ambassade in Kabul, uitermate traag draaien? Mensen moeten veel sneller hierheen worden gehaald.’

Snels weet dat Defensie sinds eind 2019 werkt met het getal van 86 tolken die in aanmerking komen om met hun gezin naar Nederland te reizen. Aan de Kamer schreef minister Bijleveld onlangs dat er al ‘tientallen’ tolken hierheen zijn gehaald. Maar Vluchtelingenwerk en betrokken veteranen vrezen dat er nog veel tolken in Afghanistan zitten – waar hun leven direct gevaar loopt.

‘Het is bekend dat er een prijs op het hoofd van deze mensen staat’, zegt Snels, die ook spreekt namens sommige families van omgekomen militairen en veel veteranen. Snels: ‘Defensie zegt altijd: we laten niemand achter. Dat moet ook voor Afghaanse tolken gelden. Zonder hen had Nederland niets kunnen betekenen in Afghanistan en ze hebben Nederlandse militairen het leven gered. Wij moeten wat terugdoen.’

Sara de Jong, politicoloog aan de Universiteit van York, wijst erop dat andere landen, de VS en Duitsland voorop, regelingen kennen voor ál het lokale personeel dat ze in dienst hadden. Zo zijn er in Duitsland al 760 lokale stafmedewerkers uit Afghanistan gevestigd, met gezinnen erbij meer dan drieduizend personen. In de VS gaat het, volgens cijfers uit 2020, om 18 duizend stafmedewerkers, en 45 duizend gezinsleden.

In een reactie stelt Defensie dat Nederland verantwoordelijkheid voelt voor de Afghaanse tolken. ‘Defensie spant zich, samen met Buitenlandse Zaken en de IND, in om de tolken die aan de vereisten voldoen naar Nederland te halen.’ Begin dit jaar is volgens Defensie het tempo opgevoerd en heeft Bijleveld zich daarvoor persoonlijk ingespannen.

Defensie beroept zich op de veiligheid van de tolken om geen cijfers te geven. Volgens Snels wordt de situatie te rooskleurig geschetst. ‘Het ontbreken van cijfers is zorgelijk omdat we zo ook niet weten wie er in Afghanistan achterblijven’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden