nieuws defensie

Zorgen over incidenten met ‘hitteletsel’ bij training Nederlandse militairen

Door hitteletsel, opgelopen tijdens zware trainingen, zijn 25 militairen tussen 2014 en 2018 in het ziekenhuis beland. Van hen liepen er vier blijvende lichamelijke schade op. In diezelfde periode zijn bij het ministerie van Defensie 53 incidenten met hitteletsel gemeld.

Nederlandse mariniers-in-opleiding. Beeld ANP

Dat melden dagblad de Stentor en tv-programma Zembla op basis van gegevens van het ministerie. De incidenten gebeurden bij binnenlandse oefeningen, vooral tijdens de opleiding van aspirant-militairen.

Kelvin Bosman, een 20-jarige marechaussee in opleiding, overleed in 2016 aan de gevolgen van hitteletsel, opgelopen bij een eindoefening van zijn basisopleiding in Apeldoorn. Het ministerie van Defensie erkende in februari aansprakelijk te zijn voor zijn dood. Staatssecretaris Barbara Visser maakte toen bekend dat een intern onderzoek loopt naar hitteletsel.

Volgens het ministerie van Defensie gaat een nieuw expertisecentrum de kennis over hitteletsel ‘krijgsmachtbreed’ bundelen. Anne-Marie Snels van vakbond AFMP zegt dat het haar niet zou verbazen als het werkelijke aantal slachtoffers hoger ligt. Ook de christelijke militaire vakbond ACOM vermoedt dat dit het topje van de ijsberg is, omdat niet alle incidenten gemeld worden.

Vochtbalans

Instructeurs moeten de training zo inrichten dat de kans op hitteletsel zo veel mogelijk wordt beperkt, zegt Jean Debie van militaire vakbond VBM. Hij legt een deel van de verantwoordelijkheid bij de individuele militair. ‘Die zal kort voor een zware oefening ook zelf op zijn vochtbalans moeten letten. Dan is het onverstandig de avond tevoren lang in de kroeg te zitten, van alcohol droog je uit.’ Hij zegt niet de indruk te hebben dat de trainingen zwaarder zijn geworden. ‘Deze incidenten zijn zeer zorgelijk.’

Snels vreest voor een afstand tussen theorie en uitvoering. ‘Defensie is fors nalatig geweest. Op papier zal het beleid in orde zijn, maar de vraag is of dat ook in de praktijk wordt toegepast. Jonge mensen zijn in een oefensituatie aan onnodige risico’s blootgesteld. Dat moet dringend veranderen.’

Vorig jaar waren er elf gevallen van incidenten als gevolg van oververhitting, bijna het dubbele van een jaar eerder. De verbeterplannen die na een reeks incidenten met hitteletsel in 2015 werden doorgevoerd, hebben niet tot het gewenste resultaat geleid. De ‘fysiek zwaardere’ opleidingen van de Landmacht (28 gevallen), de Marine (14) en de Marechaussee (5) hebben het grootste aantal incidenten.

Defensiecultuur

In januari oordeelde een commissie onder voorzitterschap van voormalig Shell-topman Jeroen van der Veer dat bij Defensie een cultuur is ontstaan waarbij te grote risico’s worden geaccepteerd. In 2016 waren er 4500 ongevallen, waarvan er 120 tot ziekenhuisopname of ernstige milieuschade leidden.

In dat jaar kwamen in Mali twee soldaten om bij een ongeval met een ondeugdelijke mortier en viel een slachtoffer bij een training op een niet gekeurde en ongeschikte schietbaan bij Woensdrecht. Een jaar eerder kwamen bij een helikoptercrash in Mali twee soldaten om het leven. Dat ongeluk is mogelijk het gevolg van ondeugdelijk onderhoud van de Apache-gevechtshelikopter.

In maart kwam naar buiten dat soldaten op missie in Irak en Afghanistan ernstige gezondheidsklachten hebben opgelopen door giftige gassen die vrijkwamen bij het verbranden van afval en medicijnresten in burnpits. Bij een speciaal meldpunt meldden zich tweehonderd veteranen met longziekten, verschillende vormen van kanker en maag- en darmklachten.

Chroom-6

Defensie kwam ook in opspraak omdat op verschillende locaties onderhoud aan defensiematerieel is verricht met giftige chroom-6-verf, waardoor defensiemedewerkers ziek zijn geworden. In februari bepaalde de Centrale Raad van Beroep dat Defensie een oud-militair een schadevergoeding moet betalen omdat hij ziek werd door werken met chroom-6.

De commissie van der Veer legde een direct verband tussen het falende veiligheidsbeleid en de harde bezuinigingen van de afgelopen jaren. Sinds vorig jaar is het budget voor Defensie weer wat verhoogd. Het kabinet-Rutte III trok 1,5 miljard euro extra uit voor Defensie, waarvan 1,2 miljard bedoeld is voor achterstallig onderhoud. Jeanine Hennis moest twee jaar geleden aftreden als minister vanwege de gebrekkige veiligheid bij Defensie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.