KLOPT DIT WEL?

Zorgen miljoenen fouten in huisartsrecepten voor 1200 doden per jaar?

Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: huisartsen maken jaarlijks miljoenen fouten in medicijnrecepten, met 1200 doden als gevolg.

Huisarts schrijft recept uit Beeld anp

Het zal wel iets met dat ongelofelijk lelijke doktershandschrift te maken, zou je denken. Want daar was ineens afgelopen maandag het nieuws van de Telegraaf: huisartsen leveren hun medicijnrecepten zo slordig aan, dat apothekers er jaarlijks tien miljoen fouten in ontdekken. Door zulke medicatiefouten vallen er ook nog eens 1200 doden, voegt de krant eraan toe. Schokkende cijfers natuurlijk. Ze werden snel verspreid door AD, RTL Nieuws en ook in deze krant, op internet althans.

De vraag is of er iets van die cijfers waar is. Ze komen de apothekersvereniging KNMP namelijk wel heel goed uit bij de lancering van haar nieuwe campagne, waarin ze duidelijk wil maken dat apothekers allang geen pillenverkopers meer zijn, maar daadwerkelijk zorg leveren omdat ze huisartsrecepten op fouten controleren. En ja: des te meer fouten huisartsen maken, des te groter de heldenrol van de apotheker natuurlijk.

Cijfers uit 1999

Eerst even die tien miljoen jaarlijkse receptfouten. Bij navraag blijkt de KNMP zich voor dat getal te baseren op een onderzoek van Henk Buurma dat in Pharmaceutisch Weekblad verscheen. Buurma nam een steekproef onder honderden apothekers en vroeg ze hoe vaak ze een recept moesten aanpassen. Dat bleek in 4,3 procent van alle recepten het geval te zijn. Met de 240 miljoen recepten die in 2015 volgens farmastichting SFK werden uitgeschreven, kom je op ongeveer 10 miljoen aanpassingen uit.

Prima, maar aan deze schatting kleeft een flink probleem: Buurma turfde de receptwijzigingen in 1999, maar liefst 17 jaar geleden. De prehistorie, artsenpraktijktechnisch gezien. Zo worden alle recepten op een computer uitgedraaid en niet meer met de hand geschreven, terwijl dat nou juist volgens Buurma de kans op een fout verdubbelt. Daarnaast hebben huisartsen nu vaker toegang tot het volledige patiëntendossier, wat de kans op missers ook verkleint. Kortom: die tien miljoen receptfoutjes - waarvan overigens slechts een kleine miljoen om medische missers gaat, het grootste deel gaat om zaken als adreswijzigingen - is waarschijnlijk een overschatting.

Beeld anp

Onderschatting

Een woordvoerder van het KNMP stelt daar tegenover dat de tien miljoen wijzigingen juist een onderschatting zijn, omdat er door de vergrijzing nu meer oude mensen zijn die combinaties van geneesmiddelen voorgeschreven krijgen, waarbij het risico op missers juist groter is. Maar ook daarvan zijn geen harde cijfers, waarmee het echte aantal levensreddende apothekersingrepen een mysterie blijft, al is de kans groot dat het nog steeds in de miljoenen loopt.

Die 1200 jaarlijkse doden door foute huisartsrecepten dan? Dat is een getal dat al enkele jaren rondzweeft onder artsen en ook de auteur van het Telegraaf-artikel ter ore is gekomen. De bron is de zogenoemde HARM-studie uit 2006. Maar ook daar zitten wat haken en ogen aan. De belangrijkste: het grootste deel van deze groep pechvogels betrof patiënten die thuis zelf hun eigen medicatie toedienden en daarbij waarschijnlijk een verkeerde inschatting maakten. Dat heeft natuurlijk niets meer met huisartsenrecepten te maken. Met die nuance zakt het aantal doden door receptblunders in elk geval ver onder de 1200 per jaar. Aan de andere kant, zegt de woordvoerder van KNMP, is de kans groot dat doden door medicatiefouten door artsen worden ondergerapporteerd. Hoeveel het er dan precies wel zijn: we weten het gewoon niet.

Dat apothekers te midden van dit alles een onbekend aantal recepten corrigeren is logisch, zegt een woordvoerder van Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), want zij hebben als enige het volledige medicatieoverzicht van patiënten in handen. Dat zij dan de voornaamste verdedigingslinie tegen medicatiefouten zijn, is logisch. Belangrijk werk dat wellicht de campagne van de apothekersvereniging KNMP rechtvaardigt, alleen niet per se de cijfers die daarbij de pers haalden.

Oordeel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.