Zorgculturen

Gruwelverhalen uit het oude vaderland geven expats een oer-zelfvertrouwen en leren het verschil tussen medische bureaucratie met (VS) en zonder empathie (NL)....

Gisteren gegeten met een groepje Nederlandse vrouwen die hierwonen en, op een na, getrouwd zijn met Amerikaanse mannen.Sommigen hadden elkaar gevonden op de Nederlandse Faculteitsclubop de campus, waar maandelijks Nederlands angehauchte lezingenen filmvertoningen worden georganiseerd, een ander had op eenparkeerplaats een NL-tekentje op een gele Mini Cooper ontdekt enwas blijven wachten op de bestuurder ('Heeee, kaaskop!'), nogweer anderen hadden elkaar via de Netherlands American CulturalHeritage Organization, NACHO, ontmoet en organiseerden sindsdienmaandelijks etentjes. Magneten die naar elkaar toe wiebelen,Nederlanders, net als de meeste etnische minderheden trouwens.Ze zoeken elkaar op, haast ongelovig: daar is er waarachtig nogeen.

Nederland heeft de eigenschap, eenmaal achtergelaten aan deandere kant van de aarde, te slinken tot irrelevante proporties,waardoor bewijzen van het tegendeel altijd weer een soortopwinding teweegbrengen. Het geeft een vreemd oerzelfvertrouwente beseffen waar je vandaan komt. Hier in Berkeley wordt methartstocht Sinterklaas gevierd, compleet met pepernoten, boot enPieten, en de Nederlandse regering betaalt voor een schooltjevoor het onderhoud van het afbrokkelende Nederlands van dekinderen der afvalligen.

Het is een grappig bijeengeraapt groepje, deze vrouwen, hunvoornaamste herkenningspunt zijnde hun nationaliteit. Toch is datiets - als je in het buitenland bent. En de vreugde van hetvergelijken en het ijken van ervaringen is aantrekkelijk, zelfsvoor mij, toch slechts een paar maanden hier.

Kinderen vormen een belangrijke tweede. Een van de vrouwenis zwanger, een andere kreeg twee maanden geleden een baby.Onmiddellijk discussiepunt: de ruggenprik. Het gehele gezelschapis tot mijn verbazing vóór het Amerikaanse, gemedicaliseerdebevallingssysteem, waarbij aan elk orgaan tijdens de bevallingeen apparaat hangt en pijn als iets uit een prehistorischgruwelkabinet wordt beschouwd. Nederland en pijn zijn hechtverbonden. Met weerzin wordt door de aanwezigen gesproken overhet door hen als Nederlands beschouwde credo dat een band met jebaby alleen met langdurige barenspijnen te verkrijgen valt.Marteling baart band, schampert men. Men schaamt zich niet vooreigen weekheid, integendeel, is trots op eigen mondigheid! Demedische stand is hier extreem voorzichtig, elke week word jegecheckt en men doet verder alles wat de patiënt verlangt.

Dat is in Nederland wel anders, zeg ik, en ik vertel overToby. Een week voor we naar de VS gingen, kreeg ik eenafscheidsfeestje aangeboden door de moeder van mijn dochtersbeste vriendinnetje. Een dag lang zaten we bij haar in de tuinin de zon met vriendinnen, drank en eten - een beetje zoals wijnu. Wat we op dat moment eigenlijk vierden, was de genezing vanhaar zoontje Toby, die anderhalf jaar eerder met leukemie in hetAMC was opgenomen.

Een maand na aankomst in Berkeley hoorde ik van haar datToby ineens zulke erge hoofdpijnen had dat ze haar 'oude'afdeling in het AMC maar had gebeld. De verpleegster ter plekkevond hoofdpijn geen zaak voor kinderoncologie, ze waren immersuitbehandeld. Na nog twee weken hoofdpijn ging Toby's gezichtjeverlammingsverschijnselen vertonen. Nu mochten ze komen.Onderzoek. Scans. Na een paar dagen kregen alle vrienden eenmail. De ziekte was terug, en wel gedeeltelijk in Toby's hoofd,alleen een beenmergtransplantatie kon hem redden. De verlammingwas een gevolg van het lange wachten. De week erop werd zijnzusjes bloed geprikt, om te zien of het met het zijne matchte.Twee weken, dan krijgen ze de uitslag. Hoop. Kans van één opvier.

'Die verpleegster is, neem ik aan, ontslagen?', bel ik. Nee.Ze had zelfs niets gezegd. Deed zelfs net zo onaangenaam alsaltijd. Als mijn vriendin met haar zieke kind aankomt voor eennieuwe chemo, en om de moed erin te houden zegt: 'Wij zijn erklaar voor...', wijst Florence Nightingale haar fijntjes terecht:'Toby is er klaar voor, bedoelt u.' Het is de toon. En als ze natwee weken op de afdeling te hebben doorgebracht, vanwege eendoor het ziekenhuis veroorzaakte infectie, nog eens drie uur langop de uitslag van een foto moeten wachten, wil de zuster evenrustig haar lunch opeten voor ze de dokter roept. 'Want ik ga vanmijn graatje.' Mijn vrienden vloeken niet hoorbaar, slaan niemandin elkaar. Niet alleen zijn ze goed opgevoed, ook zijn zegegijzeld. Want brullen, in een situatie waarin je iedereen zohard nodig hebt als zij, geeft risico's. Ook anderszins dreigtstraf. 'Als de anaesthesist nou maar niet boos wordt, meneer'.Bloeduitslagen die niet worden doorgegeven, een hele dag nuchterblijven voor operaties die plotseling niet doorgaan.Onderbezetting, nietwaar? En dan het wachten. Twee weken, toch?Dat leek onoverkomelijk lang. Het worden er drie. Geen reden. Danvier. Nog steeds niet. Vijf. Zes. Na zeven weken horen ze dat hetbloed van hun kinderen niet van hetzelfde soort is. Dat menandere mensen voor heeft laten gaan (en niet zij), dat er foutenzijn gemaakt (maar niet door hen), dat er met hun hart en zenuwenis gespeeld door mensen die te goed hebben leren abstraheren vanhun vak, dat is in Nederland kennelijk gewoon geworden. Ja, wehebben het over het AMC - was dat niet een van de besteziekenhuizen in, ja, dat.

Mijn nieuwe Nederlands-Amerikaanse vriendinnen zijngeschokt. Er is een hoop op de hysterie van Amerikaanse doktersaan te merken, ze kunnen hier nu eenmaal aansprakelijk wordengesteld voor alles wat misgaat, en overal worden medicijnen vooruitgeschreven, maar ze rennen wel, en de patiënt is koning!Iemand ging met haar kind met luis naar de dokter. Op deweegschaal, bloeddruk gemeten, de thermometer in de mond:standaard, mevrouw. Daarna gaf de dokter het middel dat de moeder op internet had gevonden.

'I'm sorry I wasted your time', zei de dokter. Bureaucratieheeft vele gezichten. Zonder inlevingsvermogen wordt alles eenhel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden