NIEUWSReguliere zorg

Zorg voor honderdduizenden patiënten moest wijken voor coronavirus

Honderdduizenden patiënten hebben de afgelopen maanden niet de zorg kunnen krijgen waar zij recht op hadden, met mogelijke gezondheidsschade tot gevolg. Dat blijkt uit een rapport van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Een patiënt krijgt een bestralingsbehandeling tegen kanker. Behandelingen zoals deze komen in het gedrang doordat alle aandacht en alle ziekenhuiscapaciteit naar corona gaan.Beeld Science Photo Library

Huisartsen hebben sinds de uitbraak van het corona-virus in Nederland 360 duizend mensen minder naar een medisch specialist verwezen dan de afgelopen jaren in dezelfde periode. Ook zijn 290 duizend al geplande behandelafspraken in het ziekenhuizen sinds begin maart niet doorgegaan. 

De NZa maakte het rapport in opdracht van het ministerie van VWS om een beeld te krijgen van het stuwmeer aan onvervulde ziekenhuiszorg.

Verwijzingen

Hoeveel patiënten nu precies wachten op een (dringende) zorgafspraak, weet de NZa niet. Een deel van de patiënten die een verwijzing krijgt van de huisarts maakt daar nooit gebruik van en het aantal sportblessures en verkeersongevallen is enorm verminderd door de lockdown-maatregelen, dus er zullen dit jaar ook minder verwijzingen nodig zijn geweest. Ook is niet duidelijk hoeveel zorg wel is doorgegaan. Aan de andere kant heeft de NZa alleen de huisartsverwijzingen geïnventariseerd: hoeveel verwijzingen van bijvoorbeeld bedrijfsartsen, jeugdartsen of verloskundigen niet zijn doorgegaan heeft de instantie niet geteld. Ook is niet bekend hoeveel patiënten al wel een verwijzing hadden voordat de crisis uitbrak, maar voor wie nog geen behandelafspraak was afgesproken.

Gezondheidsschade

Wat wel vaststaat, erkent de NZa, is dat deze niet-geleverde en uitgestelde zorg kan leiden tot gezondheidsschade bij patiënten. In normale tijden moet 40 procent van alle gevraagde ziekenhuiszorg binnen een maand worden geleverd om het risico op blijvende gezondheidsproblemen zo klein mogelijk te maken. Dat percentage halen de ziekenhuizen nu bij lange na niet, ook al is de meeste (semi-)acute zorg ook de afgelopen weken gewoon doorgegaan.

Hoe groot de totale gezondheidsschade is, is nu nog niet te zeggen. ‘Maar het is wel de reden waarom we nu echt uit de startblokken moeten komen en de reguliere zorg moeten opschalen’, zegt Karina Raaijmakers, directeur Toezicht en Handhaving bij de NZa. ‘Om te beginnen met de urgentere zorgvragen.’

Urgentielijst

Om te bepalen welke zorgproblemen het eerste moeten worden verholpen, hebben wetenschappelijke artsenverenigingen vijfduizend diagnoses en de bijbehorende behandelingen op een urgentielijst gezet. Per ‘diagnose-behandelcombinatie’ (dbc) staat nu op de lijst hoe snel een patiënt moet worden geholpen: van ‘binnen 24 uur’ tot ‘langer dan drie maanden’.

‘Wij willen vanuit de solidariteitsgedachte met deze lijst bereiken dat elke arts in Nederland met dezelfde bril bekijkt welke zorg weer moeten worden opgestart’, aldus Raaijmakers. ‘Een orthopeed in het noorden van het land heeft misschien weinig negatieve gevolgen ondervonden van het virus en zou sneller weer minder-urgente operaties kunnen uitvoeren. Maar je wilt niet dat het uitmaakt waar je in Nederland woont voor de vraag wanneer je zorg kunt krijgen. Ook mensen in zwaar getroffen gebieden moeten gelijke toegang tot de reguliere zorg hebben.’

Daarom houdt de NZa ook in de gaten welke initiatieven er in de regio’s ontstaan, zodat de landelijke spreiding van zorg goed verloopt.

Nóg ingewikkelder voor ziekenhuizen

Om er zeker van te zijn dat in elke regio ziekenhuizen evenveel ruimte hebben om – naast de Covid-zorg – hun gebruikelijke zorg te bieden, blijven corona-patiënten over het hele land verspreid worden.

De nieuwe fase waarin ziekenhuizen nu komen is volgens Bart Berden, bestuursvoorzitter van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg, ‘zeker niet makkelijker’ dan die van volledige concentratie op het virus. ‘De belangen van andere patiënten die zorg willen, van zorgverleners die ze willen helpen, en de corona-zorg die moet doorgaan, gaan nu tegenover elkaar staan.’

Daarnaast draaien de ic’s nog altijd op 180 procent van hun gebruikelijke bezetting en is de afgelopen periode enorm zwaar geweest voor de artsen en verpleegkundigen. ‘Een doorstart is opnieuw een forse belasting.’

Hoe herstart je de zorg?

Na anderhalve maand van ‘alle ballen op corona’ kan en moet de reguliere zorg weer op gang komen. Gewoon de draad oppakken gaat niet, nu er honderdduizenden afspraken zijn afgezegd. Hoe herstart je de zorg? 

Meer over de corona-zorg in de ziekenhuizen

Op de covid-afdeling denkt niemand dat de strijd al gewonnen is:‘Hier sterven de patiënten soms letterlijk in mijn armen’

‘Je ziet ze denken: daar is de ic-dokter, daar komt mijn vonnis’

Het dagboek van SEH-arts Susanne van Zoggel: ‘Misschien wordt deze tijd wel moeilijker dan toen we werden overstelpt met coronapatiënten’

Problemen op de intensive care lijken onder controle: voor het eerst een daling in het aantal opnames

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden