Zorg in Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten om exportverbod door Venezuela

Wat bezielt Venezuela om de verbindingen met Aruba, Bonaire en Curaçao nog drie dagen gesloten te houden?

Lege marktkramen in Curaçao doordat er geen groente en fruit meer wordt aangevoerd uit Venezuela. Foto anp

Die vraag houdt de gemoederen bezig nu parlementaire delegaties uit de vier landen in het koninkrijk (Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten) deze week bijeenzijn. Is het de smokkel en gebrek aan eten in Venezuela, zoals president Nicolás Maduro zegt? Of zijn er andere verklaringen?

De discussies tijdens wat officieel het Interparlementair Koninkrijksoverleg (Ipko) heet, lopen soms hoog op. Want wat niet veel meer leek dan een Venezolaans verbod op de uitvoer van groente en fruit, is volgens sommige parlementariërs een veel groter geopolitiek spel.

Niemand wil worden geciteerd, maar de theorie die opgang doet onder de parlementariërs is deze: de oliebelangen van China, dat in de Cariben en Latijns-Amerika snel aan invloed wint, spelen een rol bij het sluiten van de grenzen.

Venezuela verkeert in een diepe sociaaleconomische en politieke crisis, maar het land Venezuela beschikt ook over enorme reserves olie. Olie die voor een deel wordt geraffineerd op het nabijgelegen Curaçao, waar het Venezolaanse staatsbedrijf Pdvsa tot eind 2019 de vroegere Shell-raffinaderij huurt.

Voor de periode na 2019 heeft het Chinese bedrijf Guangdong Zhenrong Energy (GZE) aangegeven de raffinaderij, die belangrijk is voor de Curaçaose economie, te willen overnemen en moderniseren. Maar de regering van premier Eugene Rhuggenaath maakte onlangs een einde aan de onderhandelingen met GZE, dat zich 'onbetrouwbaar' zou hebben getoond.

De restanten van een boot waarmee Venezolanen de oversteek probeerden te maken. Foto reuters

Op Curaçao zijn woensdag vier aangespoelde lichamen gevonden. Alles wijst er op dat het gaat om Venezolanen die illegaal Curaçao wilden bereiken. De kustwacht zegt dat het om twee mannen en twee vrouwen gaat. Ondanks de boycot proberen inwoners van het buurland proberen Curaçao te bereiken op zoek naar werk of producten die in hun eigen door crisis verscheurde land slecht verkrijgbaar zijn. Een familielid van de slachtoffers zegt tegen persbureau Reuters dat er teveel mensen op het bootje zaten en dat een grote golf de boot doormidden brak. Het familielid overleefde de schipbreuk wel.

Voeg daarbij het feit dat China het bewind van Maduro de laatste jaren zo'n 60 miljard euro heeft geleend, en het verhaal is rond, zeggen de deelnemers aan de Ipko-conferentie: China wil met de raffinaderij niet buitenspel worden gezet en gebruikt Venezuela nu als hefboom om zijn zin te krijgen.

De theorie doet ook onder onder deskundigen opgang. De Curaçaose politieke analist Miguel Goede meent dat Maduro de ABC-eilanden, en daarmee ook Nederland, met zijn boycot 'de impliciete boodschap' kan geven dat zijn land, met China als sterke bondgenoot, geldschieter en afnemer van Venezolaanse olie, door de buurlanden zeer serieus genomen moet worden.

Vergezocht? Aan de andere kant van de Caribische zee, in de Venezolaans hoofdstad Caracas, spreekt een goed ingewijde bron, de 'China-theorie' deels tegen. Volgens deze bron is de Venezolaanse boycot vooral ingegeven door de zorg over de smokkel uit Venezuela van koper, zoals voor elektriciteitsleidingen, waardoor bijvoorbeeld in de deelstaat Falcón van grote stroomuitval sprake is. Die leidt tot economische schade. Niettemin zou Venezuela met China de crisis ook politiek kunnen 'benutten'.

Wat zeker is: Curaçao en Aruba maken zich 'grote zorgen', zeggen tijdens het Ipko de delegatieleiders van deze autonome Caribische landen, Giselle McWilliam en Juan Thijsen. Ook Nederland is nauw bij de zaak betrokken, geeft de Nederlandse delegatieleider Alexander Pechthold (D66) aan. Den Haag is immers niet alleen verantwoordelijk voor de 'bijzondere gemeente' Bonaire, maar ook voor Defensie en Buitenlandse Zaken op alle zes Caribische koninkrijkseilanden.

Vrijdag is overleg tussen Venezuela en de Nederlandse koninkrijksregering. Tot nu heeft VVD-minister Halbe Zijlstra van Buitenlandse Zaken ervoor gekozen zeer gematigd op het Venezolaanse optreden te reageren. De Ipko-delegaties willen de bewindsman in een brief om toelichting op de Nederlandse positie vragen.

Het Nederlandse optreden in de crisis met Venezuela wordt ook vanuit Washington nauw gevolgd. Curaçao, waar een Amerikaanse luchtmachtbasis is gevestigd, is voor de VS een belangrijk eiland.

Meer over