Zonniger SP schrapt 'leuke dingen voor de mensen'

De leiderswissel tussen Emile Roemer en Agnes Kant en het vooruitzicht om mogelijk eindelijk te gaan regeren doen zich voelen in het nieuwe SP-partijprogramma Nieuw Vertrouwen. De toon is zonniger, de verontwaardiging teruggeschroefd en inhoudelijk zijn de scherpste kantjes eraf.

DEN HAAG - In vergelijking met het programma uit 2010 is de SP op veel punten naar het politieke midden opgeschoven. Eerste ambitie lijkt het om verslechtering van de situatie aan de onderkant van de samenleving te voorkomen. Het aantal beloften over verbetering is teruggebracht.


Dat is in lijn met uitlatingen die de SP-top de afgelopen weken heeft gedaan. Zo zei Roemer dat de SP wil zorgen dat de inkomensverschillen in Nederland niet vergroot worden, terwijl in voorgaande jaren vaak op hoge toon werd geëist dat die verschillen kleiner zouden worden gemaakt.


Twee jaar terug werd bijvoorbeeld nog opgeroepen tot een winstbelasting van 30 procent voor bedrijven. Dat punt is verdwenen. Wel heeft het program juist opvallend veel aandacht voor het midden- en kleinbedrijf. In allerlei passages wordt de sector ontzien, zo blijft de btw op 19 procent. 'Het MKB is de motor van de economie', heet het.


Waar de SP altijd fel tegen verhoging van de AOW-leeftijd was, blijft nu de pensioengerechtigde leeftijd 'in ieder geval tot 2020 op 65 jaar'. Twee jaar terug werd nog opgeroepen tot verhoging van het minimumloon en het sociale minimum met 5 procent, nu wordt alleen gerept van 'verhogen'. Toen zou het eigen risico in de zorg worden afgeschaft, nu wordt gesproken van 'fors verlagen'.


In de categorie 'leuke dingen voor de mensen' is geschrapt. Zo wilde de SP twee jaar terug nog dat de toegang tot alle musea gratis zou worden, nu volstaat het dit 'minstens één dag in de week' te doen. De partij accepteert dat het budget voor Ontwikkelingssamenwerking omlaag gaat van 0,8 naar 0,7 procent.


De SP noemt het programma 'optimistisch en realistisch'. En: 'Wij gaan niet voorbij aan het feit dat door falend beleid, hier en in Europa, de middelen van overheid en burgers worden bedreigd. We kunnen ons niet permitteren dat mensen permanent tekortkomen - en dat kunnen we ook niet vragen van de overheid.'


Het optimisme komt al tot uiting in de aanhef: 'Nederland is een mooi land, met geweldige mogelijkheden. En volop kansen voor de toekomst.' De SP zoekt de uitweg uit de crisis vooral in herverdeling van de lasten. Die komen vooral terecht bij de hogere inkomens. Vermogens en vermogensinkomsten worden zwaarder belast, terwijl de kinderbijslag en een reeks premies inkomensafhankelijk worden gemaakt.


Grote bedrijven worden aan banden gelegd, als het aan de SP ligt. Vooral de financiële sector krijgt te maken met extra toezichthouders, bonussen worden daar bij wet verboden en ten onrechte uitgekeerde bonussen worden teruggevorderd. Bestuurders die slecht presteren krijgen met de strafrechter te maken en de mogelijkheden voor civiele aansprakelijkheid worden vergroot.


Nieuwe financiële producten worden voortaan getoetst voordat ze de markt op mogen. Spaar- en zakenbanken worden gescheiden. 'Zo verhinderen we dat banken ooit nog kunnen gokken met het spaargeld van hun klanten.' Ook krijgen grote bedrijven te maken met hogere milieubelastingen, zoals een 'verbrandingsbelasting' en een 'ecotaks' voor grootverbruikers.


Werkgelegenheid

Een investeringsprogramma van 3 miljard euro moet de werkgelegenheid weer aanjagen. Onderhoud aan woningen, het spoor, scholen, universiteiten, dijken en wegen moet eerder gebeuren, kantoorpanden moeten worden omgebouwd tot woonruimten.


Het standpunt rond de hypotheekrenteaftrek is ongewijzigd gebleven. De SP wil de aftrek in tien jaar 'aftoppen' op 350 duizend euro. Het percentage waartegen kan worden afgetrokken wordt dan gemaximeerd op 42 procent. Daarmee is de SP overigens al voorbijgestreefd door andere partijen. De PvdA wil de aftrek op termijn maximeren op 30 procent. Het CDA pleit voor een vlaktaks, waarmee het plafond voor de aftrek slechts enkele procenten hoger zou komen te liggen.


Over Europa is het program genuanceerd. Het moet afgelopen zijn met vorming van de 'Europese superstaat', vindt de SP, maar op financieel gebied mag er juist meer regie komen. Verder moet het streven gericht zijn op het bijeenhouden van de huidige EU, uitbreiding moet worden gestopt.


Hoe alle maatregelen uitwerken op de staatsfinanciën op lange termijn, is nog onduidelijk. Pas na half juli kan het CPB de programma's doorrekenen. In 2010 zorgde het SP-programma voor vermindering van het tekort met 10 miljard euro, waar het kabinet koos voor 18 miljard euro.


Maar wie al komend jaar binnen de Europese norm voor het begrotingstekort van 3 procent wil blijven, moet op zoek naar nog eens ten minste 12 miljard euro aan extra bezuinigingen. Voor de SP hoeft dat pas 'in de komende regeerperiode', meer concreet in 2015.


BELANGRIJKSTE PUNTEN UIT HET SP-VERKIEZINGSPROGRAM

Begrotingstekort op termijn naar 3 procent


Toptarief van 65 procent voor inkomens boven 150 duizend euro


Kinderbijslag wordt inkomensafhankelijk


Bescherming van het minimumloon (in 2010: verhoging met 5 procent)


Lager eigen risico in de zorg (in 2010: afschaffen)


Zorgpremie inkomensafhankelijk


Iedereen onder de 27 aan het werk of op school


Ontslagbescherming blijft


Nullijn voor ambtenaren en semi-ambtenaren vanaf twee maal modaal


Verhoging bankbelasting


Introductie speculatiebelasting


Taken Europese Centrale Bank uitbreiden


3 miljard aan investeringen in onderhoud per 2013


SP KIEST VOOR ERVARING OP KANDIDATENLIJST

De SP kiest bij de samenstelling van de kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september voor ervaring. Na lijsttrekker Emile Roemer volgen de zittende Kamerleden, op Ewout Irrgang na, die eerder al had aangekondigd de Tweede Kamer te verlaten.


Op de dinsdag gepubliceerde conceptlijst staat de eerste nieuwkomer op plaats 15. Het is Arnold Merkies, econoom en medewerker van de Tweede Kamerfractie. Na hem volgt hoogleraar en Eerste Kamerlid Eric Smaling.


De plaatsen na Roemer worden ingevuld door respectievelijk Renske Leijten en Ronald van Raak.


Leijten haalde in 2010 veel voorkeurstemmen. (ANP)


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden