Reportage Begroting Koningshuis

Zonnepanelen, treinreizen en stoffelijke resten: in het jaarlijkse ‘potje koning pesten’ komt alles voorbij

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Beeld ANP

Moeten er geen zonnepanelen op paleis Huis ten Bosch? Kan de koning niet wat vaker met de trein reizen? En waarom houdt hij Het Loo drie maanden per jaar gesloten? Tijdens het jaarlijkse debat over de begroting Algemene Zaken en Koninklijk Huis kan elk onderwerp voorbijkomen. Premier Rutte beantwoordde woensdag alle vragen over de voorrechten van het staatshoofd, maar kwam de Kamer op weinig punten tegemoet.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

PVV-Kamerlid Martin Bosma noemt het debat over de begroting Algemene Zaken en Koninklijk Huis ‘het jaarlijkse feestje dat we hier mogen hebben’. Omdat het ‘altijd gezellig’ is. ‘Er komt van alles langs.’ 

SGP-Kamerlid Kees van der Staaij valt hem bij. ‘Dit is altijd een boeiend debat. Met vaste ingrediënten en ook altijd weer verrassende nieuwe elementen.’

De beraadslaging woensdag vormt daarop geen uitzondering. Een bonte stoet onderwerpen trekt voorbij. Waarom krijgt de koning geen zonnepanelen op paleis Huis ten Bosch? Kan hij niet wat vaker met de trein reizen? Waarom houdt hij kroondomein Het Loo drie maanden per jaar gesloten? En hoe zit dat met Johan van Oldenbarnevelt, in 1619 vermoord door een Oranje – waarom wordt niet gezocht naar zijn stoffelijke resten onder het Binnenhof?

Premier Mark Rutte tijdens de behandeling van de begroting Algemene Zaken en Koninklijk Huis. Beeld ANP

Zo werkt Nederland

Minister-president Mark Rutte (VVD) moet op alle vragen antwoord geven. Dat doet hij meestal beminnelijk, soms kortaf. Als hij wat royaler op een punt ingaat, is dat altijd onder verwijzing naar bestaande wet- en regelgeving. Hier en daar volgt een kleine toezegging, na eerst een blik van verstandhouding met zijn ambtelijke staf achter in de plenaire zaal. Kan hij de Kamer tegemoetkomen? Ja, dat kan. Vaker klinkt een beslist: ‘Nee, dat gaan we niet doen.’

Er zijn verschillende manieren om naar het debat te kijken. Netjes gezegd debatteert de Kamer over de voorrechten van het staatshoofd: wat mag hij wel, wat mag hij niet en hoe doet hij het in zijn ambt? Met een monarchistische bril laat dit debat zich eerder duiden als een ritueel potje koning pesten. De derde zienswijze is: zo werkt Nederland. Door onderwerpen jaarlijks te laten terugkeren  er een beetje aan te slijpen, nog eens een andere invalshoek te kiezen  komen veranderingen tot stand. Langzaam, maar zeker.

Voorbeelden te over. Jarenlang klaagde de Kamer dat de paleizen, bezit van de overheid, niet toegankelijk waren voor het publiek. Koningin Beatrix wilde het niet, toenmalige premiers steunden haar. Inmiddels zijn paleis Noordeinde en de Koninklijke Stallen drie opeenvolgende zomers opengesteld en was de Oranjezaal van Huis ten Bosch te bewonderen. ‘De ervaringen zijn positief’, aldus Rutte.

Huishoudboekje

Of neem de financiën. De Kamer wilde jaar na jaar meer weten over de inkomsten en uitgaven van de koning. Er kwam na veel duwen en trekken een apart begrotingshoofdstuk, alsook een Jaarverslag. In 2016 was er verontwaardiging (‘populisme’, volgens Rutte) over de bijna 1,5 miljoen euro die prinses Amalia krijgt als zij 18 wordt en vorig jaar ging het nog even over een mogelijke inkomstenbelasting voor de koning. Woensdag bleven vragen over het huishoudboekje achterwege. Kennelijk is er voor de Kamer nu voldoende transparantie.

En neem natuurgebied Het Loo. Koningin Wilhelmina schonk het in 1959 aan de staat, maar liet het vruchtgebruik aan haar opvolgers. Willem-Alexander bepaalt dat het gebied tussen 15 september en 25 december is gesloten. Voor faunabeheer. Lees: de jacht, aldus Kamerlid Frank Wassenberg (Partij voor de Dieren). Maar de koning krijgt ook een subsidie, van bijna 8 ton, die normaal alleen wordt verstrekt als een gebied 358 dagen per jaar open is. Wat de Kamer ook wil. Rutte geeft geen krimp: dit is privé. Maar iedereen weet: dit onderwerp gaat schuiven.

Ook niet toeschietelijk is de premier op het verzoek van D66-Kamerlid Joost Sneller of de koning tijdens korte reizen de milieuvriendelijke trein kan pakken. ‘Ik ben tegen nadere regels’, aldus Rutte. ‘Voor elke reis wordt een afweging gemaakt. Veiligheid en doelmatigheid spelen ook mee.’

Speurtocht naar Van Oldenbarnevelt

SP-Kamerlid Ronald van Raak krijgt wel zijn zin: voordat de renovatie van het Binnenhof begint, wordt onderzocht of daarin een speurtocht naar Van Oldenbarnevelt (‘de grootste staatsman uit onze geschiedenis’, vindt Rutte) kan worden meegenomen. En GroenLinks-Kamerlid Nevin Özütok mag de toezegging noteren dat er weliswaar op Huis ten Bosch geen zonnepanelen komen, maar wel op het deels platte dak van Noordeinde.

Dat bedoelde Bosma dus: in dit debat komt alles voorbij. ‘Ik zie uit naar de voorstellen volgend jaar om alle paleizen te voorzien van windmolens.’

SP-kamerlid Ronald van Raak verzocht om een speurtocht naar de stoffelijke resten van Johan van Oldenbarnevelt. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.