Zonnebril op, handschoenen aan

Vuilnisophalers staken in Groningen, Amsterdam en Utrecht voor meer loon. Particuliere schoonmakers ruimen nu op.

GRONINGEN - Van alle ambtenaren die kunnen staken, zijn de vuilnisophalers uitgekozen omdat hun afwezigheid snel opvalt. Op de Grote Markt in Groningen, bijna onder de Martinitoren, ligt rond drie uur maandagmiddag al een berg afval. Blauwe plastic zakken, lege waterflesjes, bierblikjes, ronddwarrelende chipszakken. Meeuwen hangen krijsend boven de berg. 'Wat een troep', verzucht een studente op het terras van poffertjeskraam Trijnko Nijboer. 'Wat is hier aan de hand?'


De vuilnisophalers staken drie dagen in Groningen, Amsterdam en Utrecht. Het doel: voor alle gemeente-ambtenaren een hoger salaris. Nu is de gemiddelde gemeente-ambtenaar vaak een beleidsmedewerker, die voor zijn baan een meer dan modaal inkomen opstrijkt. Is hij drie dagen afwezig, dan merkt de burger daarvan weinig. Dus laat hij het staken over aan laaggeschoolde collega's die niet gemist kunnen worden: de vuilnisophalers, straatvegers en groenbeheerders.


'Als vuilnisophalers staken', zegt Erik Gerritsen, noordelijk bestuurder van Abvakabo FNV, 'is dat zichtbaarder.'


Op de Grote Markt in Groningen is rond drie uur 's middags de maat vol. Naast het vuilnis remt een busje, met het opschrift 'Molthoop tapijt- en meubelreiniging'. Twee mannen stappen uit, zonnebrillen op, vuilniszakken in de aanslag, handschoenen aan. Nee, zegt een van hen, afval opruimen is niet hun dagelijkse werk. 'Ik ben glazenwasser van beroep.' Maar vandaag gaan ze hier orde op zaken stellen.


Het breken van een staking is verboden. In wiens opdracht werkt dit duo? Een van de mannen wijst naar het bankkantoor van ABN Amro, pal naast de afvalberg. 'Ik denk dat winkeliers hierzo aan de markt hebben gebeld. Het is een rotzooi. En al die vogels komen eropaf.' De particuliere schoonmaker trekt zijn neus op.


Van alle gemeenteambtenaren hebben vuilnisophalers het meeste belang bij een staking, vindt vakbondsbestuurder Gerritsen. Zij, de mannen aan de onderkant, hebben immers meer profijt van salarisverhoging dan ambtenaren die toch al bovenmodaal verdienen. 'Hun vaste lasten nemen toe. Dat voelen ze eerder in hun portemonnee dan hun collega's in schaal zestien.'


Maar willen de vuilnisophalers zelf ook staken? Het kostte overredingskracht om ze zo ver te krijgen, vertelt Arjo Stokman, in het dagelijks leven ambtenaar bij Bouwen en Wonen. Vandaag fungeert hij als een van de 'actieleiders' op het nagenoeg verlaten kantoor van de afvaldienst aan de Duinkerkenstraat, op een industrieterrein aan de rand van Groningen. 'De trots van deze mannen is dat ze elke dag de stad schoonhouden. Staken is voor hen iets tegennatuurlijks.'


De vakbond stelt dat 'wel 80 procent' staakt, maar bronnen bij de gemeente bevestigen: hooguit de helft doet mee. 'Je ziet in Groningen dat er frictie lijkt te ontstaan tussen ambtenaren die wel werken en ambtenaren die niet werken', zegt Sietske Pijpstra, secretaris Arbeidszaken bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en tegenspeler in het salarisconflict.


De gemeentelijke huisvuilophaalstaking van juni 2014 is misschien wel de laatste ooit in Nederland. Met enkele grote steden als Amsterdam en Utrecht, is Groningen een van de weinige steden waar afval nog gemeentelijk wordt ingezameld. Steeds vaker wordt deze taak commercieel uitbesteed. Een staking is dan minder makkelijk te regelen.


Op de Grote Markt rijdt de bestelbus van Molthoop tapijtreiniging richting Vismarkt. Voorbijgangers stoten elkaar aan als ze zien dat het keurige voertuig wordt volgeschept met vuilnis. 'Wat vies!' Zijn deze schoonmakers echt opgetrommeld door winkeliers? Welnee, zegt een woordvoerder van de gemeente. 'Wij hebben de schoonmakers zelf ingehuurd.' Dat gebeurde in 'goed overleg' met de vakbond. Behoefte aan conflict is er niet. De woordvoerder erkent: de vuilnisophalers staken ook voor mijn cao.


Buiten kijken de twee schoonmakers steeds grimmiger. 'Ik doe dit ook liever niet', zegt een van hen. 'Maar ik word ervoor betaald.' Nog één keer de bezem over het marktplein en aan het einde van de eerste stakingsdag ligt de binnenstad van Groningen er smetteloos bij.


Drie dagen geen vuilniswagens


De bijna 170 duizend gemeenteambtenaren in Nederland vallen onder de zogenoemde cao voor gemeente-ambtenaren. De onderhandelingen voor een nieuwe cao zijn na bijna anderhalf jaar vruchteloos onderhandelen in maart stopgezet door de vakbonden Abvakabo FNV en CNV Publieke Zaak. Breekpunt zijn vooral de salarissen van ambtenaren. De vakbonden eisen een verhoging van alles bij elkaar ongeveer 5,5 procent. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil helemaal geen salarisverhoging.


Woensdag wordt de driedaagse staking afgesloten met een landelijke manifestatie tijdens het jaarlijkse VNG-congres in Hendrik-Ido-Ambacht. Niet alleen vuilnisophalers en ander lager personeel, maar alle gemeenteambtenaren zijn daar welkom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden