Zonder Wim Spit was de FNV er nooit gekomen

Toen Nederland nog was verzuild, bracht Wim Spit katholieken en sociaal-democraten samen.

'Zonder Wim Spit was er geen FNV geweest. Er waren stalen zenuwen nodig om onze samenwerking door te zetten.' Zo reageerde oud-FNV-voorzitter Wim Kok woensdagmiddag op de VPRO-radio op het overlijden van een van de mannen die aan de wieg hebben gestaan van de vorming van de FNV. De bond ontstond in 1976 uit het NVV, het Nederlands Verbond van Vakverenigingen, en het NKV, het Nederlands Katholiek Vakverbond. Wim Spit overleed zondag in Nieuwegein op 89-jarige leeftijd.


Spit maakte carrière binnen het NKV in een tijd dat de verzuiling nog volop speelde. Nederland leefde grotendeels gescheiden, in katholieke, christelijke en algemene gemeenschappen. De katholieke en sociaal-democratische arbeidersbewegingen bij elkaar brengen in één organisatie 'was absoluut niet vanzelfsprekend', zei Kok woensdag. Religie en levensbeschouwing waren binnen de Nederlandse vakbeweging een bron van inspiratie én verdeeldheid. Het was bijzonder lastig voor Spit dat de derde partij, het protestants-christelijke CNV, de verdergaande samenwerking toch niet aandurfde en in 1973 was afgehaakt.


De samenwerking met het NVV was ook 'een risicovol avontuur' omdat er binnen de overblijvende partijen oppositie was van de machtige Industriebonden. Arie Groenevelt, voorzitter van de Industriebond NVV, wilde alleen samenwerken als er een fusie op volgde, herinnerde Kok zich. 'En Piet Brussel van de Industriebond NKV wilde wel een federatie, maar nooit een fusie.' Daarnaast moesten de sociaal-democraten leren omgaan met de gedachte dat er binnen de vakbeweging ook aandacht moest zijn voor levensbeschouwing, aldus Kok.


Maar Spit hield met overtuiging vast aan de ingeslagen weg en zette de plannen om samen te gaan met het NVV van Kok voort. Bij onderhandelingen, ook met de eigen achterban, ging Spit recht op zijn doel af, al stond hij ook altijd open voor de argumenten van anderen.


Als zoon van een vakbondsman groeide de katholieke Spit op in Amsterdam. Na de mulo en de handelsavondschool ging hij op een accountantskantoor werken. Zijn vakbondsloopbaan begon hij in 1948 op het A.C. de Bruijninstituut, het toenmalige scholingsinstituut van de Katholieke Arbeidersbeweging. Daar doorliep hij de kaderopleiding.


In 1949 trad hij in dienst van de rooms-katholieke bond van spoorwegpersoneel St. Rafaël, waar hij opklom tot voorzitter. In 1967 trad hij toe tot het verbondsbestuur van het NKV. In 1973 werd hij er voorzitter.


Van 1976 tot 1981 was Spit vicevoorzitter van de FNV, waar Kok voorzitter was. Het wederzijds respect en vertrouwen tussen Kok en Spit heeft er zeker toe bijgedragen dat de twee grootste organisaties in de verzuilde vakbeweging samengingen.


Spit heeft als vakbondsbestuurder veel bijgedragen aan de totstandkoming van de Arbowet, die de arbeidsomstandigheden regelt. Tot ver na zijn pensionering bleef hij actief en betrokken bij de FNV. Ook zette hij zich jarenlang in voor ontwikkelingshulporganisatie Novib.


Politieke ambities heeft de vakbondsman nooit gehad. Hij vond politici egotrippers. Dat is op zijn relatie met de latere politicus Kok nooit van invloed geweest, zei Kok, die Spit tot vorig jaar nog met regelmaat sprak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden