'Zonder VN-vredesmissie gaat het mis in de CAR'

De Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR) heeft blauwhelmen nodig, zegt aartsbisschop Dieudonné Nzapalainga van Bangui. Anders komt het niet goed.

Er gloort een sprankje hoop in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Na weken van geweld tussen moslims en christenen was er afgelopen dagen relatieve rust, nadat rebellenleider Michel Djotodia vrijdag onder internationale druk was afgetreden als president. Een overgangsraad zal binnen twee weken een nieuwe president kiezen. 'De chaos, het plunderen en de wraakacties zijn voorbij', aldus interim-leider Alexandre-Ferdinand Nguendet.


Dieudonné Nzapalainga (46), aartsbisschop van Bangui, is blij dat Djotodia weg is, maar waarschuwt dat het te vroeg is om te juichen. Nzapalainga heeft samen met imam Omar Kabine Layama, de belangrijkste moslimleider, steeds gepleit voor vrede. De aartsbisschop is maandag tijdens een Europese tournee op uitnodiging van hulporganisatie Cordaid even in Nederland. Vandaag spreekt hij met de ministers Timmermans van Buitenlandse Zaken en Ploumen van Ontwikkelingssamenwerking. Hij zoekt vooral steun voor een vredesmissie van de Verenigde Naties, zegt hij. 'Zonder blauwhelmen gaat het alsnog mis.'


Vaak wordt gezegd dat het in de Centraal-Afrikaanse Republiek om een religieuze strijd tussen moslims en christenen gaat.

'Nee, dit conflict gaat niet over godsdienst, het is veel ingewikkelder dan dat. Christenen en moslims hebben in de CAR altijd vreedzaam samengeleefd, maar strijdende milities hebben de maatschappij weten te ontwrichten met angst en haat.


'Het begon met de Séléka-rebellen, islamitische strijders uit het noorden, maar ook uit Soedan en Tsjaad. Zij hebben afgelopen jaar onder het mom van de islam een waar schrikbewind gevoerd van plunderingen en geweld. Daar heeft iedereen onder geleden, moslims én christenen.


'In reactie daarop zijn christelijke antibalakagroepen, een soort burgerwachten, nu met wraakacties tegen moslims begonnen. Maar dat zijn vaak jonge jongens, die zich met toverkruiden insmeren om onkwetsbaar te worden, geen types die met de bijbel in de hand moslims bestrijden.


'Dit conflict is vooral een politiek-militaire strijd over de natuurlijke rijkdommen van ons land. Er was onvrede omdat de vorige president François Bozizé de exploitatie van de aardolie in het noorden verkocht aan een Chinees bedrijf en de diamantmijnen in het zuiden gunde aan zijn vrienden. De Sélékaleiders Djotodia en Noureddine Adam vonden dat ze ook een aandeel verdienden en rekruteerden daarop strijders in Soedan en Tsjaad. Die kwamen overigens met de zegen van die buurlanden over. Toen ze niet betaald kregen, begonnen de plunderingen en moordpartijen.'


Nu lijkt dankzij de militaire interventie van Frankrijk en de vredesmacht van de Afrikaanse Unie een wending ten goede mogelijk. Wat moet er als eerste gebeuren?

'De veiligheidssituatie heeft de hoogste prioriteit. De rebellen zitten nog overal. De Afrikaanse vredesmacht Misca en de Fransen hebben samen 4.000 man. Om het hele land te bestrijken heb je zeker 6.000 man nodig. Misca heeft ook geen vliegtuigen en helikopters. Er moet daarom snel een VN-vredesmissie komen met een robuust mandaat om burgers te beschermen en de rebellen te ontwapenen en ontbinden, net zoals in de Democratische Republiek Congo.


'De buitenlandse ex-Sélékastrijders moeten snel het land worden uitgezet, de binnenlandse moeten weer in de samenleving worden opgenomen. Er moet een proces van verzoening op gang komen, ook en juist op plaatselijk niveau, net als in Rwanda na de genocide van 1994. Mensen die gemoord en verkracht hebben dienen voor de rechter te worden gebracht, maar als we niet aan vrede en verzoening werken, leeft de haat door.'


U kunt als geestelijk leider een belangrijke rol spelen in het verzoeningsproces. Bent u ook beschikbaar voor een politieke rol?

'Ik ben geen kandidaat voor het presidentschap of het parlement, ik ben een gewone zielzorger die zijn kudde wil beschermen. In mijn diocees zijn honderden kinderen vermoord en verkracht. Mijn rol is op te roepen tot vrede en verzoening en tot solidariteit, nationaal en internationaal.


'Daarom ben ik nu in Nederland. Het gaat me niet alleen om humanitaire hulp, hoewel die zeer nodig is. Ik wil Nederland ook vragen solidair te zijn met Frankrijk en zich in de VN en Europa in te zetten voor het uitzenden van vredestroepen naar de CAR.'


Het animo zal niet groot zijn.

'Dat weet ik. Maar die vredesmacht is absoluut noodzakelijk om de stabiliteit in de regio te herstellen. De CAR heeft poreuze grenzen met zes buurlanden. Als de huidige chaos blijft bestaan, zouden we wel eens net zo'n instabiele staat kunnen worden als Mali, vatbaar voor opstanden, drugssmokkel en moslimextremisme.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden