Zonder Polen geen oogstfeest

Minister Asscher is bezorgd om de toestroom van Oost-Europese arbeidsmigranten, maar Limburg is juist blij met de nieuwkomers. Voor veel ondernemers is hun inzet 'pure noodzaak'.

HORST - Grote schalen met Pools brood royaal besmeerd met spekvet, warme worsten en een pan met bigos, een Poolse zuurkoolschotel met vlees, staan zondagochtend klaar in evenementenhal Mèrthal in Horst. De Poolse gemeenschap in Noord-Limburg is er uitdrukkelijk uitgenodigd voor de Oogstdankviering, een Limburgse traditie. Op de tafels in de grote zaal zijn in de omgeving geteelde paprika's, witlof, blauwe bessen en champignons uitgestald, zodat de bezoeker even beseft dat zijn dagelijkse maaltijd geen vanzelfsprekendheid is. Zonder de Polen was het niet gelukt die oogst binnen te halen, klinkt het.


Sylvia Budzynska, een van de koks, wil graag een Poolse catering beginnen in Horst aan de Maas. Ze woont er al ruim vier jaar. In een huis, benadrukt ze, niet op een armoedige camping of een uitgewoonde etage, zoals veel van haar landgenoten elders in Nederland. Haar zoon is in Limburg geboren, haar dochter van 7 spreekt vloeiend Nederlands. 'Ik voel me heel welkom hier', zegt ze in het Engels.


Zij is niet de enige. Onder de ongeveer vijfhonderd bezoekers vandaag zijn zo'n honderd Polen. In Limburg vreest, zo is onderzocht, eenderde van de bevolking dat arbeidsmigranten de banen van Nederlanders inpikken. Hier omarmen de aanwezige Limburgers de nieuwkomers. 'Van mij mogen ze komen', zegt een oudere vrouw hartelijk. 'Ze doen het werk dat Hollanders niet doen', zegt een man van eind zestig.


Burgemeester Kees van Rooijen schiet voor aanvang van de kerkdienst Krystyna Gorska aan, de Poolse vraagbaak van de gemeente. Hij heeft zijn toespraak in het Pools laten vertalen, maar worstelt met de uitspraak van 'Szanowni panstwo, panie i panowie', oftewel: geacht publiek, dames en heren.


'De Poolse gemeenschap begint haar draai te vinden in deze regio', zegt Gorska. Zaterdag was er een druk bezochte informatiebeurs voor Polen in Helden. Elke vrijdag is er een Pools feest in discotheek de Shuffle in Horst. In de bibliotheek van Maasbree zijn Poolse boeken te leen. Voor werkgevers die Pools willen praten, is er een cursus.


Nieuw bloed

Anders dan op veel plaatsen in Nederland, waar ze de komst van arbeidsmigranten als een probleem zien, zijn de Polen in Limburg meer dan welkom. In de vergrijzende regio die kampt met krimp kunnen ze het nieuwe bloed goed gebruiken. Tien Noord-Limburgse gemeenten waaronder Venray, Venlo en Horst aan de Maas hebben twee jaar geleden de handen ineen geslagen om deze 'welkom-houding uit te stralen', zoals de Venrayse wethouder Lucien Peeters (CDA) het verwoordt. Het gaat goed, vindt hij, al is er verbetering mogelijk. 'Werkgevers moeten niet alleen de voordelen nemen van de arbeidsmigratie. Ze moeten zich ook verantwoordelijk voelen voor de mensen.'


De Oogstdankviering, georganiseerd door landbouworganisatie LLTB, past in deze lijn. De katholieke kerkdienst is deels in het Nederlands en deels in het Pools, het thema is 'verbinding, tussen mensen van hier en van ver'. Kapelaan Mielnik roept de aanwezigen in beide talen op elkaar de hand te schudden.


'Ik hoop dat iets van deze sfeer van verbinding over mag slaan naar de top over arbeidsmigratie, deze maandag', zegt burgemeester Kees van Rooijen in zijn slotwoord. Hij weet dat niet iedereen zo enthousiast is over de nieuwkomers als hij. Er is vrees dat veel kansarme gelukszoekers deze kant op zullen komen als Bulgaren en Roemenen per 1 januari 2014 geen werkvergunning meer hoeven aan te vragen.


De zorgen over verdringing op de arbeidsmarkt nemen toe, nu in Nederland de werkloosheid stijgt. Toch noemen ook in andere delen van het land (agrarische) ondernemers de inzet van Oost-Europeanen 'pure noodzaak'.


Nederlandse werkzoekenden zijn minder productief dan Oost-Europese arbeidskrachten, niet gemotiveerd en vaak fysiek niet in staat om het werk te doen, schrijven bijvoorbeeld de werkgevers in het Westland, vertegenwoordigd in LTO Glas, VNO-NCW West en MKB Westland, aan minister Asscher.


Het lukt nauwelijks om Nederlandse werklozen te laten werken in de kassen. Gemeenten en sociale diensten zouden het al hebben opgegeven werklozen aan de slag te krijgen in de seizoensarbeid in de kassen, schrijft dagblad Trouw dit weekend. Het zou te veel bureaucratische rompslomp geven om daarna weer een uitkering aan te vragen. De overheid zou ondernemers moeten compenseren als zij Nederlandse werkzoekenden aannemen met een lagere productiviteit dan de arbeidsmigrant uit Midden- en Oost-Europa, is de suggestie uit het Westland.


Waldek (37) met lang donker haar, werkzaam 'in de varkens', en zijn blonde vrouw Marta (40) 'van de asperges' zijn deze zondag in de Mèrthal niet bezig met deze discussies. Zij vonden het een mooie dienst, zeggen ze na afloop, en nu hebben ze trek. Waldek spoedt zich naar de boterhammen met reuzel. Zijn vrouw neemt bigos.


'Ik ben blij dat ik in Limburg woon en niet bijvoorbeeld in Den Haag', zegt Monika Brzakala. Zij is voorzitter van Propolska, die de informatiebeurs in Helden heeft georganiseerd. 'Het is niet zo negatief van: Polen kunnen niet zwemmen, zijn dronken in het verkeer of leggen ergens een dode wolf neer. Limburgers zijn ook katholiek en spreken vaker Duits. Ze zijn bovendien warmer dan andere Nederlanders. Ze houden van een beetje kletsen.'


Ook sommige Limburgers wagen zich aan de Poolse lekkernijen. 'Misschien lopen we in Limburg wel voorop met onze verbinding met de Polen', zegt een 73-jarige Limburgse bezoekster, kauwend op haar broodje met vet. 'Wij hebben hier jongeren nodig en zij kunnen ons helpen.'


Top over arbeidsmigratie

Het aandeel Polen onder de arbeidsmigranten in Nederland neemt af. Het aantal Duitse, Spaanse en Portugese flexwerkers stijgt, blijkt uit cijfers van de ABU, de brancheorganisatie van uitzendondernemingen. De ABU vindt het zorgwekkend dat weinig Nederlandse arbeidsbureaus zitten te wachten op Bulgaarse of Roemeense werknemers. Per 1 januari kunnen Bulgaren en Roemenen zonder werkvergunning aan de slag in Nederland. De vrees bestaat dat meer kansarme gelukszoekers deze kant op komen. Dit is een van de belangrijkste thema's op de top over arbeidsmigratie van vandaag in Den Haag. Gastheer minister Lodewijk Asscher spreekt met gemeenten, werkgevers, de Roemeense minister van Arbeid en vertegenwoordigers van de Europese Commissie over het in goede banen leiden van deze verandering. Asscher zette vorige maand de toon met zijn betoog 'Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen de EU'. Hij zegt dat de komst van ruim honderdduizend Oost-Europese arbeidskrachten de positie van Nederlandse 'kwetsbare groepen' bedreigt. Malafide uitzendbureaus buiten werknemers uit. Eurocommissaris Lászlo Andor zei in dagblad BN De Stem dat Asscher overdrijft, omdat volgens hem Nederland voordeel heeft van arbeidsmigranten. Volgens Asscher gaat de Europese Commissie 'te gemakkelijk' en 'badinerend' om met zijn zorgen. Hij vindt dat misbruik van het systeem alleen in Europees verband kan worden aangepakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden