Zonder plot gaat het niet

Boekenweek

Al is de stijl nog zo flonkerend en het staketsel mager, zonder plot gaat het niet, vindt Arjan Peters, die reageert op een provocatie van het tijdschrift De Revisor.

Er stond nog een vraagteken achter de stelling, maar dat was omdat de presentatie van het tijdschrift De Revisor (nummer 8, De Bezige Bij; euro 16,50) met een discussie gepaard ging. Zo'n echte Nederlandse discussie kun je tevoren uittekenen: wie wil mag wat zeggen, goed luisteren doet niemand en aan het slot verklaren we eensgezind dat over dit onderwerp het laatste woord nog niet gezegd is. Borreltijd.

Niettemin was de teneur duidelijk. 'Weg met plot?' heette de bijeenkomst. Revisor-redacteur Gustaaf Peek, aangekondigd als de auteur van 'de plotloze succesroman Godin, held' stelde hardop de vraag of we hem nog nodig hebben, die plot.

Debutante Bette Adriaanse ('wat ze maakt is origineel', aldus De Revisor, 'alsof ze het niet kan laten', een compliment dat klinkt als een aandoening) had een ultrakort verhaal geschreven. Zonder plot, want originaliteit kan Bette niet laten, maar een plot verzinnen wel.

Een literaire revolte is dit niet. Gesubsidieerd provoceren heeft al iets zieligs, en de stelling van de Revisor-redactie past in het vermoeide rijtje 'de dood van de roman', 'tabee sonnet' en 'adieu papieren boek'.

Eens in de zoveel jaar roept een nieuwe generatie opgewekt dat het afgelopen is, ergens mee.

Nu is de plot de pineut. De uitroep doet denken aan de would-be kunstenaar in zichzelf die Erik Jan Harmens bespot in Hallo muur: 'Ik zeg dat ik heus wel een boek kán schrijven dat 100 000 exemplaren verkoopt, maar dat ik dat niet wil. Omdat ik dan echt een boek met een verhaal moet schrijven, met een plot (bij het woord 'plot' trek ik een vies gezicht), terwijl ik meer literaire boeken schrijf.'

Beeld Harshagen & Hrastar

Die kan zo bij De Revisor terecht, waar meer artiesten rond lopen die het verhaal en de structuur ver achter zich hebben gelaten. Curieus, dat Peek denkt dat zijn roman geen plot vertoont. Er zit van alles niet in Godin, held - humor bijvoorbeeld-, maar zijn liefdesverhaal kent wel degelijk een verloop.

Al is de stijl nog zo flonkerend en het staketsel mager, zonder plot gaat het niet. Ook niet bij een zogenaamd plotloze schrijver; diens plot is er op gericht de ontknoping uit de weg te gaan.

Vorige week kreeg dichteres Runa Svetlikova de Herman de Coninck-prijs voor haar debuut Deze zachte witte kamer. Het leven is niet meer dan 'wat atomen die willekeurig de ruimte doorkruisen', meent de achterplattekstschrijver onthecht.

En ja, zelfs in Svetlikova's gedichten zag ik een plot: 'herinner jij je nog dat wij zo buigzaam waren?' vraagt Svetlikova, 'wij tilden elkaar naar overal, zo draaglijk waren wij'.

Tot het dragen in verdragen overging, en de liefde versteende.

Atomen doen maar wat. Een schrijver echter is een bouwer. Die wet kan geen revisor wegschrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.