'Zonder muziek zou ik niet kunnen leven'

Haar man overleed, haar gezondheid speelt op, maar Rosa Montero barst van de levenslust. Tussen de wel 100 dingen die ze zou willen aanraden: Rembrandt die de dood uitlacht en Norman Fosters koepel in Berlijn ('een religieuze ervaring').

Rosa Montero: 'Ik ben een veelvraat met een brede smaak.'Beeld Judith Jockel

Een week voordat ik haar in Amsterdam spreek heeft Rosa Montero een punt gezet achter haar nieuwe roman. Ze is helemaal in haar nopjes. Het is mijn beste, zegt ze stralend.

Montero heeft veertien romans op haar naam staan, maar daar is ze niet van onder de indruk. De lijst is nog veel te kort. Vandaar dat ze niet meer, zoals tot nu toe, elke drie jaar een nieuwe roman af wil hebben, maar elke twee jaar. Ze is er klaar voor: aan ideeën geen gebrek, geen last meer van een writer's block en veel meer zelfvertrouwen. Wel laat ze haar manuscripten nog altijd door een aantal vertrouwelingen lezen. Maar ze verwacht niet dat ze, zoals haar tot twee keer toe is overkomen, ooit nog een manuscript zal schrijven dat ze niet aan de openbaarheid prijs wil geven.

Cv Rosa Montero

1951 3 januari Geboren in Madrid als dochter van een stierenvechter
1976 Werkzaam voor El País, waarvoor ze nog altijd columns schrijft
1979 Publiceert haar eerste roman, Crónica del desamor
1995 Vrouwenportretten (minibiografieën van onder anderen Agatha Christie en Simone de Beauvoir)
1997 De dochter van de kannibaal (roman)
2010 Doctor honoris causa Universiteit van Puerto Rico
2013 Het absurde idee je nooit meer te zien (autobiografische roman)
2015 El peso del corazón (roman)

Montero's pen vloeit en bloeit, maar de tijd dringt. Ze is 65. Zeven jaar geleden overleed haar man, de journalist Pablo Lizcano, op 58-jarige leeftijd na een lang ziekbed aan kanker. Dit verlies was aanleiding voor de springerige autobiografische roman Het absurde idee je nooit meer te zien. Daarin gaat ze de dialoog aan met de smartelijke woorden die Madame Curie aan het papier toevertrouwde nadat zij haar man op 49-jarige leeftijd bij een verkeersongeluk had verloren. De sobere en sombere stijl waarin Curie haar verdriet regelrecht het hart van de lezer in boort, doen Montero's omtrekkende bewegingen en van levenslust barstende toon des te scherper uitkomen. In haar boek lijkt het bijna of haar vitaliteit haar verdriet eronder krijgt.

Intussen heeft Montero zelf ook het nodige te stellen met haar eigen lichaam. Om te kunnen blijven lopen, heeft ze vier joekels van schroeven en een plaat in haar ruggegraat moeten laten aanbrengen. Maar in haar fut is nog geen scheurtje te bekennen. Ze moest zich voor deze gids beperken tot tien dingen; als het aan haar had gelegen waren dat er minstens honderd geworden. Over eten zullen we het echter niet hebben. Montero kan niet koken . Mode is ook niet haar ding. Wel wisselt ze graag van kleding, maar daarvoor bieden winkels als Zara voldoende soelaas.

Beeld Judith Jockel

1. Muziek: Ibrahim Maalouf

'Ik speel helaas geen instrument, maar zou niet zonder muziek kunnen leven. Drie dagen geleden ben ik ertussenuit geknepen naar Sevilla voor een concert van Ibrahim Maalouf, een Libanese trompettist die in Parijs woont. Hij is een neef van Amin Maalouf, de schrijver. Maalouf speelt jazz fusion, heel speciaal. Zijn vader, ook een trompettist, heeft een trompet voor hem ontworpen met een vierde, extra ventiel.

'Ik ben een veelvraat met een brede smaak. Ik woon in Madrid en heb daar een abonnement voor klassieke muziek en ook eentje voor de opera. Ik reis ontzettend veel binnen en buiten Spanje, maar voor de concerten en opera's moet alles wijken. Als er plannen worden gemaakt voor een promotietournee geef ik altijd eerst de data van de abonnementen door aan mijn uitgeverij, zodat die er rekening mee kan houden. Ik hou ook enorm van rockmuziek. Ik hou eigenlijk bijna van alle soorten muziek, met uitzondering van Julio Iglesias en muziek uit Tirol.'

2. Museum: Casa das Histórias Paula Rego

'Het Prado in Madrid is onuitputtelijk, maar dat is een thuiswedstrijd. Daarom wordt het het Pergamonmuseum in Berlijn, dat met niets te vergelijken is. Als je daar door de Isjtarpoort van Babylon loopt, heb je het gevoel dat je een reis door de tijd maakt. Maar wacht, ik weet er nog een: het Casa das Histórias van Paula Rego in Caiscais, Portugal. Rego is een schilderes van Portugese afkomst, maar woont in Londen. Ik vind haar de beste van alle levende schilders. Haar werk zit ergens tussen Goya en de vroege Picasso in. Een mooi, klein museum.'

Casa Das Historias in Cascais.Beeld ap

3. Schrijver: Ursula Le Guin

'Ik schrijf twee soorten romans: realistische en meer fantastisch getinte. In beide categorieën heb ik een absolute favoriet: Nabokov en Ursula Le Guin. Ik heb ze pas ontdekt toen ik al een paar boeken had gepubliceerd. Schrijvers die door Nabokov zijn beïnvloed herken ik onmiddellijk. Ursula Le Guin, die ook voorkomt in Het absurde idee je nooit meer te zien, vind ik een van de grootste schrijvers van de twintigste eeuw. Niet een van de grootste science-fictionschrijvers, maar een van de grootste sowieso.

'De Spaanse literatuur hou ik goed bij. Tussen de ongeveer twintig nieuwe romans uit Spanje die ik elk jaar lees zitten er zo'n vier of vijf die heel goed zijn. Dat is een mooie oogst. En laten we de Spaans-Amerikaanse literatuur van nu niet vergeten, met schrijvers als Guillermo Martínez en Mayra Montero.'

4. Film: The Apartment (1960) van Billy Wilders

'Een perfecte film, ik heb hem heel vaak gezien. Een lange film ook voor die tijd, maar telkens heb je het idee dat hij in een vloek en een zucht alweer voorbij is. Het lijkt een komedie, maar in werkelijkheid is het een van de gruwelijkste films die ik ken. Het menselijk tekort wordt er genadeloos gefileerd. De film gaat over de zwakte en de verdorvenheid van de mens, over de grote afstand tussen het verlangen om gelukkig te worden en de onmogelijkheid om dat verlangen werkelijkheid te laten worden. De slotscène is ontzettend triest. Kantoorklerk Baxter heeft dan eindelijk de vrouw van zijn dromen bij zich in huis. En wat doen ze? Ze spelen een spelletje kaart. Dat lijkt een gelukkig einde, maar lang zal die relatie natuurlijk niet duren. Ze willen van elkaar houden, maar zonder hartstocht gaat dat niet lukken. Een ogenschijnlijk eenvoudige film die de zwarte, trieste en tragische ziel van de mens laat zien.'

5. Stad: Londen

'Ik ben erg op de Engelstalige wereld georiënteerd en zou moeten kiezen tussen Londen, Vancouver en Sydney. Net als in Sydney heb je in Vancouver die mooie combinatie van superbeschaving en een stuk of wat kilometer verderop een immens uitgestrekte, wilde natuur. Vancouver is een open stad die het beste van de oude wereld verenigt met het beste van de nieuwe. Sydney is een van de mooiste steden die ik ken, maar heeft nauwelijks een geschiedenis en ligt aan het andere eind van de wereld. Londen heeft toch mijn voorkeur. Het is een enorme metropool met bijna dertig wijken die allemaal een eigen identiteit hebben. Die combinatie van het kosmopolitische en het kleinsteedse, dat Madrid op kleinere schaal heeft, vind ik heel aantrekkelijk.'

6. Schilder: Rembrandt

'Goya vind ik geweldig, Bacon ook. Maar mijn favoriet is Rembrandt. Met zijn combinaties van licht en donker heeft hij als geen ander de paradoxale aard van de menselijke ziel en van het leven geschilderd, die combinatie van schoonheid en verschrikking, van sereniteit en lijden. Ik word het meest getroffen door zijn zelfportretten.

'Tegen het einde van zijn leven schilderde hij het huiveringwekkende Zelfportret als Zeuxis. Ik schoot vol toen ik dit schilderij vier jaar geleden op een tentoonstelling in het Prado voor het eerst zag. Rembrandt had een paar kinderen verloren, zijn vrouw was gestorven, hij zat financieel aan de grond en had zelfs geen verf meer om te schilderen. Dat is allemaal te zien op dat schilderij, het hele leven zit erin. Het is of hij met zijn trieste, carnavaleske en huiveringwekkende glimlach het leven en en de dood wilde uitlachen: Wat een kutleven!'

'The Next Rembrandt', gebaseerd op historische data.Beeld epa

7. Architectuur: Norman Foster

'Ik hou van organische architectuur, niet van modernisten zoals Le Corbusier, die ontwierp gebouwen waarin eigenlijk niet te leven valt. En neem een stad als Brasilia, dat is een verschrikking. Elk weekend pakken politici het vliegtuig omdat ze daar hun vrije tijd niet willen doorbrengen.

'Norman Foster is heel andere koek, dat vind ik een visionair genie. Het was bijna een religieuze ervaring toen ik voor het eerst in de koepel boven op het parlementsgebouw in Berlijn was die hij heeft ontworpen. Het was alsof de wolken openbraken en ik een idee van de toekomst kreeg, alsof ik even weg van onze wereld was. Concept en uitvoering zijn helemaal in harmonie. Fosters koepel is een ruimte die uitdrukt dat er ideeën en gedachten circuleren, dat er debatten worden gevoerd, dat er consensus moet worden bereikt. Voor wie geen zin heeft om lang in de rij te staan, heb ik trouwens een tip. Ga meteen naar het restaurant en dan naar de koepel. Eten in het restaurant kost een paar centen, maar dan hoef je niet te wachten.'

8. Een krant: El País

'El País, de krant waarvoor ik schrijf. El País, opgericht in 1976, is van doorslaggevende betekenis geweest voor de overgang van dictatuur naar democratie in Spanje na de dood van Franco in 1975. Dat moeten zelfs de vijanden van de krant toegeven. Zonder El País was de democratie er misschien niet eens gekomen. De krant was een soort agora, een publieke tribune waar druk werd gedebatteerd en veel dingen aan de kaak werden gesteld. Die rol heeft El País niet meer. Geen enkele krant in Spanje heeft die rol nu, ook een tegendraadse en veel gelezen digitale krant als diario.es niet. Die lees ik ook, ik ben zelfs lid, al ben ik het niet eens met een boel dingen die ze publiceren. Ze zijn behoorlijk pamflettistisch maar zo'n krant is nodig, anders zou de waaier niet compleet zijn. Ik lees ook de rechtse krant El Mundo, om goed op de hoogte te blijven van wat er speelt.'

9. Een dier: de hond

'Ik ben erg van de dieren, ik had best etholoog willen zijn. De hond is mijn favoriet. Al veertig jaar lang woon ik samen met honden. Katten vind ik ook leuk, maar met honden heb je meer interactie, meer contact. Ik hou erg van de natuur, ik wandel graag in de bergen, en dat kun je niet met katten maar wel met honden.'

10. Een park: het Retiro in Madrid

'Na de dood van mijn man ben ik van de buitenwijk waar we woonden naar het centrum van Madrid verhuisd. Ik woon nu vlak bij het Retiro, het mooiste park van de hele wereld. Mooier zelfs dan het Central Park in New York en tweehonderd jaar ouder. Het werd in de zeventiende eeuw aangelegd als paleistuin, later werd het opengesteld voor het publiek. Van al die eeuwen zijn nog overblijfselen te zien: fonteinen, paviljoenen, paleizen. De flora heeft een enorme variëteit, met bomen van vierhonderd jaar oud, Engelse tuinarchitectuur, Italiaanse, Franse. En dat terwijl Madrid in een droog gebied ligt!

'Wist je trouwens dat Madrid de Europese hoofdstad is met de meeste bomen? Als kind woonde ik er een flink eind vandaan, maar mijn ouders namen me er vaak mee naartoe. El Retiro is echt het hart van Madrid. Alle soorten Madrilenen komen er, alle sociale klassen, inclusief de immigranten.'

Beeld Judith Jockel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden