Zonder milieubeleid wordt het weer niet beter

Steeds meer tekenen wijzen erop dat de mens verantwoordelijk is voor de verandering van het klimaat. Volgens Wijnand Duyvendak en Alexander de Roo is er alle reden voor de regering-Balkenende extra maatregelen te nemen tegen de uitstoot van broeikasgassen....

GOED of slecht weer op vakantie? Het lot beschikt. Of toch niet meer? Maken we het weer nu ook al zelf? Is dit het moment om onder ogen te zien dat we met elkaar ook invloed hebben, en dus verantwoordelijk zijn, voor ons weer? Dat al die wateroverlast, maar ook die extreme droogtes elders, meer is dan het noodlot? Het is terecht dat we voorzichtig zijn met het trekken van verstrekkende conclusies. Toch horen we dezer dagen onze weermannen en -vrouwen steeds nadrukkelijker zeggen dat wat we deze zomer zien, past in het beeld dat werd voorspeld als effect van de opwarming van de aarde: extremer weer. Een incidentele wolkbreuk is er nooit aan toe te schrijven, de nieuwe patronen in het weer die langzaam zichtbaar worden, zo moeten we vrezen, wèl. (En voor wie nog niet helemaal overtuigd is: is het niet veel verstandiger het zekere voor het onzekere te nemen?)

Alles wijst erop: de mens draagt verantwoordelijkheid voor de klimaatverandering. Dit roept de vraag op naar onze eigen verantwoordelijkheid. Dat is lastig, want de klimaatverandering is bij uitstek het resultaat van een collectief proces, een optelsom van miljarden en miljarden individuele keuzes, en dat ook nog eens gedurende vele decennia. Als het waar is dat we samen het klimaat beïnvloeden, hoe krijg we er dan weer greep opt Is dit probleem niet te groot? Is het niet gewoon weer een nieuw noodlot? Ruilen we de ene machteloze situatie in voor de andere?

Zo somber hoeven we gelukkig niet te zijn. We kunnen het tempo van de klimaatverandering vertragen, en op termijn tot stilstand brengen. Dat was de optimistische conclusie van een studie van het IPCC (comité van wetenschappers uit de hele wereld die in opdracht van de VN onderzoek doen naar de klimaatverandering) ruim een jaar geleden. Uitstoot van broeikasgassen is heel fors te beperken bij een politiek die grote besparing op energiegebruik, combineert met stimuleren van duurzame energie. Dat vergt vanzelfsprekend gedurfde politieke keuzes, en grote inspanningen. De kosten blijken overigens mee te vallen. In het wetenschappelijk tijdschrift New Scientist dat op 15 juni verscheen, berekenden twee wetenschappers dat stabilisatie van broeikasgassen in de atmosfeer betekent dat over een periode van een eeuw gemeten we dezelfde economische groei pas over 102 jaar halen in plaats van over honderd jaar. Tel daar nog eens bij op dat een ander milieubeleid, zoals bestrijding van verzuring, 'meelift' met het klimaatbeleid, en het klimaatbeleid valt nog goedkoper uit. En hoe duur is niets doen wel niet, als de gevolgen van het klimaatprobleem op termijn catastrofaal blijken te zijn?

Wereldwijde aanpak is noodzakelijk. Met het Kyoto-protocol zijn hiervoor de eerste belangwekkende stappen gezet. Doelen zijn internationaal vast te stellen, maatregelen zullen landen vooral zelf dienen te nemen.

En in Nederland is nog heel veel te doen. Na acht jaar Paars slaat Nederland wat betreft duurzame opwekking van energie een modderfiguur en is in de achterhoede van Europa beland. Het was in de nadagen van Pronks ministersschap al zeer de vraag of Nederland de Kyoto-doelen wel zou halen, zelfs nadat een hele serie kunstgrepen was toegepast.

Het kabinet-Balkenende heeft nu iedere ambitie op dit terrein laten varen. Plichtmatig wordt lippendienst bewezen aan de Kyoto-afspraken, om vervolgens alle plannen zorgvuldig om zeep te helpen. Bij duurzame energie is er geen sprake van stagnatie van beleid maar van afbraak: er wordt voor honderden miljoenen euro's bezuinigd op stimuleringsmaatregelen voor groene stroom. En dat terwijl in zeer korte tijd al meer dan een miljoen Nederlandse huishoudens voor deze duurzame energie had gekozen.

Investeren in energiebesparing en duurzaam energiegebruik wordt niet langer gestimuleerd omdat de aftrek voor groen beleggen fors wordt beperkt. Uitstoot van broeikasgassen door het autoverkeer zal fors doorgroeien nu het autorijden goedkoper wordt door afschaffing van het 'kwartje van Kok', en door het afzien van een kilometerheffing. Afbraak van klimaatbeleid, waar vernieuwing en een extra impuls broodnodig zijn.

Dit alles is zeer verontrustend en onverantwoordelijk, ook in het licht van de recente gebeurtenissen. Het is niet toevallig dat in Duitsland dezer dagen een publieke discussie oplaait en de tegenovergestelde vraag opkomt: moeten we geen extra maatregelen nemen opdat de uitstoot van broeikasgassen méér beperkt wordt?

Het kabinet-Balkenende zegt in het strategisch akkoord over zijn milieubeleid: 'Doelstellingen op dit terrein zullen vooral gerealiseerd moeten worden door aan te sluiten bij maatschappelijke ontwikkelingen, niet door daar tegenin te gaan.' Dit is veel te makkelijk. De maatschappelijke ontwikkeling van een voortdurende en eindeloze groei van de mobiliteit, bijvoorbeeld, zullen we moeten beperken willen we wat doen aan de klimaatverandering. Het kabinet-Balkenende miskent dat het bij klimaatbeleid primair gaat om het stellen van grenzen, en daarmee om het maken van politieke keuzes. Dat betekent: met sommige maatschappelijke ontwikkelingen meebuigen, maar andere ombuigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.