Zonder kapsones

Bij een plechtige kostuumtoneelverfilming als A Man for All Seasons zie je de invloed van de regisseur gemakkelijk over het hoofd. Het lijkt al snel alsof Fred Zinnemann (High Noon) zich volledig in dienst stelt van de breed uitgesponnen dialogen die toneelauteur Robert Bolt optekende in diens meermaals verfilmde stuk over het conflict tussen staatsman Thomas More (1478-1535) en koning Henry VIII (1491-1547). De koning (Robert Shaw) wil scheiden om Anna Boleyn (Vanessa Redgrave) te kunnen huwen. Als de katholieke kerk die scheiding niet goedkeurt, breekt hij met de kerk. Henry's adviseur More kan een dergelijke breuk niet accepteren en houdt consequent vast aan zijn principes, ook als hem dat letterlijk de kop kost.


Ouderwets lang durende shots, veel close-ups waarin de acteurs hun tekst mogen opzeggen. A Man for All Seasons toont zich volkomen loyaal aan het gesproken woord. De ene prachtige zin rolt dan ook over de andere: 'Wanneer iemand een eed aflegt, houdt hij zijn wezen in zijn handen als water. En als hij dan zijn vingers opent, zal hij zichzelf niet meer terugvinden.' Vanzelfsprekend dus dat de film in de eerste plaats om de taal draait. En toch maakt Zinnemann enkele stilistisch zeer interessante keuzen.


Zo kiest hij ervoor om pompeuze personages zoals Henry VIII en kardinaal Wolsey (een extreem pafferige Orson Welles) met omzichtigheid en praal te introduceren, terwijl More's entree in de film heel gewoontjes wordt gehouden: in zijn eerste scène zit hij ontspannen en aards te kletsen met vrienden en familie en doet Zinnemann met het camerawerk of de montage niets opvallends om hem heldhaftiger of nobeler te maken. Duidelijk een man zonder kapsones. Hoofdrolspeler Paul Scofield maakt dat beeld compleet door More even aimabel als standvastig te spelen en als iemand die zijn martelaarschap niet kiest, maar wel accepteert. Wat moet, dat moet. 'Vrees uw taak niet. U zendt mij naar God', zegt More aan het einde tegen zijn beul, zonder dat het anno 2014 vals of gedateerd klinkt.


A Man for All Seasons (Fred Zinnemann, 1966)

BBC 2, 11.30-13.25 uur.

The Sixth Sense

(M. Night Shyamalan, 1999) Films die verrassend eindigen zijn er genoeg. Veel zeldzamer is een origineel én goed voorbereid slot. Voor zijn carrière in een neerwaartse spiraal terechtkwam, maakte regisseur M. Night Shyamalan er zijn specialiteit van en nergens was zijn opbouw zo sterk als in zijn doorbraak, The Sixth Sense. Psychiater Malcolm Crowe (Bruce Willis) onderzoekt een jongetje (Haley Joel Osment) dat lijdt aan geestverschijningen. 'I see dead people', vertelt het kind in de vreemde, griezelige, verstilde gesprekken met Willis, die er langzaam achterkomt wat dat betekent. De kijker kan zelf intussen bij elkaar puzzelen wat de kleur rood betekent die op gezette tijden door het opzettelijk grauwe kleurpalet breekt.


Veronica, 22.15-00.25 uur.

North Country

(Niki Caro, 2005) Drama over de rechtszaak die door de mijnwerkster Josey Aimes en dertien van haar collega's werd aangespannen omdat zij door mannen op het werk seksueel werden geïntimideerd en in sommige gevallen aangerand.


De zaak, die eind jaren zeventig in de staat Minnesota op de rol kwam, veranderde de arbeidsomstandigheden van alle werkende vrouwen in Amerika. Het ware verhaal wordt door regisseur Caro (Whale Rider) keurig ontvouwd. Helaas blijft Charlize Theron eruitzien als een knappe actrice met een paar zwarte vegen in het gezicht. Had dat niet beter gekund?


Fox, 02.20-04.25 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden