Zonder gevoelens

Vandaag begint het proces Dutroux...

Zo wordt het genoemd. Het is niet het proces van de vermoorde, verdwenen of mishandelde meisjes. De aandacht gaat naar de dader. Dat is zo de gewoonte.

Deze foto's van Marc Dutroux werden gemaakt door politiemensen tijdens de wedersamenstelling van diens misdaden. Ze zijn oppervlakkig. Letterlijk. Ze tonen alleen de buitenkant van de dingen: een man in een donker pak. De haren rond zijn kruin hebben de neiging om rechtop te staan. Hij lacht niet, maakt geen opvallende grimassen, het gezicht en de houding verraden geen gevoelens. Als deze foto's indrukwekkend zijn, dan is het niet om wat er te zien is, maar om wat men weet. Of beter: meent te weten.

Zo is er de foto van Marc Dutroux naast de telefooncel. Het landschap is zeer herkenbaar: de weg naast een sportterrein, nieuwbouwwoningen, verlichtingspalen, een Belgische telefooncel. De man zit op een muurtje. De fotograaf heeft zich gebukt. Deze daad kan ons verwonderen. Zo plaatst hij Dutroux hoger in beeld. Het middelpunt van het beeld is de weg, en op die weg twee witte vlekjes. Het zijn de sokjes van een meisje dat naderbij komt. Het is haast niet te zien. Ook dat is opvallend: de fotograaf toont weinig aandacht voor het slachtoffer. Hij neemt niet het standpunt in van het meisje.

Via deze foto's kunnen we niet zien wat Dutroux denkt of voelt. De kijker gelooft dat hij het is, dat hij nog leeft, dat hij gevangen is, dat hij er uitziet als een gewoon mens. De foto's geven geen antwoord op de vragen naar het waarom en het hoe. De kijker weet wat Dutroux gedaan heeft en wat hij wel en niet bekende, maar deze wetenschap is moeilijk te koppelen aan deze foto's.

Wat is, vanuit juridisch standpunt, het nut van deze foto's? Ze kunnen de volksjury een beeld geven van hoe het was in die kelder en hoe vredig de plaats er uitziet van waar de meisjes ontvoerd werden. Tegelijk kunnen we ons afvragen of het zinvol is om Dutroux mee af te beelden. Zijn fysieke aanwezigheid op de foto's is niet relevant. Op den duur werken de beelden verheerlijkend.

De foto van een man die een meisje in zijn armen draagt is als een klassiek tafereel. De rustende handen van de man (ook al weet men dat ze geboeid zijn) tussen de benen, de blik gericht naar de verte. Het is bijna mogelijk om deze foto's met enige vertedering te bekijken. De herkenbaarheid van de elementen in beeld kunnen de kijker misleiden. Foto's zijn leugenachtig. We kunnen ze bekijken als een interessante variatie op de waarheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden