Zonder geld ben je niets in een Thaise gevangenis

Blowen mag in Nederland. Toch zit coffeeshopbaas Johan van Laarhoven in een Thaise cel. Wegens witwassen. En hij zit zwaar: vooralsnog kreeg hij 103 jaar cel.

Johan van Laarhoven.Beeld Justiceforjohan.nl

In gevangenishemd en op donkerblauwe Crocs loopt Johan van Laarhoven (56) door het Police General Hospital in Bangkok. Zijn boeien zijn net afgedaan, zodat het een beetje lijkt alsof hij een gewone patiënt is. De 'visionair van softdrugsland', noemden ze hem. Voorgerolde joints in een statiegelddoosje, zoiets verzon hij. Sixpacks. Een verjaardagsverpakking in een luxe, glimmend doosje. Hij kwam altijd met wat anders, bedacht altijd nieuwe producten.

Zal hij het proberen? Gewoon wegrennen? Als de twee bewakers met hun stoïcijnse blikken even niet opletten. Een meter of 30 zal het zijn. Tussen de wachtende patiënten door, via de hoofdingang naar buiten. Zo, hop de straat over, de hitte en het drukke verkeer van Bangkok in. Wat heeft hij te verliezen? Hij werd vorig jaar veroordeeld tot 103 jaar cel, waarvan hij 20 jaar moet zitten.

Hij had nooit gedacht dat zijn pensioen er zo zou uitzien: een cel in Bangkok. Hij was naar 'het land van de glimlach' gekomen om te genieten van de miljoenen die hij in dertig jaar met zijn Nederlandse coffeeshops had verdiend. Van Laarhoven zou het rustig aan doen met Tukta, zijn 35-jarige Thaise vrouw, haar 12-jarige zoon Tana en hun 6-jarige dochtertje Priscilla. Zo had hij het bedacht.

Afgevoerd

Maar in juli 2014 stond de tuin van zijn witte villa in de kustplaats Pattaya vol met Thaise politie, afdeling Special Investigations. Hij werd afgevoerd, met een petje op en een zonnebril. Beruchte Nederlandse drugshandelaar opgepakt, kopte de lokale krant een dag later. De 'coffeeshopboer' uit Tilburg was opeens de leider van een 'international drug trafficking gang', die miljoenen aan drugsgeld zou hebben witgewassen in Thailand. Als medeplichtige kreeg zijn vrouw 12 jaar cel.

Nu zit hij al 20 maanden in de gevangenis en denkt nooit meer aan nieuwe producten. Hij heeft alleen negatieve gedachten. En dat past niet bij hem. Hij is geen gewelddadig persoon, maar soms wordt hij gek van zijn celgenoten.

Al die tijd heeft hij z'n dochtertje niet gezien. Hij wil niet dat ze naar de gevangenis komt. 6 jaar oud. Hoe moet hij haar dat uitleggen? Z'n 84-jarige moeder kan alleen nog achter een rollator lopen. Die kan hij moeilijk laten overvliegen. Als hij daaraan denkt, voelt hij haat voor de Nederlandse officier van justitie en de politieagenten die hem hebben genaaid. Door wie hij nu vastzit. De Nederlandse justitie, die aandrong bij de Thaise collega's om een zaak tegen hem te beginnen. Want hij was een grote drugsbaas. Dat het om legale coffeeshops ging, vertelden ze er niet bij. Gedoogbeleid? Zeiden ze niks over. Motherfuckers. Haat en rancune houden hem nu op de been.

Oud-coffeeshophouder krijgt 20 jaar cel in Thailand

Voormalige coffeeshopeigenaar John van Laarhoven, die sinds juli 2014 vastzit in Thailand, is in Bangkok veroordeeld tot 20 jaar cel vanwege witwassen van drugsgeld. Zijn Thaise vrouw wordt gezien als medeplichtig en kreeg 12 jaar cel. Van Laarhoven gaat hoogstwaarschijnlijk in beroep tegen het vonnis, aldus zijn Thaise advocaat na afloop van de zitting. Lees hier het nieuwsbericht.

Ondernemersfamilie

Johan van Laarhoven was liefhebber, zo belandde hij in de softdrugshandel. Eind jaren zeventig was het. Hij kwam uit een ondernemersfamilie. Z'n vader had een elektronicazaak. Daar had hij weinig mee. Johan was een hippie met lang haar. School maakte hij niet af. Liever hing hij in kraakpanden, om te blowen. Dat ging de hele dag door. Een gram of 5 rookte hij zo weg. Een normaal mens lag dan op apegapen. Hij niet. Zo stoned als wat, maar hij functioneerde prima. Zo werd Van Laarhoven huisdealer van wat kraakpanden en eigenaar van de eerste coffeeshop in Tilburg. Daar kwamen er nog drie bij, waarvan twee in Den Bosch. De kleine blower Van Laarhoven werd eigenaar van het miljoenenbedrijf: The Grass Company.

Een ontsnappingspoging? Hij hoopt dat hij in hoger beroep alsnog wordt vrijgesproken. Rennen kan Van Laarhoven niet meer. Z'n galblaas is ontstoken. Die moet er uit. Maar door die fokking beunhazen hier in dit achenebbisj ziekenhuis? Hij moet er niet aan denken.

Hij heeft ook hartproblemen. De laatste tijd gaat soms ineens het licht bij hem uit. Pats. Zakt hij zomaar in elkaar. De laatste keer haalde hij daarbij zijn knieën open aan een betonnen geul die door de cel loopt als afvoer. Lag hij met opengehaalde knieën in de pis en stront van zijn medegevangenen. Van een celgenoot kreeg hij zalf met antibioticum. Op z'n knieën zitten nog korsten.

Een uitje

In de ontvangsthal van het ziekenhuis omhelst de lange Van Laarhoven zijn 33-jarige zoon, die iets langer is. Twee grote blanke, kale mannen, die blij zijn elkaar te kunnen vastpakken. Geen glas ertussen, geen tralies. Zijn zoon uit z'n eerste huwelijk woont al anderhalf jaar in zijn Thaise huis, met z'n eigen vrouw en kind. En ook met zijn 6-jarige dochter. Elke week rijdt zijn zoon een paar keer naar Bangkok om hem te bezoeken en eten te kopen, tweeënhalf uur heen en tweeënhalf uur terug.

Van Laarhoven is net met een paar andere gevangenen aangevoerd vanuit de Klong Premgevangenis, zo'n 10 kilometer verderop. In het ziekenhuis wachten ze urenlang zonder handboeien tot alle gevangenen bij hun dokter zijn geweest. Hij kan zich redelijk vrij bewegen. Het ziekenhuisbezoek is een uitje.

Hij kan ook gerust met journalisten praten, had z'n Thaise advocaat laten weten. Gewoon naast hem gaan zitten, zonder opschrijfboekje of fototoestel. Controleren met wie Van Laarhoven praat, doen de bewakers nooit. Ze dommelen in een hoek of pielen wat op hun telefoon, aldus de advocate.

De bewakers lopen door de gangen van het ziekenhuis. Van Laarhoven en zijn zoon lopen er achteraan. Een paar meter daarachter zijn Thaise advocate en advocaat Gerard Spong. Een paar trappen omhoog, weer een gang door en dan zijn ze op de juiste afdeling.

Maar de bewakers gaan niet dutten in een hoekje. Ze pakken hun iPhone en zetten met een strak gezicht iedereen op de foto die met Van Laarhoven praat. Daarna gaan ze zitten. Dichtbij. Ieder aan een kant van hun patiënt.

Gerard Spong (R), advocaat van Johan van Laarhoven, laat in coffeeshop The Grass Company een delegatie van Thaise advocaten zien hoe het Nederlandse gedoogbeleid voor softdrugs werkt.Beeld anp

Zenuwachtig

Waar is dat nou voor, vraagt advocaat Spong aan zijn Thaise collega. Die haalt haar schouders op. Moet van de nieuwe baas in de gevangenis, zegt Van Laarhoven. 'Die wil weten met wie ik allemaal praat.' Die lui van de junta zijn sowieso zenuwachtig de laatste tijd, zegt hij. 'Ik hoor verhalen dat boeddhistische monniken bezig zijn met een staatsgreep. Voor die tijd moet je me hier wel weg hebben hoor.' Spong vindt het maar niks.

De coffeeshopbaas maakt een opgefokte indruk. Klopt, zegt hij. 'Ik ben agressief vandaag. Komt omdat ik fokking uren moest wachten vanochtend, in de brandende zon.' Ja, je hebt een lekker kleurtje, reageert Spong.

Vlak voor Van Laarhoven in het ziekenhuis aankomt, zat advocaat Spong in het Grand Hyatt hotel tegenover het ziekenhuis met de Thaise advocate Bee. Hij is naar Thailand gevlogen om te bespreken hoe hij Van Laarhoven snel naar Nederland krijgt. Hij ziet een paar mogelijkheden, maar dan moet Van Laarhoven een pijnlijke beslissing nemen. De voormalig coffeeshopbaas kan een beroep doen op een verdrag tussen Nederland en Thailand, zodat hij zijn straf kan uitzitten in eigen land. Dat kan pas als hij vier jaar van zijn Thaise straf heeft uitgezeten en de veroordeling definitief is. Dus moet hij zijn hoger beroep intrekken, wat lijkt op schuld bekennen. Een andere mogelijkheid is dat de Thai hem tijdelijk laten gaan, omdat in Nederland ook nog een onderzoek naar hem loopt wegens belastingontduiking en witwassen. Probleem is dat hij zijn Thaise vrouw in beide gevallen moet achterlaten in de gevangenis.

Hartproblemen

Van Laarhoven komt uit de spreekkamer van de dokter. Hij heeft de uitslag van een slaaptest gehad. Het is niet best: 'Tijdens mijn slaap stop ik negen keer per uur met ademhalen. Door mijn hartproblemen.' Daar moet wat aan gebeuren, maar hij moet er niet aan denken dat ze 'm hier dotteren of een omleiding bij z'n hart aanleggen.

Hij windt zich weer op. Waarom doet de ambassade niks voor hem? Andere gevangenen krijgen dat wel voor elkaar. Kunnen ze een maand in een luxe privéziekenhuis verblijven. 'Die liggen daar te wippen, te zuipen en te doen.' Maar dan moet de ambassade dus wel aan de juiste touwtjes trekken.

Hij weet inmiddels hoe het werkt in Thailand. Het begon met bewakers die doodleuk zijn advocaat belden. Hé, we hebben een feestje en lusten wel whisky. Op een zeker moment kwam de gevangenisdirecteur naar hem toe. Hij wilde gaan fietsen met z'n zoontje. Leuk idee, maar hij had geen goede fiets. Er werd geld geregeld en zo kon de directeur een fijne racefiets kopen.

Zonder geld ben je niets in een Thaise gevangenis. Van Laarhoven verblijft nu permanent in een cel die bedoeld is als een soort uitgiftepunt. Gevangen komen er binnen en gaan, afhankelijk van de straf en het delict, naar een permanente cel. Hij mag blijven, met een paar anderen, in net iets betere omstandigheden. Kosten: 3.000 euro.

Uiteindelijk maakt het weinig uit. Elke maand valt hij twee kilo af. 'In dat tempo ben ik in twee jaar dood.'

Elke dag zijn er andere regels. Gek wordt-ie ervan. Eerst kon zijn zoon elke dag eten voor hem kopen in de gevangenis. Nu nog maar één keer in de week. En dat kan morgen ook weer anders zijn.

Laatst werd er een gevangene voor z'n ogen doodgemept. 'Die flikkerden ze daarna in een pick-up. Hoor je nooit meer wat van.' Een paar weken terug moest een Engelse gevangene een klusje doen. 'Fuck it', zei hij, omdat hij er weinig zin in had. Sloegen ze hem met stokken zo hard in elkaar, dat de man z'n heup brak. Lieten ze hem ook nog een uurtje kermen op de vloer.

Zijn cel is een betonnen hok van ongeveer 7 bij 7 meter. Daar zit Van Laarhoven met dertig man in. Het kunnen er ook vijftig worden. Negen uur van de dag zitten ze buiten, de overige vijftien uur binnen. Buiten schrijft hij brieven. Onder een afdakje op een houten bankje. Hij schrijft onbekenden terug die hem brieven sturen. Zijn broer Frans. Z'n zoontje. Boze brieven aan z'n advocaten. En hij schrijft zijn vrouw, die in een andere gevangenis zit. De laatste weken krijgt hij geen antwoord meer. 'Ze huilt alleen nog maar hoor ik.' Hij vecht even tegen z'n tranen. 'Ik ben bang dat het voorbij is. Dat onze relatie kapot is.'

Celgenoten die zich als beesten gedragen

Als hij in de cel zit, trekt hij zich terug in een hoekje, waar hij drie dekens heeft. Hij heeft de slechtste plek vinden z'n celgenoten. 'Daar wil geen Thai liggen omdat ze dan de televisie niet kunnen zien.'

Hij ziet hoe celgenoten zich als beesten gedragen. Achter elkaar aan rennen, naakt, en over elkaar heen zeiken. Soms komt de pis terecht in de bak met toch al smerig water waarmee ze zich wassen. Hij ziet hoe ze zich aftrekken op iets wat doorgaat voor een toilet. 'Staan ze ondertussen ook nog te ouwehoeren. Ik moet ervan kotsen.' En dan zijn er nog de mannen die liever vrouw willen zijn en hun pik eigenhandig met allerlei materialen proberen te verwijderen. Afbinden, snijden; wat dan weer nare ontstekingen en infecties oplevert. Herrie en geschreeuw, de hele dag door.

In Nederland zijn de coffeeshops die Van Laarhoven ooit begon nog gewoon open. Ondanks het onderzoek van justitie. In 2011 verkocht Van Laarhoven zijn aandelen aan een bekende van hem, Marco de Jong. Volgens justitie is het een schijnverkoop en trekt Van Laarhoven nog steeds aan de touwtjes.

20 miljoen euro

Trots laat broer Frans van Laarhoven (58) met Marco de Jong een van de coffeeshops in Tilburg zien. Frans heeft zelf niks met blowen. 'Maar dit is een prachtzaak, toch?' Het is een monumentaal pand, tegenover het station, het oogt als een hip, bruin café. Bij de bar liggen de voorgedraaide joints.

Het is net een normaal bedrijf. Maar achter de schermen is het runnen van een coffeeshop een complexe bedoening. Het kweken en de inkoop van hasj en wiet? Illegaal. Opslag van meer dan 500 gram? Illegaal. Verkoop? Legaal. Het blijft krankzinnig, dat gedoogbeleid, zegt Marco.

Beleid waardoor hij, Johan en Marco verdachten zijn in een onderzoek van justitie naar witwassen en belastingfraude, zegt Frans. Dik 20 miljoen euro zouden ze hebben witgewassen. Door dat onderzoek en de betrokken officier van justitie zit volgens hem zijn broer Johan in Bangkok in de cel.

Hij vond het niks toen zijn broer eind jaren zeventig begon met zijn eerste coffeeshop. In die jaren ging alles nog zwart. Maar Johan stapte zelf al snel naar de fiscus om een deal te sluiten. 'Hij wilde alles meteen goed regelen.'

Semi-legale business

In 1998 ging Frans ook zaken doen met zijn broer. De eigenaar van het pand waarin Johan zijn coffeeshop had, wilde van hem af. Hij vond het niks, zo'n huurder met semi-legale business. Voor een half miljoen gulden mocht Johan het pand kopen. Maar als coffeeshophouder kreeg hij nergens een hypotheek. 'Toen heb ik het gekocht met een lening van de bank.' Later kocht hij meer panden, die Johan vervolgens huurde voor z'n coffeeshops. De business van Johan was zo lucratief dat Frans geld bij zijn broer ging lenen om zijn vastgoedprojecten te financieren. Zo raakten de broers zakelijk met elkaar verweven.

In de coffeeshopbusiness is er altijd gedoe. 'Mijn broer zei vaak: je staat altijd met één been in de bajes en je andere been proberen criminelen onderuit te halen.' Er was altijd gevaar voor 'rippers', die drugs kwamen stelen.

En af en toe was er gedoe met politie en justitie. Zoals in 2011, toen er in een stash - de opslag - 12,2 kilo softdrugs werd gevonden. Verboden, dat weet Marco ook. 'Maar iedere coffeeshop heeft een stash. Hoe moet je anders de boel bevoorraden? Het spul komt niet door de schoorsteen.'

Steeds gevaarlijker

In de jaren daarna was er geregeld een inval of een doorzoeking van een van de coffeeshops. Daar werd ook meer drugs gevonden dan de dagelijkse handelsvoorraad van 500 gram. Marco: 'Tja, je kunt de hele dag heen en weer rijden om je coffeeshops te bevoorraden, maar dat werkt niet en is bovendien gevaarlijk.'

Zo denken Nederlandse rechters de afgelopen jaren ook steeds vaker over. Vorig jaar stond een medewerker van The Grass Company voor de rechter. Hij was in dienst en verantwoordelijk voor de bevoorrading in Den Bosch. Werd-ie op een dag opgepakt, met zo'n 8,5 kilo drugs. Strafbaar, zei justitie, die hem 12 maanden de cel in wilde hebben.

Maar het gerechtshof vond het logisch dat er een stash was en dat daar veel drugs lag. Het hof noemde 500 gram 'niet toereikend' voor de exploitatie. De man kreeg geen straf.

Justitie zette onder leiding van officier van justitie Lucas van Delft het onderzoek naar Van Laarhoven wel door. Want Van Laarhoven had een ingewikkelde structuur met vennootschappen. Zo stroomden de vele miljoenen via onder meer Luxemburg, Cyprus en de Britse Maagdeneilanden naar Thailand. De politie schat dat Van Laarhoven met zijn vier coffeeshops jaarlijks een omzet draaide van 15 tot 20 miljoen euro. Via die complexe constructies zou hij jarenlang belasting hebben ontdoken.

Een drugsbaas met een internationale drugsorganisatie

Van dat geld zat Johan lekker in Thailand. Tot de in Thailand gevestigde Nederlandse liaisonofficier op 14 juli 2014 een brief naar de Thaise justitie stuurde. De officier beschreef dat Van Laarhoven een drugsbaas is die met zijn broer een grote, internationale drugsorganisatie runt. Hij sloot af met het verzoek een zaak te beginnen, 'request to initiate a criminal case'. Dat was snel geregeld. Negen dagen later pakte de Thaise politie Van Laarhoven op. Want drugs, daar houden ze niet van in Thailand.

Heel vervelend, maar ze konden er niks aan doen, zei officier Van Delft. De Thaise justitie was op eigen initiatief een onderzoek begonnen.

Officier Van Delft kwam begin dit jaar overigens zelf in de problemen. Onder valse naam meldde hij bij de politie dat mensen van plan waren hem te liquideren. Justitie onderzoekt nu of hij überhaupt werd bedreigd. Zolang dit strafrechtelijk onderzoek loopt, is hij geschorst.

En nu vragen de broers Van Laarhoven zich af wat Van Delft nog meer heeft geflikt. Een officier die met een valse naam de politie belt, waarom zou die geen dingen verzinnen in een onderzoek? En laat hem maar eens uitleggen waarom ze een briefje aan Thailand stuurden om een onderzoek tegen hem te beginnen?

Frans van Laarhoven bestelt in de Tilburgse coffeeshop een broodje zalm van de nieuwe menukaart. Pure veiligheid, zegt hij over de buitenlandse vennootschappen die ze hebben. 'Mijn broer wilde niet te koop lopen met wat hij allemaal had. Toen heeft hij met zijn fiscalisten een structuur opgezet. Maar het geld gaat daar pas heen, nadat alle belastingen in Nederland erover zijn betaald.'

Een delegatie van Thaise advocaten neemt een kijkje in coffeeshop The Grass Company, om te zien hoe het Nederlandse gedoogbeleid voor softdrugs werkt.Beeld anp

Belasting ontduiken

Daar gelooft justitie niets van. Voor 20 miljoen euro hebben ze volgens justitie belasting ontdoken. Frans dacht dat zijn broer snel in Nederland zou zijn. 'Als we de belasting hebben ontdoken, dan is dat toch hier gebeurd? Wat moeten die Thai dan met hem?'

Net na de arrestatie was Frans bijna naar Bangkok gevlogen. Hoorde hij van advocaat Spong dat er tegen hem vermoedelijk ook een Thais arrestatiebevel is. Sindsdien gaat hij Nederland niet meer uit. Tanken deed hij altijd in België. Doet hij niet meer. 'Straks pakken ze me op en leveren ze me uit.'

In het ziekenhuis in Bangkok knikken de bewakers naar Van Laarhoven. 'Oh, we kunnen lunchen', zegt hij. Hij loopt weer achter de bewakers aan, met zijn zoon en advocaat Spong. Trap op, trap af. De gangen door, tot ze op de binnenplaats van het ziekenhuis zijn.

Daar zit een restaurantje. De bewakers gaan aan tafel zitten met een kom rijst, op een terrasje met een golfplaten dak in de lome hitte. Johan bestelt noedelsoep. Zijn zoon rekent af. Ze gaan een tafeltje verder op zitten.

Advocaat Spong wil tussen de happen soep door weten wat Van Laarhoven wil. Als hij naar Nederland kan, laat hij dan zijn Thaise vrouw achter? Z'n cliënt heeft een beter idee. 'Laat de heren van justitie mijn vrouw ook verdachte maken. Dan kan ze mee.'

Dan legt Spong uit dat áls hij naar Nederland mag, hij wel de gevangenis in moet. Van Laarhoven kijkt hem ongelovig aan. De Nederlandse cel, zegt hij? Ja, zegt Spong, je straf kan worden omgezet naar Nederlandse maatstaven, maar je komt niet meteen vrij.

Van Laarhoven staart voor zich uit. Ik ben fokking onschuldig, zegt hij dan.

'Maar ze hebben wel allerlei contante stortingen gevonden', zegt Spong. 'Ongeveer 1,7 miljoen euro.'

Een langzame dood

Van Laarhoven is even stil. Dan zegt hij dat je als coffeeshop kosten hebt die je niet in de boekhouding kunt verwerken. 'Huurkosten van de stash. Een mislukte partij wiet waar schimmel in zit. Duizend en één dingen. Dat kun je niet verzekeren.' Voor zulke kosten maakte hij een reservering van de winst. 'Belastingvrij. Een potje, voor dat soort kosten.'

Dat zal zomaar 1,7 miljoen euro zijn geweest. Dat wil hij best toegeven. Maar jezus, zeg, hebben ze daarom zijn leven naar de kloten geholpen? 'Doe me een boete.'

Nu heeft hij niks meer. De poen waarvoor hij zijn leven lang heeft gewerkt, is in beslag genomen door de Thaise justitie. Z'n gezin is naar de kloten. En hij gaat langzaam dood hier.

Van Laarhoven neemt z'n laatste hap soep. Hij moet bijna terug naar zijn cel. Laatst bedacht hij daar een oplossing. Thailand heeft een zondebok nodig. Een paar hoge heren van justitie en de ambassadeur moeten naar de Thaise justitie stappen en zeggen dat officier Van Delft de boel heeft verkloot. 'Dat hij heeft gelogen en illegale dingen gedaan.' Dan kan de Thaise justitie hem laten gaan. Zonder gezichtsverlies, dat is belangrijk. Hij weet hoe het werkt in Thailand.

De Nederlandse regering onderzoekt momenteel hoe ze Van Laarhoven naar Nederland kunnen krijgen. Er is overleg geweest tussen het Openbaar Ministerie, het ministerie van Veiligheid en Justitie en het ministerie van Buitenlandse Zaken en advocaat Gerard Spong.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden