Zonder CPF valt in Brazilië niet te leven

'Wat? Ben je nog niet begonnen een CPF te regelen?' Een Duitse kennis die sinds zeven jaar in Brazilië woont, kijkt me aan alsof dit mijn doodvonnis betekent. 'Je moet echt geen dag langer meer wachten.'


Een CPF is een persoonlijk fiscaal nummer en erg belangrijk in Brazilië, zo weet mijn kennis me te vertellen. Een soort BSN-nummer dus, denk ik, en laat zijn woorden langs me heen glijden. Vooralsnog betaal ik belasting in Nederland dus zo'n vaart zal het niet lopen. Ik ben trouwens pas twee dagen in het land, en heb hele andere prioriteiten.


Om te beginnen wil ik een lokaal telefoonnummer. De volgende ochtend koop ik daarom een prepaid simkaart met beltegoed. 'Toets uw CPF nummer, gevolgd door hekje', zegt een computerstem als ik mijn eerste telefoontje wil plegen. 'Je moet je simkaart eerst registreren', legt een voorbijganger me desgevraagd uit. 'Oh, je hebt geen CPF nummer?' Meewarig kijkt ze me aan. 'Tja, dan weet ik het ook niet.'


De schoonmaakster van het huis waar ik die eerste week logeer, biedt uitkomst. 'Neem mijn CPF maar.' Ze haalt een verfrommeld papiertje uit haar tas met daarop een elfcijferig nummer gekrabbeld. Een minuut later heb ik een werkende telefoon.


De hele kwestie is alweer in mijn geheugen weggezakt, als ik een dag of tien later een bureaustoel wil kopen. 'In één keer of op afbetaling?', vraagt de jongen in de winkel me met een stralende glimlach. 'In één keer', antwoord ik, en leg het verschuldigde bedrag op de toonbank. De jongen gaat er eens goed voor zitten. Nadat hij mijn volledige naam, adres, geboorteplaats en de namen van mijn ouders in zijn computer heeft ingevoerd, komt de onvermijdelijke vraag: 'CPF?'


Op dat moment dringt de ernst van de zaak tot me door. Een paar uur googelen later weet ik niet alleen hoe ik een CPF kan bemachtigen, maar vooral waarom ik zo'n nummer moet willen. Een bankrekening openen, een huis huren of een telefoonabonnement afsluiten, het kan alleen met een CPF. Maar ook abonnee worden van een krant, een kortingskaart van de supermarkt aanvragen of een ov-chipkaart laten maken, zonder fiscaal nummer is het allemaal erg moeilijk, zo niet onmogelijk.


Nog steeds op internet verdiep ik me in de doemscenario's. Want ook met een gestolen CPF kan iemand leningen afsluiten, op afbetaling kopen of telefoonnummers registreren. Bovendien belandt alle informatie in een persoonlijk dossier dat online te raadplegen is. Wanbetaling bij één bedrijf, kan ertoe leiden dat allerlei andere diensten ook worden stopgezet. Termen als privacyschending, gegevenskoppeling en identiteitsfraude spoken door mijn hoofd.


Ondanks een licht gevoel van paranoia, ga ik naar de federale politie om me te registreren. Een sullige agent maakt digitale afdrukken van alle tien mijn vingers, en geeft me in ruil daarvoor een papiertje waarmee ik het felbegeerde nummer kan aanvragen. Na de aanvraag en betaling gedaan te hebben op het postkantoor, rest alleen nog een bezoek aan het Ministerie van Financiën.


'Holanda staat niet in ons systeem', zegt Rosangelica, de beambte. Als ik haar uitleg dat Holanda eigenlijk Paises Baixos heet, knikt ze opgelucht en begint dan fanatiek te typen.


'Ziezo', zegt ze dan, en print een zwart-wit A4'tje uit met daarop twee rechthoeken. Naast het logo van het ministerie, mijn naam en geboortedatum, staat in een van die rechthoeken mijn kersverse CPF-nummer. Rosangelica kijkt me opgetogen aan: 'Zelf even uitknippen, op elkaar plakken en laten plastificeren bij een willekeurige copyshop.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden