Zonder bijdrage overheid kost witte werkster 20 euro per uur

Is het een goed plan om de huishoudelijk werkster uit het zwarte circuit te halen met overheidssubsidie of fiscale maatregelen, zoals de FNV en de huishoudbranche willen?

Wat is eigenlijk het probleem met huishoudelijk werk bij particulieren in Nederland?

De werkster heeft geen formele baan, ook al poetst ze al tien jaar lang elke week dertig á veertig uur bij dezelfde klanten. Haar particuliere opdrachtgever mag haar zwart betalen en hoeft geen werkgeversbelasting en premies te betalen. De werkster heeft geen toegang tot de sociale zekerheid en is dus niet beschermd tegen ziekte, arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. Ook bouwt ze geen pensioen op. In de meeste Europese landen is dat wel het geval. Daar zijn veel werksters officieel in loondienst bij de opdrachtgever of een bedrijf.


In landen als België, Frankrijk en in Scandinavië springt de overheid bij met honderden miljoenen aan subsidie of belastingaftrek om dit werk 'wit' te maken. Waarom?

De redenering is dat zonder overheidssteun huishoudelijk werk in het informele, zwarte circuit blijft. De overheid kan een systeem optuigen waardoor het formeel werk wordt. Subsidie en fiscale voordelen zijn verleidingstactieken om de particulier zover te krijgen de werkster wit - dus meer - te gaan betalen zodat werkgever en werknemer beiden belasting en verzekeringspremies afdragen. Zonder overheidssteun zou een werkster per uur 18 á 22 euro kosten om dat mogelijk te maken. Het niet te controleren zwarte circuit is voor de werkgever dan veel aantrekkelijker. Nu betaalt die de werkster cash 10 á 12,50 euro per uur en hoeft die geen werkgeverspremies en belasting af te dragen. Overheidsbemoeienis zou ook nodig zijn om een formele route te creëren die verzekert dat de werkster op haar beurt premies afdraagt waarmee zij toegang heeft tot de sociale zekerheid. Een manier is de gesubsidieerde dienstencheque in België, waarin de overheid 22 euro toelegt op elk gewerkt uur van de werkster. Dat kost de Belgische overheid door het succes 1 miljard per jaar.


Is het wel redelijk om de belastingbetaler ervoor te laten opdraaien?

'Waarom zou ik meebetalen aan de werkster van de buren', is een veelgehoorde reactie op het voorstel van de huishoudbranche en de FNV. De VVD-fractie in de Tweede Kamer onderschrijft dat bezwaar. 'Gesubsidieerde banen zijn onbetaalbaar en principieel onwenselijk', zegt Kamerlid Cora van Nieuwenhuizen. 'Ik zie niet in waarom één beroepsgroep zou moeten worden gefinancierd op kosten van de belastingbetaler.'


Belangenbehartigers voor werksters, zoals vakbonden, denken dat alleen met overheidssteun de ruim 400 duizend werksters wit kunnen gaan werken. Dat belastingbetalers daaraan meebetalen, is een kwestie van solidariteit. 'We gebruiken ook niet allemaal het fietspad en worden ook niet allemaal werkloos, maar dragen wel bij aan de kosten', redeneert arbeidsjurist Eva Cremers.


Is er een alternatief zonder overheidssteun?

De werkster zou als zzp'er door het leven kunnen gaan en zelf haar verzekeringen en pensioenspaarpot kunnen regelen. Dan is het wel noodzakelijk dat haar uurloon omhoog gaat tot minimaal 18 euro per uur. Het is de vraag of alle werksters dat in een goed gesprek met hun particuliere opdrachtgevers voor elkaar krijgen in een zwart circuit waar genoeg (illegale) werksters te vinden zijn die het voor veel minder doen.


Wat doet de politiek?


In de Tweede Kamer is nooit een meerderheid geweest voor het verbeteren van de rechtspositie van huishoudelijk werkster. Maar het kabinet staat onder druk van een internationaal VN-verdrag dat wel te doen. Daarom heeft het een commissie ingesteld die met voorstellen moet komen. Daarin zitten 'zware' leden als ex-SCP-directeur Paul Schnabel en econoom Barbara Baarsma.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden